स्निग्धः प्रदक्षिणश्चैव वह्निः स्यात्कार्यसिद्धये
कर्म सफल होण्यासाठी अग्नी मृदू आणि उजवीकडे फिरणारा असावा.
अक्षयं पूजितास्तेन भवन्ति पितरो ऽग्नयः
त्याच्या पूजेमुळे पितर आणि अग्नी कधीही संपत नाहीत.
श्राद्धे महापवित्राणि मेध्यानि च विशेषतः
श्राद्धात अत्यंत पवित्र आणि विशेष शुद्ध वस्तूंचा वापर करावा लागतो.
पात्रेषु फलमुद्दिष्टं यन्मया श्राद्धकर्मणि
श्राद्धकर्मासाठी मी सांगितलेले फळ पात्रात ठेवावे.
कृत्वा समाहितं चित्तमाग्नेयं वै करोम्यहम्
चित्त एकाग्र करून मी अग्नीमध्ये विधी करतो.
घृतमादाय पात्रे च जुहुयाद्धव्यवाहने
पात्रात तूप घेऊन ते हव्याग्नीमध्ये ओतावे.
उदुंबरस्तथाबिल्वश्चन्दनो यज्ञियाश्च ये
उदुंबर, बेल, चंदन आणि यज्ञासाठी योग्य असे झाडे—
समिदर्थे प्रशस्ताः स्युरेते वृक्षा विशेषतः
ही झाडे विशेषतः समिधेसाठी उत्तम मानली जातात.
पूजिताः समिदर्थं ते पितॄणां वचनं यथा
या समिधा पितरांच्या वचनाप्रमाणे समिधेसाठी अर्पण केल्या जातात.
फलं यत्कर्मणस्तस्य तन्मे निगदतः शृणु
त्या कर्माचे फळ मी सांगतो, ते आता ऐक.
श्लेष्मान्तको नक्तमालः कपित्थः शाल्मलिस्तथा
श्लेष्मांतक, नक्तमाळ, कपित्थ आणि शालमली—
चिरबिल्वस्तथा कोलस्तिदुकः श्राद्धकर्मणि
लांब बेल, कोळ आणि तिडुक हे श्राद्धकर्मात वापरतात.
शकुनानां निवासांश्च वर्जयेत महीरुहान्
पक्ष्यांचे निवासस्थान असलेली झाडे टाळावीत.
स्वाहेति चैव देवानां यज्ञकर्मण्युदाहृतम्
'स्वाहा' हे देवतांसाठी यज्ञकर्मात उच्चारले जाते.
उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे समिद्वर्णन नामैकादशो ऽध्यायः
उपोद्घातपादातील श्राद्धकल्पातील समिधांचे वर्णन या एकादश अध्यायात आले आहे.
आथर्वणस्त्वेष विधिरित्युवाच बृहस्पतिः
मग बृहस्पती म्हणाले: 'हा अथर्वण विधी आहे.'
देवा अपि पितॄन्पूर्वमर्च्चयन्ति हि यत्नतः
देवताही अगोदर पितरांची अत्यंत काळजीपूर्वक पूजा करतात.
विश्वाख्यास्तु सुतास्तस्यां धर्मतो जज्ञिरे दश
तिच्या पोटी धर्माने दहा पुत्र, 'विश्व' नावाने ओळखले जाणारे, जन्मले.
समस्तास्ते महात्मानश्चेरुरुग्रं महत्तपः
त्या सर्व थोर आत्म्यांनी कठोर तपश्चर्या केली.
शुद्धेन मन्सा प्रीता ऊचुस्तान्पितरस्तदा
शुद्ध मनाने आणि आनंदाने पितरांनी त्यांना त्या वेळी सांगितले.
एवमुक्ते तु पितृभिस्तदा त्रैलोक्यभावनः
पितरांनी असे म्हटल्यावर, त्रैलोक्याचे सर्जन करणाऱ्या परमेश्वराने
प्रीतो ऽस्मि तपसानेन कं कामं करवाणि वः
मी या तुमच्या तपामुळे अत्यंत प्रसन्न आहे—काय वर मागता?
ऊचुस्ते सहिताः सर्वे ब्रह्माणां लोकभावनम्
ते सर्वजण एकत्रितपणे लोकांची निर्मिती करणाऱ्या ब्रह्मदेवास म्हणाले.
प्रत्युवाच ततो ब्रह्मा तान्वै त्रिदशपूजितः
मग देवांनी पूजिलेल्या ब्रह्मदेवांनी त्यांना उत्तर दिले.
पितृभिश्च तथेत्युक्तमेवमेतन्न संशयः
आणि पितरांनी म्हटले, 'तसेच होवो; हे नक्कीच खरे आहे.'
अस्माकं कल्पिते श्राद्धे युष्मानप्राशनं हि वै
आम्ही ठरवलेल्या श्राद्धात तुम्ही नक्कीच अन्नाचा स्वीकार केला पाहिजे.
विसर्जनमथास्माकं पूर्वं पश्चात्तु दैवतम्
आमचे विसर्जन प्रथम व्हावे, मग देवांचे व्हावे.
भूतानां देवतानां च पितॄणां चैव कर्मणि
भूत, देव आणि पितर यांच्या सर्व कर्मांत,
एवं दत्त्वा वरं तेषां ब्रह्मा पितृगणैः सह
अशा प्रकारे त्यांना वर देऊन, ब्रह्मदेव पितरांसह
वेदे पञ्च महायज्ञा नराणां समुदाहृताः
वेदांमध्ये मनुष्यासाठी पाच महायज्ञ सांगितले आहेत.