सप्तैते सप्तभिश्चैव गुणैः सप्तर्षयः स्मृताः
हे सात जण आणि त्यांच्या सात गुणांसह, सात ऋषी म्हणून ओळखले जातात.
बुद्धाः प्रत्यक्ष धर्माणो गोत्रप्रावर्त्तकाश्च ते
हे सर्व ज्ञानी, प्रत्यक्ष धर्म जाणणारे आणि गोत्रांचे प्रवर्तक आहेत.
तुल्यैर्व्यवहरन्ति स्म ह्यदुष्टैः कर्महेतुभिः
ते नेहमी समतेने वागले आणि निष्कलंक कर्मांमुळेच त्यांच्या कृती घडल्या.
कुटुंबिनो बुद्धिमन्तो वनान्तरनिवासिनः
हे गृहस्थ, बुद्धिमान आणि वनात राहणारे होते.
वर्णाश्रमव्यवस्थानं क्रियते प्रथमं तु वै
वर्ण आणि आश्रमांची व्यवस्था प्रथम याच वेळी निर्माण झाली.
प्रवर्त्तयन्ति ये वर्णानाश्रमांश्चैव सर्वशः
ते सर्व वर्ण आणि आश्रम पूर्णपणे चालू करतात.
जायमाने पितापुत्रे पुत्रः पितरि चैव हि
जेव्हा वडील पुत्र म्हणून जन्म घेतात आणि पुत्रही वडील होतात,
अष्टाशीतिसहस्राणि प्रोक्तानि गृहमेधिनाम्
अठ्ठ्याऐंशी हजार गृहस्थ असे सांगितले आहेत.
दाराग्निहोत्रिणस्ते वै यै प्रजाहेतवः स्मृताः
जे पत्नी आणि अग्निहोत्र करतात, तेच संततीचे कारण मानले जातात.
अष्टाशीतिसहस्राणि निहिता उत्तरापथे
अठ्ठ्याऐंशी हजार उत्तरेकडील प्रदेशात स्थिर आहेत.
मन्त्रब्राह्मणकर्त्तारो जायन्ते च युगक्षयात्
युगाच्या शेवटी, मंत्र आणि ब्राह्मण ग्रंथांचे कर्ते जन्म घेतात.
कल्पानामार्षविद्यानां नानाशास्त्रकृतश्च ये
कल्पांची आणि ऋषीविद्यांची विविध शास्त्रे ज्यांनी रचली,
वैवस्वते ऽन्तरे तस्मिन्द्वापरेषु पुनः पुनः
वैवस्वत मन्वंतरात, प्रत्येक द्वापार युगात पुन्हा पुन्हा,
सप्तमे द्वापरे व्यमताः स्वयं वेदाः स्वयंभुवा
सातव्या द्वापार युगात, स्वयंभूने वेद स्वतःच विभागले.
तृतीये चोशना व्यासश्चतुर्थे च बृहस्पतिः
तिसऱ्या द्वापारात उशनास व्यास होते; चौथ्या द्वापारात बृहस्पती.
सप्तमे च तथैवेन्द्रो वसिष्ठश्चाष्टमे स्मृतः
सातव्या द्वापारात इंद्र, आणि आठव्या द्वापारात वसिष्ठ असे स्मरणात आहे.
एकादशे तु त्रिवर्षा सनद्वाजस्ततः परम्
अकराव्या वर्षात तीन वर्षे सनद्वाज आला.
त्रैय्यारुणिः पञ्चदशे षोडशे तु धनञ्जयः
पंधराव्या वर्षी त्रैय्यारुणी, सोळाव्या वर्षी धनंजय आला.
ऋजीषात्तु भरद्वाजो भरद्वाजात्तु गौतमः
ऋजीषापासून भरद्वाज झाला आणि भरद्वाजापासून गौतम झाला.
हर्यवनात्परो वेनः स्मृतो वाजश्रवास्ततः
हर्यवनापासून वेन झाला, त्याच्यापासून वाजश्रवा झाला असे स्मरणात आहे.
तृणबिन्दुस्ततस्तस्मात्ततजस्तृणबिन्दुतः
त्रणबिंदूपासून तटज जन्मला, तसेच त्रणबिंदूपासूनही.
जातूकर्णो भवत्तस्मात्त स्माद्द्वैपायनः स्मृतः
त्याच्यापासून जातूकरण झाला, त्याच्यापासून द्वैपायन झाला असे स्मरणात आहे.
भविष्ये द्वापरे चैव द्वोणिर्द्वैपायने ऽपि च
भविष्यात आणि द्वापारयुगात द्वैपायनापासून द्वोण होईल.
भविष्यन्ति भविष्येषु शाखाप्रमयनानि तु
भविष्यात अनेक शाखा आणि विवेचनं होतील.
तपसा कर्म च प्राप्तं कर्मणा चापि ते यशः
तू तप आणि कर्माने मिळवलंस, आणि कर्मानेच तुझे यश मिळाले.
व्याप्तं ब्रह्मामृतं शुक्रं ब्रह्मैवामृतमुच्यते
ब्रह्माचे अमृत सर्वत्र पसरले आहे; ब्रह्मालाच अमृत म्हणतात.
बृहत्वाद्बृंहणाच्चैव तद्ब्रह्मेत्यभिधीयते
त्याच्या महानतेमुळे आणि वाढविण्याच्या शक्तीमुळे त्याला ब्रह्म म्हणतात.
अथर्वऋग्यजुः साम्नि यत्तस्मै ब्रह्मणे नमः
अथर्व, ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांतील त्या ब्रह्माला नमस्कार.
महतः परमं गुह्यं तस्मै सुब्रह्मणे नमः
महानांचं परम गूढ असलेल्या त्या श्रेष्ठ ब्रह्माला नमस्कार.
संप्रकाशप्रवृत्तिभ्यां पुरुषार्थप्रयोजनम्
प्रकाश आणि कृती यांमुळे मनुष्याच्या प्रयोजनाची पूर्तता होते.