ओर्वस्यासीत्पुत्रशतं जमदग्निपुरोगमम्
और्वाला शंभर पुत्र झाले, त्यात जमदग्नी सर्वात प्रमुख होता.
ऋष्यतरेषु वै बाह्या बहवो भार्गवाः स्मृताः
ऋष्यतरे यांच्या वंशात बाहेरचे अनेक भार्गव म्हणून ओळखले जातात.
मित्रेयुः सप्तमा ह्येते पक्षा ज्ञेयास्तु भार्गवाः
मित्रेयु हा सातवा आहे; हे सर्व भार्गवांचे शाखा म्हणून समजावेत.
यस्यान्ववाये संभूता भारद्वाजाः सगौतमाः
ज्याच्या वंशातून भारद्वाज आणि गौतम हे जन्मले.
सुरूपा चैव मारीची कार्दमी च तथा स्वराट्
सुरूपा, मारीची, कार्डमी आणि स्वराट हेही होते.
अथर्वणस्तु दायादास्तासु जाताः कुलोद्वहाः
अथर्वणाचे वंशज त्यांच्यात जन्मले आणि आपल्या कुलात प्रसिद्ध झाले.
बृहस्पतिं सुरूपायां गौतमं सुषुवे स्वराट्
सुरूपेपासून बृहस्पती आणि स्वराटपासून गौतम यांचा जन्म झाला.
धृष्णिः पुत्रस्तु पथ्यायाः संवर्त्तश्चैव मानसः
पथ्येपासून धृष्णी आणि मानसापासून संवर्त हे पुत्र होते.
अथोशिजो दीर्घतमा बृहदुक्थो वामदेवजः
तसेच उशिज, दीर्घतम, बृहदुक्त, आणि वामदेवाचा पुत्र हेही होते.
रथकाराः स्मृता देवा ऋभवो ये परिश्रुताः
रथ तयार करणारे ऋभु हे देव म्हणून प्रसिद्ध आहेत.
बृहस्पतिं सुरूपायां गौतमं सुषुवे स्वराट्
स्वराटने सुरूपेपासून बृहस्पतीला आणि गौतमालाही जन्म दिला.
आधार्यायुर्द्दनुर्दक्षो दमः प्राणस्त थैव च
आधार्य, आयु, धनुर, दक्ष, दम, आणि प्राण हेही होते.
अयास्याश्चप्युतथ्याश्च वामदेवास्तथौशिजाः
अयास्य, उतथ्य, वामदेव आणि उशिज हेही होते.
मुद्गला विष्णुवृद्धाश्च हरिताः कपयस्तथा
मुद्गल, विष्णुवृद्ध, हरित आणि कपय हेही होते.
एते चाङ्गिरसां पक्षा विज्ञेया दश पञ्च च
हे सर्व अंगिरसांचे पंधरा शाखा म्हणून ओळखले जातात.
मरीचेरपि वक्ष्यामि भेद मुत्तमपूरुषम्
आता मी मरीचीच्या श्रेष्ठ विभागाची कथा सांगतो.
मरीचिरापश्चकमे नाभिध्यायन्प्रजेप्सया
मरीचीने संततीच्या इच्छेने पाण्याचा ध्यान केला.
संयुज्यात्मानमेवन्तु तपसा भावितः प्रभुः
तपाने परिपक्व झालेला तो प्रभू स्वतःच्याच आत्म्याशी एकरूप झाला.
तासु प्रणिहितात्मानमेकं सो ऽजनयत्प्रभुः
त्याने मन एकाग्र करून त्या पाण्यात एक जीव उत्पन्न केला.
पुत्रं मरीचिस्तपसि निरतः सो ऽप्स्वतीतपत्
तपात मग्न असलेल्या मरीचीने त्या पाण्यात पुत्र उत्पन्न केला.
सप्तवर्षसहस्राणि ततः सो ऽप्रतिमो ऽभवत्
त्यामुळे सात हजार वर्षे तो अद्वितीय राहिला.
मन्वन्तरेषु सर्वेषु ब्रह्मणोंऽशेन जायते
सर्व मन्वंतरांत तो ब्रह्माच्या अंशाने जन्म घेतो.
अपिबत्स तदा कश्यं कश्यं मद्यमिहोच्यते
तेव्हा त्याने कश्यं प्याले, जे येथे मद्य म्हणून ओळखले जाते.
कश्यं मद्यं स्मृतं विप्रैः कश्यपानां तु कश्यपः
कश्यं हे मद्य म्हणून ऋषी ओळखतात; कश्यपांमध्ये कश्यप स्वतःच आहे.
दक्षाभिशप्तः कुपितः कश्यपस्तेन सो ऽभवत्
दक्षाने रागाने शाप दिल्यामुळे कश्यप असे झाला.
तस्मै प्राचेतसो दक्षः कन्यास्ताः प्रत्यपादयत्
त्याला प्रचेतस दक्षाने त्या कन्या दिल्या.
इत्येतमृषिसर्गं तु पुण्यं यो वेद वारुणम्
जो कोणी या ऋषींच्या निर्मितीची पुण्य कथा, वारुण नावाने ओळखली जाणारी, जाणतो, तो खरोखर भाग्यवान होतो.
धारणाच्छ्रवणाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
ही कथा ऐकली किंवा लक्षपूर्वक पाठ केली, तरी सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
प्रजाः सृजेति व्यदिष्टः स्वयं दक्षः स्वयंभुवा
स्वयंभूच्या आज्ञेने दक्ष स्वतःच सृष्टी निर्माण करण्यासाठी नेमला गेला.
मानसानि च भूतानि स पूर्वमसृजत्प्रभुः
त्या प्रभूंनी प्रथम आपल्या मनातून उत्पन्न होणारी जीवसृष्टी निर्माण केली.