पुष्पोत्कटां च वाकां च सुते माल्यवतस्तथा
त्याने पुष्पोत्कटा आणि वाका यांना, तसेच माल्यवताचा पुत्र जन्मास घातला.
ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे देववर्णिनी
त्या दिव्य रूप असलेल्या देवीने ज्येष्ठ वैश्रवणाला जन्म दिला.
राक्षसेन च रूपेण आसुरेण बलेन च
राक्षसाच्या रूपात आणि असुराच्या बळाने तो उत्पन्न झाला.
अष्टदंष्ट्रं हरिछ्मश्रुं शङ्कुकर्णं विलोहितम्
त्याला आठ दात, पिवळसर दाढी, शंखासारखे कान आणि रक्तासारखा लाल रंग होता.
वैवर्त्तज्ञानसंपन्नं संबुद्धं चैव संभवात्
त्याच्याकडे रूपांतराचे ज्ञान होते आणि तो जन्मताच जागृत झाला.
कुत्सायां क्विति शब्दो ऽयं शरीरं बेरमुच्यते
तिरस्काराने 'क्वि' असा शब्द उच्चारला जातो; त्याचे शरीर 'बेर' असे म्हणतात.
यस्माद्विश्रवसो ऽपत्यं सादृश्याद्विश्रवा इव
तो विश्रवसाचा पुत्र असल्याने आणि विश्रवसासारखा दिसत असल्याने,
ऋद्रयां कुबेरो ऽजनयद्विश्रुतं नलकूबरम्
कुबेराने ऋड्रासोबत प्रसिद्ध नलकुबेराला जन्म दिला.
विभीषणचतुर्थांस्तु कैकस्यजनयत्सुतान्
कैकेसीने चार पुत्रांना जन्म दिला, त्यात विभीषण चौथा होता.
चतुष्पाद्विंशतिभुजो महाकायो महाबलः
त्याला चार पाय, वीस हात, मोठे शरीर आणि प्रचंड बळ होते.
राक्षसेनौजसा युक्तो रूपेण च बलेन च
तो राक्षसी सामर्थ्य, रूप आणि बळाने युक्त होता.
विसर्गदारुणः क्रूरो रावणो द्रावणस्तु सः
तो अत्यंत भयंकर, क्रूर आणि रावण, द्रावण या नावांनी ओळखला जात असे.
चतुर्युगानि राजाभूत् त्रयोदश स राक्षसः
तो राक्षस तेराच्या चार युगांपर्यंत राजा होता.
नियुतान्येकषष्टिं च शरदां गणितानि वै
त्याने एकसष्ट लक्ष शरद ऋतू राज्य केले.
देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्
त्याने देवता आणि ऋषी यांना भयंकर जागरणात टाकले.
रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमीयिवान्
दशरथपुत्र रामाला भेटून तो आणि त्याचा सारा समूह नष्ट झाला.
पुष्पोत्कटायाः पुत्रास्ते कन्या कुम्भीनसी तथा
पुष्पोत्कटाचे हे पुत्र होते; आणि कुंभीनसी ही कन्या होती.
कन्यानुपालिका चैव वाकायाः प्रसवः स्मृतः
वाकाची कन्या अनुपालिका, असे तिच्या संततीचे स्मरण केले जाते.
दारुणाभिजनाः सर्वे देवैरपि दुरासदाः
हे सर्वजण अत्यंत कठोर वंशाचे असून, देवांनाही सहजपणे जिंकता येत नाहीत.
यक्षाणां चैव सर्वेषां पौलस्त्या चे च राक्षसाः
सर्व यक्ष, पौलस्त्य आणि राक्षस हे देखील त्यातच येतात.
वेदाध्ययनशीलानां तपोव्रतनिषेविणाम्
हे सर्व वेदाध्ययन करणारे, तप व व्रतांचे पालन करणारे आहेत.
इतरे ये यज्ञजुषस्ते वै रक्षोगणास्त्रयः
इतर जे यज्ञात रमणारे आहेत, ते राक्षसांचे तीन गण मानले जातात.
निशाचरगणास्तेषां चत्वारः कविभिः स्मृताः
त्यांच्यात चार निशाचरांचे गण आहेत, असे कवींनी सांगितले आहे.
इत्येताः सप्त तेषां वै जातयो राक्षसाः स्मृताः
अशा प्रकारे, राक्षसांच्या सात जाती म्हणून ओळखल्या जातात.
वृत्ताक्षाः पिङ्गलाश्चैव महाकाया महोदराः
त्यांचे डोळे गोल, रंग पिंगट, शरीर मोठे आणि पोटही मोठे असते.
आकर्णा हारितस्याश्च मुञ्जधूम्रोर्ध्वमूर्धजाः
त्यांचे कान खांद्यापर्यंत पोहोचलेले, केस पिंगट आणि उंच उभे असतात.
ताम्रास्या लंबजिह्वोष्ठा लंबभ्रूस्थूलनासिकाः
त्यांचे तोंड तांबडे, जीभ व ओठ लांबट, भुवया झुकलेल्या आणि नाक जाड असते.
महाघोरस्वराश्चैव विकटोद्बद्धपिण्डिकाः
त्यांचा आवाज अत्यंत भयानक, आणि हातपाय विकृत व फुगलेले असतात.
दारुणाभिजनाः क्रूराः प्रायशः क्लिष्टकर्मिणः
हे सर्व कठोर वंशाचे, क्रूर आणि बहुतेक वेळा दुःखदायक कर्म करणारे असतात.
विचित्राभरणाश्चित्रमाल्यगन्धानुलेपनाः
हे विविध दागिने, फुले, सुवासिक द्रव्ये आणि उटणे लावलेले असतात.