देवर्षिभ्यस्तयोर्जन्म यस्मान्नारदपर्वतौ
ते देवर्षींपासून जन्मले म्हणून त्यांना नारद आणि पर्वत म्हणतात.
विनतायाश्च पुत्रौ द्वौ अरुणौ गरुडश्च ह
विनतेला दोन पुत्र झाले — अरुण आणि गरुड.
व्यवहार्याणि सर्वाणि ऋजुसन्निहितानि च
सर्व व्यवहार आणि गोष्टी सरळ आणि स्पष्ट आहेत.
अनेकशिरसां तेषां खेचराणां महात्मनाम्
त्या आकाशात वावरणाऱ्या महान आत्म्यांमध्ये अनेकांच्या अनेक मस्तकं आहेत.
तेषां प्रधाना नागानां शेषवासुकितक्षकाः
त्या सर्पांमध्ये शेष, वासुकी आणि तक्षक हे मुख्य मानले जातात.
ऐरावतो महापद्मः कंबलाश्वतरावुभौ
एरावत, महापद्म, कंबळ आणि अश्वतर हेही त्यात आहेत.
महाकर्णमहानीलौ धृतराष्ट्रबलाहकौ
महाकर्ण, महानिल, धृतराष्ट्र आणि बलाहक यांचीही नावे घेतली जातात.
सूनामुखो दधिमुखः कालियश्चालिपिण्डकः
सूनामुख, दधिमुख, कालिय आणि अलीपिंडक हेही त्यात आहेत.
प्रह्रादस्तु ब्रह्मणाश्च गन्धर्वो ऽथ मणिस्थकः
प्रह्लाद, ब्रह्मणा, गंधर्व आणि मणिष्ठक यांचीही नावे सांगितली आहेत.
काद्रवेयाः समाख्याताः खशायास्तु निबोधत
हे सर्व काद्रवेय सर्प आहेत; आता खशायांविषयी ऐका.
श्रेष्ठं पश्चिमसंध्यायां पूर्वस्यां च कनीयसम्
पश्चिम संध्येला श्रेष्ठ आणि पूर्वेकडील संध्येला लहान असा आहे.
चतुर्भुजं चतुष्पादं किञ्चित्स्पन्दं द्विधागतिम्
चार हात, चार पाय, हलके हालचाल करणारा आणि दोन प्रकारे चालणारा.
स्वच्छशीर्षं महाकर्णं मुञ्जकेशं महाबलम्
स्वच्छ डोके, मोठे कान, मुंजासारखे केस आणि प्रचंड बळ असलेला.
रक्तपिङ्गाक्षपादं च स्थूलभ्रूदीर्घनासिकम्
रक्त आणि पिंगट डोळे व पाय, जाड भुवया आणि लांब नाक असलेला.
एवंविधं खशापुत्रं जज्ञे ऽसावतिभीषणम्
अशा प्रकारचा खशाचा मुलगा जन्माला आला, जो अत्यंत भयंकर होता.
त्रिशीर्षं च त्रिपादं च त्रिहस्तं कृष्णलोचनम्
तीन डोकी, तीन पाय, तीन हात आणि काळ्या डोळ्यांचा.
ह्रस्वकायं प्रबाहुं च महाकाय महारवम्
लहान शरीर, लांब हात, मोठे शरीर आणि मोठ्या आवाजाचा.
स्थूलौष्ठमष्टदंष्ट्र च जिह्मास्यं शङ्कुकर्णकम्
जाड ओठ, आठ दात, वाकडा तोंड आणि शंखासारखे कान असलेला.
महास्कन्धं महोरस्कं पृथुघोणं कृशोदरम्
मोठे खांदे, रुंद छाती, मोठे नाक आणि सडपातळ पोट असलेला.
एवंविधं कुमारं सा कनिष्ठं समसूयत
अशा प्रकारचा धाकटा मुलगा तिने जन्माला घातला.
उपयौगसमर्थाभ्यां शरीराभ्यां व्यवस्थितौ
दोघेही एकत्र येण्यास समर्थ अशा देहात स्थिरावले होते.
तयोः पूर्वस्तु यः क्रूरो मातरं सो ऽभ्य कर्षत
त्यातील मोठा, क्रूर स्वभावाचा असल्याने, त्याने आईला ओढून नेले.
न्यषेधयत्पुनर्ह्येनं स्वयं स तु कनिष्ठकः
मग त्याने स्वतःच त्या धाकट्याला पुन्हा आवरले.
बाहुभ्यां परिगृह्यैनं मातरं सो ऽभ्यभाषयत्
त्याने दोन्ही हातांनी आईला मिठी मारली आणि तिला बोलला.
तौ दृष्ट्वा विकृता कारौ खशां तामभ्यभाषत
त्या दोन विकृत हातांकडे पाहून त्याने त्या खशा स्त्रीला उद्देशून बोलले.
मातुरेव पुनश्चाङ्गे प्रलीयेतां स्वमायया
ते दोन्ही पुन्हा मायेमुळे आईच्या अंगात विलीन व्हावेत.
सर्वमाचक्ष्व तत्त्वेन तवैवायं व्यतिक्रमः
सर्व काही खरीखुरी सांग; हा अपराध फक्त तुझाच आहे.
यथाशीला भवेन्माता तथाशीलो भवेत्सुतः
जशी आईची वर्तणूक, तशीच मुलाची वर्तणूक होते.
मातॄणां शीलदोषेण तथा रूपगुणैः पुनः
आईच्या वागणुकीमुळे तिच्या रूपावर आणि गुणांवरही तसाच परिणाम होतो.
इत्येवमुक्त्वा भगवान्खशामप्रतिमस्तदा
असे म्हणून त्या वेळी अतुलनीय खशा भगवंताने,