देवार्षी धर्मपुत्रौ तु नरनारायणवुभौ
धर्माचे पुत्र असलेले नर आणि नारायण हे दोघेही दिव्य ऋषी आहेत.
कुबेरश्चैव पौलस्त्यः प्रत्यूषस्य दलः सुत
कुबेर, पौलस्त्य आणि प्रत्युषाच्या शाखेचा पुत्र.
ऋषन्ति वेदान्यस्मात्ते तस्माद्देवर्षयः स्मृताः
वेद त्यांच्यापासून उत्पन्न होतात; म्हणून त्यांना देवर्षी म्हणतात.
ये च ऐक्ष्वाकनाभागा ज्ञेया राजर्षयस्तु ते
इक्ष्वाकूंच्या वंशातील जे आहेत, त्यांना राजर्षी समजावे.
ब्रह्मलोकप्रतिष्ठास्तु समृता ब्रह्मर्षयो ऽमलाः
जे ब्रह्मलोकात स्थिर आहेत, त्यांना निर्मळ ब्रह्मर्षी म्हणतात.
इन्द्रलोकप्रतिष्ठास्तु सर्वे राजर्षयो मताः
इंद्रलोकात स्थिर असलेले सर्वजण राजर्षी मानले जातात.
ये च ब्रह्मर्षयः प्रोक्ता दिव्या देवर्षयश्च ये
जे ब्रह्मर्षी सांगितले आहेत आणि जे दिव्य देवर्षी आहेत.
भूतं भव्यं भवज्ज्ञानं सत्याभि व्यात्दृतं तथा
भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि वर्तमानकाळाचे ज्ञान, सत्य आणि दृढतेने स्थिर झालेले.
तपसेह प्रसिद्धा ये गर्भे यैश्च प्रवेदितम्
इथे जे तपासाठी प्रसिद्ध झाले, आणि ज्यांनी गर्भातच ज्ञान सांगितले,
एते राजर्षयो युक्ता देवाद्विजनृपाश्च ये
हे सर्व राजर्षी आणि जे देव व माणसांमध्ये राजा होते, हे गुणांनी युक्त आहेत.
सप्तैते सप्तभिश्चैव गुणैः सप्तर्षयः स्मृताः
हे सात जण आणि त्यांच्या सात गुणांसह, सात ऋषी म्हणून ओळखले जातात.
बुद्धाः प्रत्यक्ष धर्माणो गोत्रप्रावर्त्तकाश्च ते
हे सर्व ज्ञानी, प्रत्यक्ष धर्म जाणणारे आणि गोत्रांचे प्रवर्तक आहेत.
तुल्यैर्व्यवहरन्ति स्म ह्यदुष्टैः कर्महेतुभिः
ते नेहमी समतेने वागले आणि निष्कलंक कर्मांमुळेच त्यांच्या कृती घडल्या.
कुटुंबिनो बुद्धिमन्तो वनान्तरनिवासिनः
हे गृहस्थ, बुद्धिमान आणि वनात राहणारे होते.
वर्णाश्रमव्यवस्थानं क्रियते प्रथमं तु वै
वर्ण आणि आश्रमांची व्यवस्था प्रथम याच वेळी निर्माण झाली.
प्रवर्त्तयन्ति ये वर्णानाश्रमांश्चैव सर्वशः
ते सर्व वर्ण आणि आश्रम पूर्णपणे चालू करतात.
जायमाने पितापुत्रे पुत्रः पितरि चैव हि
जेव्हा वडील पुत्र म्हणून जन्म घेतात आणि पुत्रही वडील होतात,
अष्टाशीतिसहस्राणि प्रोक्तानि गृहमेधिनाम्
अठ्ठ्याऐंशी हजार गृहस्थ असे सांगितले आहेत.
दाराग्निहोत्रिणस्ते वै यै प्रजाहेतवः स्मृताः
जे पत्नी आणि अग्निहोत्र करतात, तेच संततीचे कारण मानले जातात.
अष्टाशीतिसहस्राणि निहिता उत्तरापथे
अठ्ठ्याऐंशी हजार उत्तरेकडील प्रदेशात स्थिर आहेत.
मन्त्रब्राह्मणकर्त्तारो जायन्ते च युगक्षयात्
युगाच्या शेवटी, मंत्र आणि ब्राह्मण ग्रंथांचे कर्ते जन्म घेतात.
कल्पानामार्षविद्यानां नानाशास्त्रकृतश्च ये
कल्पांची आणि ऋषीविद्यांची विविध शास्त्रे ज्यांनी रचली,
वैवस्वते ऽन्तरे तस्मिन्द्वापरेषु पुनः पुनः
वैवस्वत मन्वंतरात, प्रत्येक द्वापार युगात पुन्हा पुन्हा,
सप्तमे द्वापरे व्यमताः स्वयं वेदाः स्वयंभुवा
सातव्या द्वापार युगात, स्वयंभूने वेद स्वतःच विभागले.
तृतीये चोशना व्यासश्चतुर्थे च बृहस्पतिः
तिसऱ्या द्वापारात उशनास व्यास होते; चौथ्या द्वापारात बृहस्पती.
सप्तमे च तथैवेन्द्रो वसिष्ठश्चाष्टमे स्मृतः
सातव्या द्वापारात इंद्र, आणि आठव्या द्वापारात वसिष्ठ असे स्मरणात आहे.
एकादशे तु त्रिवर्षा सनद्वाजस्ततः परम्
अकराव्या वर्षात तीन वर्षे सनद्वाज आला.
त्रैय्यारुणिः पञ्चदशे षोडशे तु धनञ्जयः
पंधराव्या वर्षी त्रैय्यारुणी, सोळाव्या वर्षी धनंजय आला.
ऋजीषात्तु भरद्वाजो भरद्वाजात्तु गौतमः
ऋजीषापासून भरद्वाज झाला आणि भरद्वाजापासून गौतम झाला.
हर्यवनात्परो वेनः स्मृतो वाजश्रवास्ततः
हर्यवनापासून वेन झाला, त्याच्यापासून वाजश्रवा झाला असे स्मरणात आहे.