श्यामत्वग्रसनाशुण्डा नागाः पीनायता ननाः
काळ्या त्वचेचे, मोठ्या तोंडाचे आणि जाड, रुंद सोंडेचे हत्ती.
भार्या चैवाङ्गना तस्य नीलवल्लक्षणौ सुतौ
त्याची पत्नी एक स्त्री आहे आणि त्याचे दोन पुत्र निळसर छटा असलेले आहेत.
नीचैर्बद्धाः कुले तस्य जायन्ते निबिडा गजाः
त्याच्या कुळात हत्ती कुटुंबाने एकत्र जन्मतात.
तस्य प्रहारी संपातिः पृथुश्चेति सुतास्त्रयः
त्याचे तीन पुत्र प्रहारी, संपाति आणि पृथु अशी नावे आहेत.
जायन्ते मृदुसंभोगा वंशे तस्य मतङ्गजाः
त्याच्या वंशात मृदू स्वभावाचे हत्ती जन्माला येतात.
सुतौ जातौ तयोश्चापि प्रमाथिपुरुषौ स्मृतौ
त्यांना दोन पुत्र झाले, जे सामर्थ्यवान म्हणून ओळखले जातात.
सुदर्शनाः सुवर्ष्माणः पद्माभाः परिमण्डलाः
ते सुंदर, सुडौल, कमळासारखे आणि पूर्ण गोलाकार आहेत.
जज्ञे चान्द्रमसः साम्नः कुमुदः कुमुदद्युतिः
चंद्राच्या सामनातून कुमुद नावाचा, कुमुद फुलासारखा तेजस्वी पुत्र जन्माला आला.
शैलजीमूतसंकाशान्सुबुद्धान्बलिनो वरान्
ते डोंगर आणि मेघांसारखे, उत्तम बुध्दीचे आणि बलवान आहेत.
एतान्देवासुरे युद्धे जयार्थं जगृहुः सुराः
देवतांनी देव-दानवांच्या युद्धात विजयासाठी हे स्वीकारले.
एतेषां चान्वये जातान्विनीतांस्त्रिदशा ददुः
त्यांच्या वंशात जन्मलेल्या, नीट शिकवलेले हत्ती त्रिदशांना दिले.
द्विरदो रदनद्वाभ्यां हस्ती हस्तात्करात्करी
दोन सुळे असल्यामुळे त्याला द्विरद म्हणतात, हातासारखी सोंड असल्यामुळे हस्ती आणि करात्करी म्हणतात.
कुञ्जरः कुञ्जचारित्वान्नागो नगम्यमस्य यत्
कुंजासारखे वागतो म्हणून कुंजनर, पर्वतावर राहतो म्हणून नाग असे नाव पडले.
सामजः सामजातत्वादिति निर्वचनक्रमः
सामनातून जन्मलेला म्हणून सामज असे नाव आहे; अशी ही नावे पडली.
बलस्यानवबोधो यो या चैषां गूढमुष्कता
त्यांचे खरे सामर्थ्य कुणालाच पूर्ण माहीत नाही आणि त्यांची लपलेली मूत्रेंद्रियेही लक्षात घेतली जातात.
देवदानगन्धर्वपिशाचोरगरक्षसाम्
देव, दानव, गंधर्व, पिशाच, सर्प आणि राक्षस यांचे—
संभूतिश्च प्रसूतिश्च नामनिर्वचनं तथा
त्यांचा उगम, जन्म आणि नावांची कारणे याचप्रमाणे सांगितली आहेत.
कौशिक्या ह्यासमुद्रात्तु गङ्गायश्च यदुत्तरम्
गंगेच्या उत्तरेला, समुद्रापर्यंतचा प्रदेश कौशिकीचा आहे.
उत्तरं चैव विध्यस्य गङ्गाया दक्षिणं च यत्
विंध्याच्या उत्तरेला आणि गंगेच्या दक्षिणेला,
अपरेणोत्कलं चैव कावेरीभ्यश्च पश्चिमम्
आणि पुढे उत्कल प्रदेशात, तसेच कावेरीच्या पश्चिमेला,
अपरेणतु लौहित्यमासिंधोः पश्चिमेन तु
पुढे लौहित्य नदीकडे, आणि सिंधूच्या पश्चिमेला,
भूता विजज्ञे भूतांस्तु रुद्रस्यानुचरानिह
अशा ठिकाणी काही जीव जन्मले — हे सर्व जीव रुद्राचे सेवक आहेत.
लंबकर्णान्प्रलंबौष्ठान् लंबजिह्वांस्तनूदरान्
त्यांचे कान लांब, ओठ झुकलेले, जीभ लांब आणि पोट बारीक,
सकृष्णगौरान्नीलांश्च श्वेतान्वै लोहिताननान्
काळे, पिवळसर, निळे, पांढरे आणि लाल तोंडाचे,
मुञ्जकेशान्त्दृष्टरोम्णः सर्वयज्ञोपवीतिनः
मुंजासारखे केस, अंगावर केस स्पष्ट दिसणारे, आणि सर्वांनी यज्ञोपवीत घातलेले,
चण्डांश्च विकटांश्चैव निर्मितांश्च द्विजिह्वकान्
रागीट, विचित्र आकाराचे, आणि दोन जीभ असलेलेही निर्माण झाले,
सरः श्रेष्ठसमुद्राद्रिनदीपुलिनसेविनः
हे सर्व उत्तम तळी, समुद्र, डोंगर, नद्या आणि काठावर वावरणारे,
दंष्ट्रिणो नखिनश्चैव निर्दन्तांश्च विजिह्वकान्
काहींना दात, काहींना नख, काहींना दात नाहीत, तर काहींच्या जीभा फाटलेल्या,
एकपादान्द्विपादांश्च त्रिपादान्बहुपादकान्
काही एक पायाचे, काही दोन पायांचे, काही तीन पायांचे, आणि काही अनेक पायांचे,
सर्वत्रगातप्रतिघातब्रह्मज्ञान्कामरूपिणः
हे सर्वत्र फिरणारे, कोणतीही अडथळा न येणारे, ब्रह्मज्ञान असलेले, आणि इच्छेनुसार कोणताही रूप धारण करणारे,