सप्तवर्षसहस्राणि ततः सो ऽप्रतिमो ऽभवत्
त्यामुळे सात हजार वर्षे तो अद्वितीय राहिला.
मन्वन्तरेषु सर्वेषु ब्रह्मणोंऽशेन जायते
सर्व मन्वंतरांत तो ब्रह्माच्या अंशाने जन्म घेतो.
अपिबत्स तदा कश्यं कश्यं मद्यमिहोच्यते
तेव्हा त्याने कश्यं प्याले, जे येथे मद्य म्हणून ओळखले जाते.
कश्यं मद्यं स्मृतं विप्रैः कश्यपानां तु कश्यपः
कश्यं हे मद्य म्हणून ऋषी ओळखतात; कश्यपांमध्ये कश्यप स्वतःच आहे.
दक्षाभिशप्तः कुपितः कश्यपस्तेन सो ऽभवत्
दक्षाने रागाने शाप दिल्यामुळे कश्यप असे झाला.
तस्मै प्राचेतसो दक्षः कन्यास्ताः प्रत्यपादयत्
त्याला प्रचेतस दक्षाने त्या कन्या दिल्या.
इत्येतमृषिसर्गं तु पुण्यं यो वेद वारुणम्
जो कोणी या ऋषींच्या निर्मितीची पुण्य कथा, वारुण नावाने ओळखली जाणारी, जाणतो, तो खरोखर भाग्यवान होतो.
धारणाच्छ्रवणाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
ही कथा ऐकली किंवा लक्षपूर्वक पाठ केली, तरी सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
प्रजाः सृजेति व्यदिष्टः स्वयं दक्षः स्वयंभुवा
स्वयंभूच्या आज्ञेने दक्ष स्वतःच सृष्टी निर्माण करण्यासाठी नेमला गेला.
मानसानि च भूतानि स पूर्वमसृजत्प्रभुः
त्या प्रभूंनी प्रथम आपल्या मनातून उत्पन्न होणारी जीवसृष्टी निर्माण केली.
यक्षभूतपिशाचांश्च वयः पशुमृगांस्तथा
त्यांनी यक्ष, भूते, पिशाच, पक्षी, गायी आणि वन्य प्राणीही निर्माण केले.
अपध्याता भगवता महादेवेन धीमता
पण हे सर्व बुद्धिमान महादेवांनी नाकारले.
असिक्रीमावहद्भार्यां वीरणस्य प्रजापतेः
त्यांनी वीराण या प्रजापतीच्या पत्नी असिक्नीला स्वतःची पत्नी म्हणून स्वीकारले.
यया धृतमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
तीच्या द्वारे हे सर्व जग, स्थावर आणि जंगम, टिकून आहे.
दक्षस्योद्वहतो भार्यांमसिक्रीं वैरणीं पुरा
पूर्वी दक्षाने वीराणची कन्या असिक्नीशी विवाह केला,
नदीगिरिष्बसज्जन्तं पृष्ठतो ऽनुययौ प्रभुम्
ती नद्या, डोंगर आणि जंगलांमध्ये प्रभूच्या मागे मागे गेली.
प्रथमो ऽत्र द्वितीयस्तु दक्षः स हि प्रजापतिः
येथे प्रजापती दक्ष दुसरा आहे; पहिला दुसरीकडे आहे.
असिक्रीं वैरणीं तत्र दक्षः प्राचेतसो ऽवहत्
तेथे प्रचेतसपुत्र दक्षाने वीराणकन्या असिक्नीशी विवाह केला.
असिक्न्यां जनयामास दक्षः प्राचे तसः प्रभुः
प्रचेतसपुत्र दक्षाने असिक्नीपासून संतती उत्पन्न केली.
देवर्षिप्रियसंवादो नारदो ब्रह्मणः सुतः
देवऋषींच्या स्नेही संवादासाठी ब्रह्माचा पुत्र नारद प्रसिद्ध आहे.
यः कश्यपसुतस्याथ परमेष्ठी व्यजायत
त्याच्यापासून परमेश्वराने कश्यपपुत्राचा जन्म घडविला.
तस्मात्स काश्यपस्याथ द्वितीयो मानसो ऽभवत्
त्याच्यापासून कश्यपाचा दुसरा मानसपुत्र जन्माला आला.
तेन वृक्षस्य पुत्रा वै हर्यश्वा इति विश्रुताः
त्याच्यापासून वृक्षाचे पुत्र, हर्यश्व म्हणून प्रसिद्ध, जन्मले.
तस्योद्यतस्तदा दक्षः क्रुद्धः शापाय वै प्रभुः
त्या वेळी दक्ष रागावून शाप देण्यासाठी सज्ज झाला.
ततो ऽभिसंधिं चक्रे वै दक्षश्च परमेष्ठिना
मग दक्षाने परमेश्वर ब्रह्मा यांच्या सोबत एक करार केला.
तस्मात्स नारदो जज्ञे भूयः शापभयदृषिः
त्याच्यापासून पुन्हा नारदाचा जन्म झाला, जो शापाच्या भीतीला ओळखतो.
प्रजापतिसुतास्ते वै श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
त्या प्रजापतीच्या पुत्रांविषयी मला खरी माहिती ऐकायची आहे.
समागता महावीर्या नारदस्तानुवाच ह
महाशक्तिशाली लोक एकत्र आले आणि नारदांनी त्यांना सांगितले.
अन्तरूर्ध्वमधश्चैव कथं स्रक्ष्यथ वै प्रजाः
वर, खाली आणि मध्ये तुम्ही प्रजा कशा निर्माण करणार?
अधापि म निवर्त्तन्ते समुद्रस्था इवापगाः
आजही ते परत आलेले नाहीत, जसे समुद्रात मिळालेल्या नद्या परत येत नाहीत.