तदुपश्रुत्य तपसा सर्वे युक्ताः प्रचेतसः
हे ऐकून, सर्व प्रचेतस तपश्चर्येत मग्न झाले.
उन्मूलानथ वृक्षांस्तान्कृत्वा वायुरशोषयत्
मग त्यांनी ती झाडे उपटून टाकली आणि वाऱ्याने ती वाळवली.
द्रुमक्षयमथो बुद्ध्वा किञ्चिच्छिष्टेषु शाखिषु
झाडांचा नाश झाल्याचे पाहून, फक्त काही फांद्या उरल्या होत्या.
दृष्ट्वा प्रयोजनं सत्यं लोकसंतानकारणात्
लोकांच्या वाढीसाठी खरे कारण पाहून,
वृक्षाः क्षित्यां जनिष्यन्ति शाम्यतामग्निमारुतौ
पृथ्वीवर पुन्हा झाडे उगवतील; अग्नी आणि वारा शांत होवोत.
भविष्यज्जनता ह्येषा धृता गर्भेण वै मया
ही भविष्यातील पिढी मी गर्भात धारण केली आहे.
भार्या भवतु वो ह्येषा सोमगर्भा विवर्द्धिता
ही स्त्री, जिला सोमाचा गर्भ आहे आणि जिला वाढवण्यात आलं आहे, तीच तुमची पत्नी होवो.
अस्यामुत्पत्स्यते विद्वान्दक्षो नाम प्रजापतिः
हिच्या पोटी एक विद्वान आणि कुशल असा दक्ष नावाचा प्रजापती जन्माला येईल.
अग्निनाग्निसमो भूयः प्रजाः संवर्द्धयिष्यति
तो तेजस्वी अग्नीसारखा होईल आणि सृष्टीचं वाढवणं पुढे नेईल.
संत्दृत्य कोपं वृक्षेभ्यः पत्नीं धर्मेण मारिषाम्
तो झाडांवरचा आपला राग आवरून, धर्माने मारीषेला पत्नी म्हणून स्वीकारेल.
दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः
मारीषा आणि दहा प्रचेतस यांच्या संयोगाने प्रजापती जन्माला येईल.
असृजन्मनसा त्वादौ प्रजा दक्षो ऽथ मैथुनात्
सृष्टीच्या प्रारंभी दक्षाने मनाने प्रजेची निर्मिती केली, आणि नंतर मैथुनाने.
विसृज्य मनसा दक्षः पश्चादसृजत स्त्रियः
दक्षाने प्रथम मनाने निर्माण केलं, आणि नंतर स्त्रियांची उत्पत्ती केली.
कालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिमिन्दवे
काळाच्या गतीने युक्त अशा सत्तावीस कन्या त्याने चंद्राला दिल्या.
द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे तथा
दोन कन्या बहुपुत्राला दिल्या आणि दोन अङ्गिरसालाही दिल्या.
अन्तरं चाक्षुषस्याथ मनोः षष्ठं तु गीयते
चाक्षुष मन्वंतर आणि मनू यांच्यामधला काळ सहावा मानला जातो.
वसुदेवाः खगा गावो नागा दितिजदानवाः
वसुदेव, पक्षी, गायी, नाग, दानव आणि दितीचे पुत्र—
संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात्पूर्वासां सृष्टिरुच्यते
पूर्वीच्या सृष्टीची निर्मिती संकल्प, दर्शन आणि स्पर्श यांमुळे झाली असं सांगितलं जातं.
संभवः कथितः पूर्वं दक्षस्य च महात्मनः
महात्मा दक्षाचा जन्म कसा झाला हे आधीच सांगितलं आहे.
कथं प्राचे तस्त्वं च पुनर्लेभे महातपाः
हे महातपस्वी, तू पुन्हा आपली पूर्वस्थिती कशी मिळवलीस?
दौहित्रश्चैव सोमस्य कथं श्र्वशुरतां गतः
सोमाचा नातू श्रवशुर ही स्थिती कशी प्राप्त करतो, हे कसं घडलं?
ऋषयो ऽत्र न सुह्यन्ति विद्यावन्तश्च ये जनाः
इथे ऋषी आणि विद्वान लोक आनंदी राहत नाहीत.
पुनश्चैव निरुध्यन्ते विद्वांस्तत्र न मुह्यति
ते पुन्हा बांधले जातात, पण ज्ञानी माणूस तिथे गोंधळत नाही.
तप एव गरीयो ऽभूत्प्रभावश्चैव कारणम्
तप हेच श्रेष्ठ ठरलं आणि सामर्थ्य हेच कारण होतं.
प्रजावानायुषस्तीर्णः स्वर्गलोके महीयते
ज्याच्या संतती आहे आणि ज्याचं आयुष्य दीर्घ आहे, असा मनुष्य जेव्हा या जगातून पार होतो, तेव्हा त्याला स्वर्गात मोठा मान मिळतो.
इत्येते षट् निसर्गाश्च क्रान्ता मन्वन्तरात्मकाः
अशा प्रकारे, ही सहा नैसर्गिक सृष्टींमंडळं, प्रत्येक मन्वंतराच्या रूपात, पार पडली आहेत.
एते सर्गा यथा प्राज्ञैः प्रोक्ता ये द्विजसत्तमाः
हे सगळे सृष्टीचे प्रकार ज्ञानी लोकांनी, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, सांगितले आहेत.
अन्यूनानतिरिक्तास्ते सर्वे सर्गा विवस्वतः
विवस्वानाच्या या सर्व सृष्टी, जशा सांगितल्या तशाच आहेत; त्यात काही कमी किंवा जास्त नाही.
एतानेव गुणानेति यः पठन्ननसूयकः
जो कुणी हे गुण द्वेष न ठेवता म्हणतो, तो हे गुण नक्कीच प्राप्त करतो.
समासव्यासतः सर्गं ब्रुवतो मे निबोधत
मी तुम्हाला सृष्टीची गोष्ट संक्षिप्त आणि सविस्तर सांगतो, ती नीट ऐका.