पप्रच्छुर्मुनयो भूयः सूतं तस्माद्यदुत्तरम्
मुनिंनी पुन्हा सूताला पुढे काय झाले हे विचारले.
पूर्वे तु देवप्रवरा देवानां सोमवर्द्धनाः
पूर्वीचे श्रेष्ठ देव हे देवांमध्ये सोम वाढवणारे होते.
शंयुः पप्रच्छ यत्पूर्वं पितरं वै बृहस्पतिम्
शंयुने पूर्वी पूर्वज बृहस्पतींनी काय सांगितले ते विचारले.
पुत्रः शंयुरिमं प्रश्नं पप्रच्छ विनयान्वितः
शंयु या पुत्राने नम्रतेने हा प्रश्न विचारला.
समुद्भूताः कथं चैते पितृत्वं समुपागताः
हे कसे उत्पन्न झाले आणि त्यांना पूर्वजपद कसे मिळाले?
क्रियाश्च सर्वा वर्त्तन्ते श्राद्धपूर्वा महात्मनाम्
महात्मे लोक सर्व विधी श्राद्धपूर्वक करतात.
केषु चाप्यक्षयं श्राद्धं तीर्थेषु च नदीषु च
कोणत्या ठिकाणी, तीर्थक्षेत्रात आणि नद्यांमध्ये श्राद्ध अक्षय राहते?
कश्च कालो भवेच्छ्राद्धे विधिः कश्चानुवर्त्तते
श्राद्धासाठी योग्य काळ कोणता आणि कोणती पद्धत पाळावी?
व्याख्यातमानुपूर्व्येण यत्र चोदाहृतं मया
मी जे सांगितले होते, ते मी योग्य क्रमाने समजावून सांगितले आहे.
व्याजहारानुपूर्व्येण प्रश्नं प्रश्नविदां वरः
प्रश्न विचारण्यात निपुण असणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्याने योग्य क्रमाने तो प्रश्न विचारला.
विनयेन यथान्यायं गम्भीरं प्रश्नमुत्तमम्
विनयाने आणि योग्यतेने त्याने खोल आणि उत्तम असा प्रश्न विचारला.
सूर्याचन्द्रमसौ चैव तथाहोरात्रमेव च
सूर्य आणि चंद्र, तसेच दिवस आणि रात्र याही.
ब्रह्मैको दुश्चरं तत्र तताप परमं तपः
तेथे ब्रह्मा एकट्याने अत्यंत कठीण तपस्या केली.
कीदृशं सर्वभूतेशस्तपस्तेपे प्रजा पतिः
सर्व भूतांचे स्वामी, प्रजापती, यांनी कशी तपस्या केली होती?
ध्यायंस्तदा स भगवांस्तेन लोकानवासृजत्
त्या वेळी तो भगवंत ध्यान करत होता, त्यामुळे त्याने लोकांची निर्मिती केली नाही.
योगामृतास्तदा सृष्टा ब्रह्मणा लोकचक्षुषा
त्या वेळी ब्रह्मा, जो सर्व लोकांचा नेत्र आहे, त्याने योगाचे अमृत निर्माण केले.
देवानसृजत ब्रह्मा योगयुक्तान्सनातनान्
ब्रह्म्याने योगयुक्त आणि सनातन असे देव निर्माण केले.
सर्वकामप्रदाः पूज्या देवादानवमानवैः
ते सर्व इच्छा पूर्ण करणारे असून, देव, दैत्य आणि माणसे यांच्याकडून पूजले जातात.
अमूर्त्तयस्त्रयस्तेषां चत्वारस्तु समूर्त्तयः
त्यांच्यातील तिघे निराकार आहेत, आणि चौघे साकार आहेत.
तेषामधस्ताद्वर्त्तन्ते चत्वारः सूक्ष्ममूर्त्तयः
त्यांच्या खाली चार सूक्ष्म रूपे अस्तित्वात आहेत.
लोके वर्षन्ति ते ह्यस्मिंस्तेभ्यः पर्जन्यसंभवः
या जगात ते पाऊस पाडतात; त्यांच्यापासून मेघांची उत्पत्ती होते.
आप्याययन्ति ते यस्मात्सोमं चान्नं च योगतः
त्यांच्यामुळे सोम आणि अन्न योगाच्या शक्तीने वाढतात.
मनोजवाः स्वधाभक्ष्यः सर्वकामपरिष्कृताः
ते मनासारखे वेगवान, स्वधा या अर्पणावर पोसलेले आणि सर्व इच्छांनी परिपूर्ण आहेत.
एते योगं परित्यज्य प्राप्ता लोकान्सुदर्शनान्
या सर्वांनी योग सोडून सुंदर लोकांना प्राप्त केले.
ततो युगसहस्रान्ते जायन्ते ब्रह्मवादिनः
मग हजारो युगांच्या शेवटी ब्रह्मज्ञान सांगणारे जन्माला येतात.
व्यक्ताव्यक्तं परित्यज्य महायोगबलेन च
व्यक्त आणि अव्यक्त सोडून, महान योगशक्तीने त्यांनी ते साध्य केले.
उत्सृज्य देहजालानि महायोगबलेन च
महान योगशक्तीने आपले शरीर सोडून देतात.
क्रियया गुरुपूजाभिर्यागं कुर्वन्ति यत्नतः
कर्मकांड आणि गुरुपूजेने ते मन लावून यज्ञ करतात.
आप्याययन्ति योगेन त्रैलोक्यं येन जीवति
योगाच्या सहाय्याने ते त्रैलोक्याला पोसतात, ज्यामुळे सर्व जग जिवंत राहते.
पितॄणां हि बलं योगो योगात्सोमः प्रवर्त्तते
पितरांची खरी शक्ती म्हणजे योग; योगापासूनच सोम उत्पन्न होतो.