एकार्षेयास्तथा चान्ये वसिष्ठा नाम विश्रुताः
याशिवाय, इतर एकऋषी वंशही आहेत, जे वसिष्ठ नावाने प्रसिद्ध आहेत.
इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसा अष्ट विश्रुताः
अशा प्रकारे, ब्रह्माचे हे आठ मानसपुत्र प्रसिद्ध आहेत.
त्रींल्लोकान्धारयन्तीमान्देवर्षिगणसंकुलान्
हेच तीनही लोक, देवऋषींच्या समुदायांनी भरलेले, सांभाळतात.
व्याप्ता येस्तु त्रयो लोकाः सूर्यस्येव गभस्तिभिः
जसे सूर्याच्या किरणांनी तीनही लोक व्यापलेले असतात, तसे हेही व्यापून आहेत.
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे ऋषिवंशवर्णनं नामाष्टमो ऽध्यायः
अशा प्रकारे, श्रीब्रह्मांड महापुराणाच्या वायू सांगितलेल्या मध्यम भागातील तिसऱ्या उपोद्धात पादातील 'ऋषिवंशवर्णन' नावाचा आठवा अध्याय संपला.
आसीद्दाक्षायणी पूर्वमुमा कथमजायत
पूर्वी दक्षायणी होती; मग उमा कशी जन्मली?
के वै ते पितरो नाम येषां मेना तु मानसी
ज्यांच्यापैकी मेना मानसपुत्री आहे, ते पितर कोण आहेत?
एकपर्णा तथा चैव तथा चैवैकपाटला
एकपर्णा आणि त्याचप्रमाणे एकपाटला.
सर्वमेतत्वयोद्दिष्टं निर्देशं तस्य नो वद
हे सर्व तू सांगितलेस; आता त्याचे तपशील आम्हाला सांग.
पुत्राश्च के स्मृतास्तेषां कथं च पितरस्तु ते
त्यांच्या कोणकोणते पुत्र म्हणून ओळखले जातात आणि ते पितर कसे आहेत?
स्वर्गे वै पितरो ह्येते देवानामपि देवताः
हे पितर स्वर्गात आहेत आणि देवतांच्याही देवता मानले जातात.
यथा च दत्तमस्माभिः सार्द्धं प्रीणाति वै पितॄन्
आम्ही एकत्र दिलेले दान पितरांना कसे प्रसन्न करते, तेही सांग.
स्वर्गे तु के च वर्त्तन्ते पितरो नरके व के
स्वर्गात कोणते पितर राहतात आणि नरकात कोणते आहेत?
प्रतितामहं तथा चैव त्रिषु पिण्डेषु नामतः
तीन पिंडदानांमध्ये पितरांची नावे कशी ओळखली जातात?
कथं च शक्तास्ते दातुं नरकस्थाः फलं पुनः
नरकात असलेले पितर पुन्हा फळ कसे मिळवू शकतात?
देवा अपि पितॄन् स्वर्गे यजन्तीति हि नः श्रुतम्
आपण ऐकले आहे की, देवसुद्धा स्वर्गातील पितरांची पूजा करतात.
स्पष्टाभिधान मपि वै तद्भवान्वक्तुमर्हसि
हे सर्व स्पष्टपणे आणि थेट सांगावे अशी आमची विनंती आहे.
मन्वन्तरेषु जायन्ते पितरो देवसूनवः
मन्वंतरांमध्ये पितर देवांचे पुत्र म्हणून जन्म घेतात.
देवैः सार्द्धं पुरातीताः पितरो ऽन्येन्तरेषु वै
पूर्वी गेलेले पितर इतर मन्वंतरांत देवांसोबत असतात.
श्राद्धक्रियां मनुश्चैषां श्राद्धदेवः प्रवर्त्तयेत्
मनूने त्यांच्यासाठी श्राद्धकर्म करावे, श्राद्धदेव म्हणून.
तमुत्सृज्य तदात्मानमयजंस्ते फलार्थिनः
फळाच्या इच्छेने, त्यांनी यज्ञ न केलेले शरीर आणि आत्मा सोडून दिले.
तस्मात्किञ्चिन्न जानीत ततो लोकेषु मुह्यत
म्हणून त्यांना काहीच माहिती राहत नाही आणि ते जगात गोंधळतात.
अनुग्रहाय लोकानां पुनस्तानब्रवीत्प्रभुः
मग लोकांच्या कल्याणासाठी प्रभूंनी पुन्हा त्यांना सांगितले.
पुत्रान्स्वान्परिपृच्छध्वं ततो ज्ञानमवाप्स्यथ
तुमच्या स्वतःच्या मुलांना विचारा, मग तुम्हाला ज्ञान मिळेल.
अपृच्छन्संयतात्मानो विधिवच्च मिथो मिथः
मनःसंयम ठेवून, त्यांनी एकमेकांना विधिप्रमाणे विचारले.
प्रयश्चित्तानि धर्मज्ञावाङ्मनः कर्मजानि च
धर्म जाणणाऱ्यांनी प्रायश्चित्ते आणि मन व कर्माने होणाऱ्या कृती सांगितल्या.
यूयं वै पितरो ऽस्माकं यैर्वयं प्रतिबोधिताः
तुम्हीच आमचे पितर आहात, ज्यांनी आम्हाला शिकवले.
पुस्तानब्रवीद्ब्रह्मा यूयं वै सत्यवादिनः
ब्रह्मदेवांनी पितरांना म्हटले, 'तुम्ही खरे बोलणारे आहात.'
उक्तं च पितरो ऽस्माकं चेति वै तनयाः स्वकाः
आणि त्यांच्या स्वतःच्या मुलांनी म्हटले, 'हेच आमचे पितर आहेत.'
तेनैव वचसा ते वै ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
परम ब्रह्मदेवांच्या त्या वचनामुळेच ते तसे झाले.