स्वायंभुवेन्तरे प्राप्ताः सृष्ट्यर्थं ते भवेन तु
स्वायंभुव मन्वंतरात हे सृष्टीच्या हेतूने आले होते.
देवस्य महतो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस्तनुम्
महादेवाच्या मोठ्या यज्ञात, वरुणीचे रूप धारण करून,
ऋषयो जज्ञिरे दीर्घे द्वितीयमिति नः श्रुतम्
त्या दीर्घ यज्ञात ऋषी जन्मले; हे दुसरे सृष्टी म्हणून आम्ही ऐकले आहे.
अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च ह्यष्टौ ते ब्रह्मणः सुताः
अत्रि आणि वसिष्ठ, हे आठजण ब्रह्मदेवाचे पुत्र आहेत.
यज्ञाङ्गानि च सर्वाणि वषठ्कारश्च मूर्त्तिमान्
सर्व यज्ञाचे अवयव आणि मूर्त स्वरूप असलेला वषट्कार,
ऋग्वेदश्चाभवत्तत्र यश्च क्रमविभूषितः
आणि तिथे योग्य क्रमाने सजलेला ऋग्वेद प्रकट झाला.
स्थितो यज्ञार्थसंपृक्तः सूक्तब्राह्मणमन्त्रवान्
यज्ञासाठी स्थिर झालेला, सूक्त, ब्राह्मण आणि मंत्रांनी युक्त,
विश्वावस्वादिभिः सार्द्धं गन्धर्वैः संभृतो ऽभवत्
विश्वावसु आणि इतर गंधर्वांसह तो तेथे एकत्र झाला.
प्रत्यङ्गिरसयोगैश्च द्विशरीरशिरो ऽभवत्
अंगिरसांच्या वंशजांशी एकरूप होऊन तो दोन शरीरांचा आणि दोन डोक्यांचा झाला.
आश्रयस्तु वषट्कारो निग्रहप्रग्रहावपि
वषट्कार हा आधार होता, तसेच निग्रह आणि प्रग्रह हेही.
देवकन्याश्च पत्न्यश्च तथा मातर एव च
देवकन्या, पत्नी आणि माताही त्याच्याजवळ होत्या.
मूर्तिमन्तः सुरूपाख्या वरुणस्य वपुर्भृतः
रूप असलेल्या, सुरूपा नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या, वरुणाचे रूप धारण करणाऱ्या,
ब्रह्मर्षिभाविनोर्ऽथस्य विधानाच्च न संशयः
ब्रह्मर्षींसाठी ठरवलेल्या अर्थाच्या नियमानुसार, यात काहीच शंका नाही.
आस्रवज्जुहुयां चक्रे मन्त्रवच्च पितामहः
पितामहाने मंत्रांनी यथाविधी आहुती दिल्या.
तस्यार्वाक्तेजसश्चैव जज्ञे लोकेषु तैजसम्
त्याच्या तेजस्वी ऊर्जेतून जगात तेजस्वी जीव जन्माला आला.
आज्यस्थाल्यामुपादाय स्वशुक्रं हुतवांश्च ह
त्याने आपल्या वीर्याला तुपाच्या पात्रात ठेवून आहुती दिली.
ज्वलन्तो वपुषा युक्ताः सप्रभावैः स्वकैर्गुणैः
स्वतः तेजाने झळकणारे, आपल्या गुणांनी आणि सामर्थ्याने युक्त असे होते.
हिरण्यगर्भस्तं दृष्ट्वा ज्वालां भित्त्वा विनिर्गतम्
हिरण्यगर्भाने ती ज्वाळा फोडून बाहेर पडलेली पाहिली.
महादेवस्तथोद्भूतो दृष्ट्वा ब्रह्माणमब्रवीत्
म्हणूनच महादेवही प्रकट झाले आणि ब्रह्माला पाहून त्यांनी बोलले.
विजज्ञे प्रथमं देव मम पुत्रो भवत्वयम्
त्यांनी प्रथम ओळखले, 'हा देव माझा पुत्र होवो.'
पुत्रत्वे कल्पयामास महादेव स्तदा भृगुम्
त्यावेळी महादेवांनी भृगुला पुत्रपद दिले.
द्वितीयं च ततः शुक्रमङ्गारेष्वजुहोत्प्रभुः
नंतर प्रभूंनी दुसऱ्यांदा अंगारांत शुक्राचा यज्ञ केला.
संभूतिं तस्य तां दृष्ट्वा वह्निर्ब्रह्माणमब्रवीत्
त्याचा जन्म पाहून अग्नीने ब्रह्माला सांगितले.
एवमस्त्विति सो ऽप्युक्तो ब्रह्मणा सदसस्पतिः
ब्रह्माने तसे सांगितल्यावर सृष्टीचे अधिपती म्हणाले, 'तसेच होवो.'
षट् कृत्वा तु पुनः शुक्रे ब्रह्मणा लोककारिणा
ब्रह्मा, जो लोकांची निर्मिती करणारा आहे, त्याने शुक्रामध्ये पुन्हा सहा वेळा तसे केले.
मरीचिः प्रथमं तत्र मरीचिभ्यः समुत्थितः
तेथे प्रथम मरीची प्रकट झाले, आणि मरीचिंमधूनच ते उत्पन्न झाले.
अहं तृतीय इत्यत्रिस्तस्मादत्रिः स कीर्त्यते
'मी तिसरा आहे,' असे अत्री म्हणाले; म्हणून त्यांना अत्री म्हणतात.
केशैर्लंबैः समुद्भूतस्तस्मात्स पुलहः स्मृतः
लांब केसांतून उत्पन्न झाल्यामुळे त्यांना पुलह असे ओळखले जाते.
वसिष्ठ इति तत्त्वज्ञैः प्रोच्यते ब्रह्मवादिभिः
तत्त्वज्ञ आणि वेदज्ञ लोक त्यांना वसिष्ठ म्हणतात.
लोकस्य सन्तानकरा यैरिमा वर्द्धिताः प्रजाः
ज्यांनी या जगात संतती वाढवली, तेच संततीचे निर्माते आहेत.