च्यवते न च ज्ञानेन जायते देवयोनिषु
तो ज्ञानातून खाली पडत नाही आणि देवांच्या योनीत जन्म घेतो.
ऋक्षा मार्जारलोहासा वानरा मायवस्तथा
असेच, अस्वल, मांजरे, तांबड्या रंगाचे, वानर आणि मायावी प्राणीही आहेत.
एषां प्रणेता सर्वेषां वाली राजा प्रतापवान्
या सर्वांचा पुढारी, पराक्रमी वानरांचा राजा वाली आहे.
प्रसह्य हन्ता रौद्राणामसुराणां बलीयसाम्
त्याने भयंकर आणि बलाढ्य असुरांचा पराक्रमाने संहार केला.
पक्ष एष समुद्दिष्टो महेन्द्रस्य सहायवान्
हा समूह महेंद्राचा सहकारी म्हणून ओळखला जातो.
इत्येते हरयः प्रोक्ता इरावत्या निबोधत
अशी ही इरावतीच्या वानरांची माहिती सांगितली; पुढे ऐका.
हस्ताभ्यां परिगृह्याथ रथन्तरमगायत
तेव्हा दोन्ही हातांनी धरून त्यांनी रथंतर गाणे गायले.
संप्रायच्छदिरावत्यै पुत्रार्थं स तु भौवनः
भूतांचा स्वामी त्याने पुत्रासाठी इरावतीला ते दिले.
देवराजोपवाह्यत्वात्प्रथमः स मतङ्गराट्
देवराजाने प्रथम जो जोतला म्हणून त्याला मातंगराज म्हणतात.
अञ्जनस्यैकमूलस्य सुवर्णाभस्य हस्तिनः
अंजन हा एकमूळ असलेला, सुवर्णासारखा तेजस्वी हत्ती आहे.
तस्य पुत्रोंऽजनश्चैव सुप्रतीकश्च वामनः
त्याचे पुत्र म्हणजे अंजन, सुप्रतीक आणि वामन.
दिग्गजान्बलिनश्चैवाभ्रमुर्ज नयताप्सुगान्
त्याने बलवान दिग्गज आणि मेघासारखी शक्ती असलेले जलवाहक नेले.
संकीर्णो ह्यञ्जनो यो ऽसावौपवाह्यो यमस्य सः
जो हा रंगीत अंजन आहे, तो यमाच्या रथाला जोतला जातो.
पद्मो मन्दस्तु यो गौरो द्विपो ह्यैलविलस्य च
पद्म, मंद आणि इलाविलाचा गौरवर्णी हत्ती.
पद्मोत्तमः पद्मागुल्मो गजो वातगजो गजः
पद्मोत्तम, पद्मागुल्म, पद्म नावाचा हत्ती आणि वातगज.
उदग्रभावेनो पेता जायन्ते तस्य चान्वये
त्याच्या वंशात जन्मलेले सर्वजण उंच स्वभावाचे असतात.
सामजांस्तु प्रवक्ष्यामि नागानन्यानपि क्रमात्
आता मी क्रमाने सामज आणि इतर नागांची माहिती सांगतो.
जातौ नाम्ना श्रुतौ ताभ्यां सुप्रतीकप्रमर्दनौ
त्यांच्यात जन्माने आणि नावाने सुप्रतीक आणि प्रमर्दन प्रसिद्ध आहेत.
बलिनः शङ्किताश्चैव स्मृतास्तद्वंशिनो गजाः
त्या वंशातील हत्ती बलवान आणि सावध म्हणून ओळखले जातात.
ताम्र पर्णश्च तत्पुत्राः संघचारिविषाणिनः
ताम्र आणि पर्ण हे त्यांचे पुत्र, वळणदार सोंड असलेले आणि कळपात फिरणारे आहेत.
श्यामत्वग्रसनाशुण्डा नागाः पीनायता ननाः
काळ्या त्वचेचे, मोठ्या तोंडाचे आणि जाड, रुंद सोंडेचे हत्ती.
भार्या चैवाङ्गना तस्य नीलवल्लक्षणौ सुतौ
त्याची पत्नी एक स्त्री आहे आणि त्याचे दोन पुत्र निळसर छटा असलेले आहेत.
नीचैर्बद्धाः कुले तस्य जायन्ते निबिडा गजाः
त्याच्या कुळात हत्ती कुटुंबाने एकत्र जन्मतात.
तस्य प्रहारी संपातिः पृथुश्चेति सुतास्त्रयः
त्याचे तीन पुत्र प्रहारी, संपाति आणि पृथु अशी नावे आहेत.
जायन्ते मृदुसंभोगा वंशे तस्य मतङ्गजाः
त्याच्या वंशात मृदू स्वभावाचे हत्ती जन्माला येतात.
सुतौ जातौ तयोश्चापि प्रमाथिपुरुषौ स्मृतौ
त्यांना दोन पुत्र झाले, जे सामर्थ्यवान म्हणून ओळखले जातात.
सुदर्शनाः सुवर्ष्माणः पद्माभाः परिमण्डलाः
ते सुंदर, सुडौल, कमळासारखे आणि पूर्ण गोलाकार आहेत.
जज्ञे चान्द्रमसः साम्नः कुमुदः कुमुदद्युतिः
चंद्राच्या सामनातून कुमुद नावाचा, कुमुद फुलासारखा तेजस्वी पुत्र जन्माला आला.
शैलजीमूतसंकाशान्सुबुद्धान्बलिनो वरान्
ते डोंगर आणि मेघांसारखे, उत्तम बुध्दीचे आणि बलवान आहेत.
एतान्देवासुरे युद्धे जयार्थं जगृहुः सुराः
देवतांनी देव-दानवांच्या युद्धात विजयासाठी हे स्वीकारले.