श्लेष्मान्तको नक्तमालः कपित्थः शाल्मलिस्तथा
श्लेष्मांतक, नक्तमाळ, कपित्थ आणि शालमली—
चिरबिल्वस्तथा कोलस्तिदुकः श्राद्धकर्मणि
लांब बेल, कोळ आणि तिडुक हे श्राद्धकर्मात वापरतात.
शकुनानां निवासांश्च वर्जयेत महीरुहान्
पक्ष्यांचे निवासस्थान असलेली झाडे टाळावीत.
स्वाहेति चैव देवानां यज्ञकर्मण्युदाहृतम्
'स्वाहा' हे देवतांसाठी यज्ञकर्मात उच्चारले जाते.
उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे समिद्वर्णन नामैकादशो ऽध्यायः
उपोद्घातपादातील श्राद्धकल्पातील समिधांचे वर्णन या एकादश अध्यायात आले आहे.
आथर्वणस्त्वेष विधिरित्युवाच बृहस्पतिः
मग बृहस्पती म्हणाले: 'हा अथर्वण विधी आहे.'
देवा अपि पितॄन्पूर्वमर्च्चयन्ति हि यत्नतः
देवताही अगोदर पितरांची अत्यंत काळजीपूर्वक पूजा करतात.
विश्वाख्यास्तु सुतास्तस्यां धर्मतो जज्ञिरे दश
तिच्या पोटी धर्माने दहा पुत्र, 'विश्व' नावाने ओळखले जाणारे, जन्मले.
समस्तास्ते महात्मानश्चेरुरुग्रं महत्तपः
त्या सर्व थोर आत्म्यांनी कठोर तपश्चर्या केली.
शुद्धेन मन्सा प्रीता ऊचुस्तान्पितरस्तदा
शुद्ध मनाने आणि आनंदाने पितरांनी त्यांना त्या वेळी सांगितले.
एवमुक्ते तु पितृभिस्तदा त्रैलोक्यभावनः
पितरांनी असे म्हटल्यावर, त्रैलोक्याचे सर्जन करणाऱ्या परमेश्वराने
प्रीतो ऽस्मि तपसानेन कं कामं करवाणि वः
मी या तुमच्या तपामुळे अत्यंत प्रसन्न आहे—काय वर मागता?
ऊचुस्ते सहिताः सर्वे ब्रह्माणां लोकभावनम्
ते सर्वजण एकत्रितपणे लोकांची निर्मिती करणाऱ्या ब्रह्मदेवास म्हणाले.
प्रत्युवाच ततो ब्रह्मा तान्वै त्रिदशपूजितः
मग देवांनी पूजिलेल्या ब्रह्मदेवांनी त्यांना उत्तर दिले.
पितृभिश्च तथेत्युक्तमेवमेतन्न संशयः
आणि पितरांनी म्हटले, 'तसेच होवो; हे नक्कीच खरे आहे.'
अस्माकं कल्पिते श्राद्धे युष्मानप्राशनं हि वै
आम्ही ठरवलेल्या श्राद्धात तुम्ही नक्कीच अन्नाचा स्वीकार केला पाहिजे.
विसर्जनमथास्माकं पूर्वं पश्चात्तु दैवतम्
आमचे विसर्जन प्रथम व्हावे, मग देवांचे व्हावे.
भूतानां देवतानां च पितॄणां चैव कर्मणि
भूत, देव आणि पितर यांच्या सर्व कर्मांत,
एवं दत्त्वा वरं तेषां ब्रह्मा पितृगणैः सह
अशा प्रकारे त्यांना वर देऊन, ब्रह्मदेव पितरांसह
वेदे पञ्च महायज्ञा नराणां समुदाहृताः
वेदांमध्ये मनुष्यासाठी पाच महायज्ञ सांगितले आहेत.
यत्र स्थास्यन्ति दातारस्तत्स्थानं वै निबोधत
जिथे दाते राहतील, ते स्थान जाणून घ्या.
ब्राह्मं स्थानमवाप्नोति सर्वलोकपुरस्कृतम्
तो सर्व लोकांनी सन्मानित ब्रह्मपद प्राप्त करतो.
अतो ऽन्यथा तु यो भुङ्क्ते स ऋणं नित्यमश्नुते
पण जो वेगळ्या प्रकारे खातो, तो नेहमीच ऋणच खातो.
तस्मान्निर्वर्तयेत्पञ्च महायज्ञान्सदा बुधः
म्हणून ज्ञानी माणसाने नेहमी पाच महायज्ञ करावेत.
बलिं सुविहितं कुर्या दुच्चैरुच्चतरं क्षिपेत्
बळी योग्य प्रकारे द्यावा आणि तो उंच फेकावा.
तन्निवेद्यो भवेत्पिण्डः पितॄणां यस्तु जीवति
जो जिवंत आहे त्याने पितरांसाठी तो पिंड अर्पण करावा.
निवेद्यं केचिदिच्छन्ति जीवन्त्यपि हि यत्नतः
काही लोक मोठ्या प्रयत्नाने, आपले जीवन असतानाच, अर्पण व्हावे असे इच्छितात.
इच्छन्ति केचिदाचार्यः पश्चात्पिण्डनिवेदनम्
काही आचार्य मात्र, नंतर पिंड अर्पण व्हावे असे मानतात.
तद्धिधर्मार्थकुशलो नेत्युवाच बृहस्मतिः
धर्म आणि अर्थ यांत निपुण असलेल्या बृहस्पतींनी हे योग्य नाही असे सांगितले.
योगात्मानो महात्मानः पितरो योग संभवाः
पितर हे महान आत्मे असून, त्यांचे मूळ योगातच आहे.