बृहस्पतिं सुरूपायां गौतमं सुषुवे स्वराट्
स्वराटने सुरूपेपासून बृहस्पतीला आणि गौतमालाही जन्म दिला.
आधार्यायुर्द्दनुर्दक्षो दमः प्राणस्त थैव च
आधार्य, आयु, धनुर, दक्ष, दम, आणि प्राण हेही होते.
अयास्याश्चप्युतथ्याश्च वामदेवास्तथौशिजाः
अयास्य, उतथ्य, वामदेव आणि उशिज हेही होते.
मुद्गला विष्णुवृद्धाश्च हरिताः कपयस्तथा
मुद्गल, विष्णुवृद्ध, हरित आणि कपय हेही होते.
एते चाङ्गिरसां पक्षा विज्ञेया दश पञ्च च
हे सर्व अंगिरसांचे पंधरा शाखा म्हणून ओळखले जातात.
मरीचेरपि वक्ष्यामि भेद मुत्तमपूरुषम्
आता मी मरीचीच्या श्रेष्ठ विभागाची कथा सांगतो.
मरीचिरापश्चकमे नाभिध्यायन्प्रजेप्सया
मरीचीने संततीच्या इच्छेने पाण्याचा ध्यान केला.
संयुज्यात्मानमेवन्तु तपसा भावितः प्रभुः
तपाने परिपक्व झालेला तो प्रभू स्वतःच्याच आत्म्याशी एकरूप झाला.
तासु प्रणिहितात्मानमेकं सो ऽजनयत्प्रभुः
त्याने मन एकाग्र करून त्या पाण्यात एक जीव उत्पन्न केला.
पुत्रं मरीचिस्तपसि निरतः सो ऽप्स्वतीतपत्
तपात मग्न असलेल्या मरीचीने त्या पाण्यात पुत्र उत्पन्न केला.
सप्तवर्षसहस्राणि ततः सो ऽप्रतिमो ऽभवत्
त्यामुळे सात हजार वर्षे तो अद्वितीय राहिला.
मन्वन्तरेषु सर्वेषु ब्रह्मणोंऽशेन जायते
सर्व मन्वंतरांत तो ब्रह्माच्या अंशाने जन्म घेतो.
अपिबत्स तदा कश्यं कश्यं मद्यमिहोच्यते
तेव्हा त्याने कश्यं प्याले, जे येथे मद्य म्हणून ओळखले जाते.
कश्यं मद्यं स्मृतं विप्रैः कश्यपानां तु कश्यपः
कश्यं हे मद्य म्हणून ऋषी ओळखतात; कश्यपांमध्ये कश्यप स्वतःच आहे.
दक्षाभिशप्तः कुपितः कश्यपस्तेन सो ऽभवत्
दक्षाने रागाने शाप दिल्यामुळे कश्यप असे झाला.
तस्मै प्राचेतसो दक्षः कन्यास्ताः प्रत्यपादयत्
त्याला प्रचेतस दक्षाने त्या कन्या दिल्या.
इत्येतमृषिसर्गं तु पुण्यं यो वेद वारुणम्
जो कोणी या ऋषींच्या निर्मितीची पुण्य कथा, वारुण नावाने ओळखली जाणारी, जाणतो, तो खरोखर भाग्यवान होतो.
धारणाच्छ्रवणाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
ही कथा ऐकली किंवा लक्षपूर्वक पाठ केली, तरी सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
प्रजाः सृजेति व्यदिष्टः स्वयं दक्षः स्वयंभुवा
स्वयंभूच्या आज्ञेने दक्ष स्वतःच सृष्टी निर्माण करण्यासाठी नेमला गेला.
मानसानि च भूतानि स पूर्वमसृजत्प्रभुः
त्या प्रभूंनी प्रथम आपल्या मनातून उत्पन्न होणारी जीवसृष्टी निर्माण केली.
यक्षभूतपिशाचांश्च वयः पशुमृगांस्तथा
त्यांनी यक्ष, भूते, पिशाच, पक्षी, गायी आणि वन्य प्राणीही निर्माण केले.
अपध्याता भगवता महादेवेन धीमता
पण हे सर्व बुद्धिमान महादेवांनी नाकारले.
असिक्रीमावहद्भार्यां वीरणस्य प्रजापतेः
त्यांनी वीराण या प्रजापतीच्या पत्नी असिक्नीला स्वतःची पत्नी म्हणून स्वीकारले.
यया धृतमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
तीच्या द्वारे हे सर्व जग, स्थावर आणि जंगम, टिकून आहे.
दक्षस्योद्वहतो भार्यांमसिक्रीं वैरणीं पुरा
पूर्वी दक्षाने वीराणची कन्या असिक्नीशी विवाह केला,
नदीगिरिष्बसज्जन्तं पृष्ठतो ऽनुययौ प्रभुम्
ती नद्या, डोंगर आणि जंगलांमध्ये प्रभूच्या मागे मागे गेली.
प्रथमो ऽत्र द्वितीयस्तु दक्षः स हि प्रजापतिः
येथे प्रजापती दक्ष दुसरा आहे; पहिला दुसरीकडे आहे.
असिक्रीं वैरणीं तत्र दक्षः प्राचेतसो ऽवहत्
तेथे प्रचेतसपुत्र दक्षाने वीराणकन्या असिक्नीशी विवाह केला.
असिक्न्यां जनयामास दक्षः प्राचे तसः प्रभुः
प्रचेतसपुत्र दक्षाने असिक्नीपासून संतती उत्पन्न केली.
देवर्षिप्रियसंवादो नारदो ब्रह्मणः सुतः
देवऋषींच्या स्नेही संवादासाठी ब्रह्माचा पुत्र नारद प्रसिद्ध आहे.