करूषश्च पृषध्रश्च पांशुश्चनवमः स्मृतः
करूष, पृषध्र आणि पांशु हे नववे म्हणून ओळखले जातात.
कीर्तिता वै तथा ह्येते सप्तमं चैतदन्तरम्
हे असेच सांगितले गेले आहेत आणि हे त्यातले सातवे आहे.
विस्तरेणानुपूर्व्या च भूयः किं कथयाम्यहम्
आता मी पुन्हा सविस्तर आणि क्रमाने का सांगावे?
तृतीयं विस्तरात्पादं सोपोद्धातं प्रवर्त्तय
तिसरा विभाग सविस्तर आणि प्रस्तावनेसह सुरू कर.
पादं समुच्चयाद्विप्रा गदतो मे निबोधत
ब्राह्मणांनो, मी विभागाचा संक्षेप सांगतो, ते लक्षपूर्वक ऐका.
विस्तरेणानुपूर्व्या च निसर्गं शृणुत द्विजाः
द्विजांनो, निर्मितीची कथा मी सविस्तर आणि योग्य क्रमाने सांगतो, ती ऐका.
मह देवगणैश्चैव ऋषिभिर्दानवैस्सह
महान देवगण, ऋषी आणि दानव यांच्यासह,
मानुषैः पशुभिश्चैव पक्षिभिः स्थावरैः सह
माणसे, जनावरे, पक्षी आणि स्थावर जीव यांच्याबरोबर,
वक्ष्ये वैवस्वतं सर्गं नमस्कृत्य विवस्वते
मी विवस्वताला वंदन करून वैवस्वत सृष्टी सांगतो.
स्वायंभुवेंऽतरे पूर्वं सप्तासन्ये महर्षयः
पूर्वीच्या स्वयंभुव मन्वंतरात सात महर्षी होते.
दक्षस्य च ऋषीणां च भृग्वादीनां महौजसाम्
दक्षाचे पुत्र आणि भृगु व इतर तेजस्वी ऋषी,
भूयः सप्तर्षयस्त्वेवमुत्पन्नाः सप्त मानसाः
पुन्हा सात ऋषी, म्हणजेच सात मनातून उत्पन्न झालेले, जन्मले.
प्रजासंतानकृद्भिस्तैरुत्पदद्भिर्महात्मभिः
त्या महान आत्म्यांनी, जे संततीचे सर्जक होते, संतती निर्माण केली.
तेषां प्रसूतिं वक्ष्यामि विशुद्धज्ञानकर्मणाम्
ज्यांचे ज्ञान आणि कर्म शुद्ध आहे, त्यांच्या उत्पत्तीची मी कथा सांगतो.
पुनरापूरितः सर्वो ग्रहनक्षत्रमण्डितः
संपूर्ण जग पुन्हा ग्रह-नक्षत्रांनी सुशोभित आणि भरून गेले.
पुत्रत्वे कल्पिताश्चैव तन्नो निगद सत्तम
त्यांना पुत्र मानले गेले; हे उत्तम, ते आम्हाला सांग.
मनोरन्तरमासाद्य पुनर्वैवस्वतं किल
पुढील मन्वंतर येऊन पुन्हा वैवस्वत मन्वंतरच झाले.
उपपन्ना जने लोके सकृदागमनास्तु त
लोकांच्या जगात, जे एकदा परत येतात, ते जन्म घेतात.
एत एव महाभागा वरुणे वितते ऽध्वरे
हेच तेजस्वी लोक वरुणाच्या मोठ्या यज्ञात उपस्थित होते.
पितामहात्मजाः सर्वे तन्नः श्रेयो भविष्यति
हे सर्व ब्रह्मदेवांचे वंशज आहेत; ते आमच्या कल्याणासाठी होवो.
स्वायंभुवेन्तरे प्राप्ताः सृष्ट्यर्थं ते भवेन तु
स्वायंभुव मन्वंतरात हे सृष्टीच्या हेतूने आले होते.
देवस्य महतो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस्तनुम्
महादेवाच्या मोठ्या यज्ञात, वरुणीचे रूप धारण करून,
ऋषयो जज्ञिरे दीर्घे द्वितीयमिति नः श्रुतम्
त्या दीर्घ यज्ञात ऋषी जन्मले; हे दुसरे सृष्टी म्हणून आम्ही ऐकले आहे.
अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च ह्यष्टौ ते ब्रह्मणः सुताः
अत्रि आणि वसिष्ठ, हे आठजण ब्रह्मदेवाचे पुत्र आहेत.
यज्ञाङ्गानि च सर्वाणि वषठ्कारश्च मूर्त्तिमान्
सर्व यज्ञाचे अवयव आणि मूर्त स्वरूप असलेला वषट्कार,
ऋग्वेदश्चाभवत्तत्र यश्च क्रमविभूषितः
आणि तिथे योग्य क्रमाने सजलेला ऋग्वेद प्रकट झाला.
स्थितो यज्ञार्थसंपृक्तः सूक्तब्राह्मणमन्त्रवान्
यज्ञासाठी स्थिर झालेला, सूक्त, ब्राह्मण आणि मंत्रांनी युक्त,
विश्वावस्वादिभिः सार्द्धं गन्धर्वैः संभृतो ऽभवत्
विश्वावसु आणि इतर गंधर्वांसह तो तेथे एकत्र झाला.
प्रत्यङ्गिरसयोगैश्च द्विशरीरशिरो ऽभवत्
अंगिरसांच्या वंशजांशी एकरूप होऊन तो दोन शरीरांचा आणि दोन डोक्यांचा झाला.
आश्रयस्तु वषट्कारो निग्रहप्रग्रहावपि
वषट्कार हा आधार होता, तसेच निग्रह आणि प्रग्रह हेही.