आहारमेकपर्णेन ह्येकपर्णा समाचरत्
एकपर्णा फक्त एक पान खाऊन तपश्चर्या करत होती.
पूर्णे वर्षसहस्रे द्वे चाहारं वै प्रजक्रतुः
दोन हजार वर्षे पूर्ण झाल्यावर त्या दोघींनी अन्न घेतले.
निषेधयन्ती सोमेति मातृस्रेहेन दुःखिता
आईने प्रेमाने आणि दुःखाने तिला समजावले, 'मुली, अन्न घे.' असे म्हणाली.
उमेति हि महाभागा त्रिषु लोकेषु विश्रुता
ती अत्यंत पुण्यवती तीनही लोकांत 'उमा' म्हणून प्रसिद्ध झाली.
एतत्तु त्रिकुमारीकं जगत्स्थावरजङ्ग मम्
हे तीन कुमारिकांचे वर्णन आहे, ज्या या जगातील स्थावर आणि जंगम सर्वांचे आधार आहेत.
तपःशरीरास्ताः सर्वास्थिस्रो योगबलान्विताः
या सर्व कुमारिका तपाने घडलेल्या असून, योगशक्तीने युक्त आहेत.
सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यः सर्वाश्चैवोर्ध्वरेतसः
या सर्व ब्रह्मज्ञान बोलणाऱ्या आणि पूर्ण ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्या आहेत.
महायोगबलोपेता महादेवमुपस्थिता
महायोगशक्तीने परिपूर्ण होऊन त्या महादेवाजवळ गेल्या.
असितस्यैकपर्णा तु पत्नी साध्वी पतिव्रता
एकपर्णा ही असिताची पतिव्रता आणि सती पत्नी झाली.
देवलं सुषुवे सा तु ब्रह्मिष्ठं ज्ञानसंयुता
तिने ब्रह्मनिष्ठ आणि ज्ञानयुक्त देवलाला जन्म दिला.
पुत्रं शतशलाकस्य जैगीषव्यमुपस्थिता
ती शतशलाकाचा पुत्र जैगीषव्य याच्या जवळ गेली.
इत्येता वै महाभागाः कन्या हिमवतः शुभाः
अशा या हिमवंताच्या पुण्यवती आणि शुभ्र कुमारिका प्रसिद्ध आहेत.
अन्योन्यप्रीतमनसोरुमाशङ्करयोरथ
त्या वेळी उमा आणि शंकर यांच्या मनात एकमेकांवर अपार प्रेम होते.
ताभ्यां मैथुनशक्ताभ्यामपत्योद्भवभीरुणा
त्या दोघांमध्ये एकरूप होण्याची शक्ती होती, पण अपत्य होईल या भीतीने ते साशंक होते.
अनायो रतिविघ्नं च त्वमाचर हुताशन
हे अग्निदेव, त्यांच्या आनंदात कुठलाही अडथळा येऊ नये म्हणून तू कृती कर.
इत्येवमुक्ते तु तदा वह्निना च तथा कृतम्
असं सांगितल्यावर अग्निदेवांनी तसंच केलं.
ततो रुषितया सद्यः शप्तो ऽग्निरुमया तया
मग उमा रागावली आणि तिने अग्निला ताबडतोब शाप दिला.
यस्मान्नाववितृप्ताभ्यां रतिविघ्नं हुताशन
हे अग्निदेव, दोघेही अजून तृप्त झाले नव्हते, तरीसुद्धा तू त्यांच्या आनंदात अडथळा आणलास.
यदेवं विगतं गर्भं रौद्रं शुक्रं महाप्रभम्
म्हणूनच, तो तेजस्वी आणि प्रखर गर्भ बाहेर पडला.
स शापदोषाद्रुद्राण्या अन्तर्गर्भो हुताशनः
रुद्राणीच्या शापामुळे अग्निदेवांनी तो गर्भ आपल्या पोटात ठेवला.
स गङ्गामभिगम्याह श्रूयतां सरिदुत्तमे
मग अग्निदेव गंगेकडे गेले आणि म्हणाले, 'हे श्रेष्ठ नदी, माझं ऐक.'
मद्धितार्थ मथो गर्भमिमं धारय निम्नगे
'माझ्या भल्यासाठी, हे नदी, कृपया हा गर्भ पोटात ठेव.'
तथेत्युक्त्वा तदा सा तु संप्रत्दृष्टा महानदी
गंगा म्हणाली, 'तसं होईल,' आणि त्या वेळी ती महानदी तिथे दिसली.
सापि कृच्छ्रेण महता खिद्यमाना महानदी
पण ती महानदी खूप त्रास सहन करत होती.
रुद्राग्निगङ्गातनयस्तत्र जातो ऽरुणप्रभः
तिथे रुद्र, अग्नि आणि गंगेचा तेजस्वी, लालसर प्रकाश असलेला पुत्र जन्माला आला.
तस्मिञ्जाते महाभागे कुमारे जाह्नवीसुते
त्या जन्हवीपुत्र कुमाराचा जन्म झाला तेव्हा—
देवदुन्दुभयो नेदुराकाशे मधुरस्वनाः
आकाशात देवांचे ढोल गोड आवाजात वाजू लागले.
जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च सर्वशस्तत्र तत्र ह
त्या वेळी सगळीकडे प्रमुख गंधर्वांनी गाणी गायली.
महानागसहस्राणि प्रवराश्च पतत्र्रिणः
तेव्हा हजारो महान नाग आणि श्रेष्ठ पक्षी तिथे उपस्थित होते.
प्रभावेण हतास्तेन दैत्यवानरराक्षसाः
त्या कुमाराच्या सामर्थ्याने दैत्य, वानर आणि राक्षसांचा पराभव झाला.