प्रभवं सर्वलोकानां धर्माणां च विशेषतः
सर्व लोकांचा आणि विशेषतः धर्मांचा उगम मीच आहे.
सृजेयं वा ग्रसेयं वा नात्र कार्या विचारणा
मी जग निर्माण करावे किंवा नष्ट करावे, याचा विचार करण्याची काहीच गरज नाही.
अनुनेतुं तदा वेनस्ततः क्रुद्धा महर्षयः
तेव्हा वेनाला थांबवण्यासाठी महर्षी रागावले.
ततो ऽस्य वामहस्तं ते ममन्थुर्भृशकोपिताः
मग ते फार संतापलेले ऋषी त्याचा डावा हात जोरात मळू लागले.
ह्रस्वो ऽतिमात्रं पुरुषः कृष्णश्चापि बभूव ह
तेथून एक फारच ठेंगणा आणि काळा पुरुष प्रकट झाला.
तमार्त्तं विह्वलं दृष्ट्वा निषीदेत्यब्रुवन्किल
तो माणूस दुःखी आणि गोंधळलेला दिसताच, त्यांनी त्याला म्हणाले, 'इथे बस.'
धीवरानसृजच्चापि वेनकल्मषसंभवान्
वेनाच्या अपवित्रतेतून त्याने मच्छीमार लोक निर्माण केले.
अधर्मरुचयश्चापि विद्धि तान्वेनकल्मषान्
वेनाच्या अपवित्रतेतून जन्मलेले हे लोक अधर्माकडे झुकणारे आहेत, हे जाण.
अरणीमिव संरब्धा ममन्थुर्जातमन्यवः
ते संतापाने अगदी जणू अरणी काठी घासावी तसे त्याला मळू लागले.
पृथोः करतलाद्वापि यस्माज्जातः पृषुस्ततः
पृथूच्या हाताच्या तळव्यातून तो जन्मला म्हणून त्याला 'पृथू' असे नाव पडले.
आद्यमाजगवं नाम धनुर्गृह्य महारवम्
त्याने आद्य 'आजगव' नावाचे धनुष्य उचलले, जे मोठ्या आवाजाने घुमले.
तस्मिञ्जा ते ऽथ भूतानि संप्रहृष्टानि सर्वशः
मग त्याच्या जन्माने सर्व जीव आनंदित झाले.
समुत्पन्नेन राजर्षिः सत्पुत्रेण महात्मना
त्यामुळे एक राजर्षी, उत्तम पुत्र असलेला, प्रकट झाला.
तं नद्यश्च समुद्राश्च रत्नान्यादाय सर्वशः
नद्या आणि समुद्रांनी त्याच्याकडे सर्व प्रकारची रत्ने आणून दिली.
पितामहश्च भगवानङ्गिरोभिः सहामरैः
भगवान पितामह, अंगिरस आणि देवांसह तेथे आले.
समागम्य तदा वैन्यमभ्य षिञ्चन्नराधिपम्
सर्वांनी एकत्र येऊन त्यांनी वेनाच्या वंशजाला राजा म्हणून अभिषेक केला.
सो ऽभिषिक्तो महाराजो देवैरङ्गिरसः सुतैः
अशा प्रकारे, अंगिरसांचे पुत्र असलेल्या देवांनी त्या महान राजाचा अभिषेक केला.
पित्रापरञ्जितास्तस्य प्रजास्तेनानुरञ्जिताः
त्याच्या वडिलांपासून दूर गेलेल्या प्रजेला त्याने आपुलकीने जिंकले.
आपस्तस्तंभिरे तस्य समुद्रमभियास्यतः
तो समुद्राकडे जात असताना पाण्याने त्याचा मार्ग अडवला.
अकृष्टपच्या पृथिवी सिद्ध्यन्त्यन्नानि चिन्तया
पृथ्वी नांगरणी न करता पिके देते; केवळ इच्छेने अन्न तयार होते.
एतस्मिन्नेव काले तु यजतस्तस्य वै मखे
त्याच वेळी, तो यज्ञ करत असताना,
तस्मिन्नेवं समुत्पन्ने पुनर्जज्ञे ऽथ मागधः
अशी स्थिती निर्माण झाल्यावर पुन्हा मागधाचा जन्म झाला.
समागते समुत्पन्नस्तस्मान्मागध उच्यते
सर्वजण एकत्र आल्यावर त्यांच्यातून मागध उत्पन्न झाला आणि म्हणून त्याला ते नाव मिळाले.
जुहावेन्द्राय दैवेन ततः सूतो व्यजायत
त्याने दैवी पद्धतीने इंद्रासाठी होम केला आणि मग सूताचा जन्म झाला.
शिष्यहव्येन यत्पृक्तमभिभूतं गुरोर्हविः
शिष्याच्या आहुतीत जे मिसळले गेले, त्याने गुरूची आहुती जिंकली.
यच्च क्षत्रात्समभवद्ब्राह्मण्यां हीनयोनितः
क्षत्रियापासून ब्राह्मण स्त्रीच्या पोटी जे जन्मले, ते नीच जन्माचे होते.
मध्यमो ह्येष सूतस्य धर्मः क्षेत्रोपजीवनम्
सूताचा मध्यम धर्म म्हणजे शेतावरून उपजीविका मिळवणे.
पृथुस्तवार्थं तौ तत्र समाहूतौ महर्षिभिः
पृथु, तुझ्यासाठी त्या दोघांना महर्षींनी तिथे बोलावले.
कर्मैतदनुरूपं च पात्रं चायं नराधिपः
हे कर्म योग्य आहे आणि हा राजा त्यासाठी योग्य पात्र आहे.
आवां देवानृषींश्चैव प्रीणयावः स्वकर्मतः
आपल्या कृतीने आपण देव आणि ऋषी यांना संतुष्ट करू.