उत्पाद्यग्राहिमश्चैव ते ऽज्ञाने ज्ञानमानिनः
जे निर्माण करतात आणि धरतात, ते अज्ञानात असूनही स्वतःला ज्ञानी समजतात.
एकादशन्द्रियविधा नवधात्मादयस्तथा
अकरा प्रकारची इंद्रिये आणि त्याचप्रमाणे नवविध आत्मरूपे आहेत.
अन्तः प्रकाशास्ते सर्वे आवृताश्च बहिः पुनः
हे सर्व आतून उजळतात, पण बाहेरून पुन्हा झाकलेले असतात.
तिर्यक् स्रोतस उच्यन्ते वश्यात्मानस्त्रिसंज्ञकाः
ज्यांचा प्रवाह आडवा आहे, ते स्वतःवर ताबा ठेवणारे आणि तिहेरी जाणीव असलेले म्हणतात.
अभिप्रायमथोद्भूतं दृष्ट्वा सर्गं तथाविधम्
ज्याप्रमाणे हेतूपासून अशी सृष्टी निर्माण झालेली पाहिली.
ऊर्द्धस्रोतस्तृतीयस्तु तद्वै चोर्द्धं व्यवस्थितम्
तिसरा प्रवाह वरच्या दिशेने आहे, आणि तो वर स्थिर आहे.
ताः सुखं प्रीतिबहुला बहिरन्तश्च वावृताः
ते सुख आणि आनंदाने भरलेले असतात, आणि बाहेरून-आतून दोन्हीकडून झाकलेले असतात.
नवधातादयस्ते वै तुष्टात्मानो बुधाः स्मृताः
ही नवविध रूपे समाधानी आत्मा असलेली आणि ज्ञानी म्हणून ओळखली जातात.
ऊर्द्धस्रोतःसु सृष्टेषु देवेषु स तदा प्रभुः
वरच्या प्रवाहातील देवांची सृष्टी झाल्यावर, त्या वेळी प्रभू प्रकट झाला.
सर्गमन्यं सिमृक्षुस्तं साधकं पुनरीश्वरः
ईश्वराने पुन्हा एक दुसरी, फलदायी सृष्टी निर्माण करण्याची इच्छा केली.
प्रादुर्बभौ भौतसर्गः सोर्वाक् स्रोतस्तु साधकः
मग भौतिक सृष्टी प्रकट झाली, ती सरळ प्रवाह असलेली आणि फलदायी होती.
ते च प्रकाशबहुलास्तमस्पृष्टरजोधिकाः
ती प्रकाशाने भरलेली, अंधाराला न स्पर्शलेली आणि राजोगुण प्रधान अशी आहेत.
प्रकाशा बहिरन्तश्च मनुष्याः साधकाश्च ते
जे माणसं आणि साधक आहेत, ते बाहेरून आणि आतून दोन्ही बाजूंनी तेजस्वी असतात.
सिद्धात्मानो मनुष्यास्ते गन्धर्वैः सह धर्मिणः
ज्यांची आत्मा सिद्ध झाली आहे अशी माणसं आणि धर्मशील गंधर्व हे एकत्र असतात.
विपर्ययेण शक्त्या च सिद्ध मुख्यास्तथैव च
त्याचप्रमाणे, उलट्या क्रमाने आणि त्यांच्या शक्तीने, श्रेष्ठ सिद्ध लोकही असतात.
भूतादिकानां सत्त्वानां षष्ठः सर्गः स उच्यते
भूतादी जीवांची ही सहावी सृष्टी म्हणतात.
प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणस्तु सः
महत्तत्त्वाची पहिली सृष्टी ही ब्रह्माची सृष्टी म्हणून ओळखावी.
वैकारिकस्तृतीयस्तु चैद्रियः सर्ग उच्यते
तिसरी सृष्टी वैकारिक, म्हणजेच इंद्रियांची सृष्टी म्हणतात.
मुख्यसर्गश्च तुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः
चौथी मुख्य सृष्टी आहे आणि मुख्य जीव म्हणजे स्थावर, असे मानले जाते.
तथोर्द्धस्रोतसां सर्गः षष्ठो देवत उच्यते
त्याचप्रमाणे, वरच्या प्रवाह असणाऱ्यांची सृष्टी म्हणजे देवतांची सहावी सृष्टी म्हणतात.
अष्टमोनुग्रहः सर्गः सात्त्विकस्तामसश्च सः
आठवी सृष्टी अनुग्रह आहे, ती सात्त्विक आणि तामसिक दोन्ही आहे.
प्राकृतो वैकृतश्चैव कौमारो नवमः स्मृतः
प्राकृतिक आणि वैकृतिक, आणि कौमार सृष्टी नववी मानली जाते.
दुद्धिबुर्वाः प्रवर्तेयुस्तद्वर्गा ब्राह्मणास्तु वै
ज्यांची बुद्धी मंद आहे, ते पुढे जातात, आणि त्यांचा वर्ग म्हणजे ब्राह्मण.
चतुर्द्धा च स्थितस्सो ऽपि सर्वभूतेषु कृत्स्नशः
तो सर्व जीवांमध्ये पूर्णपणे, चार प्रकारांनी स्थिर असतो.
स्थावरेषु विपर्यासस्तिर्यग्योनिषु शक्तितः
स्थावरांमध्ये उलटपणा असतो आणि तिर्यक योनींमध्ये त्यांच्या शक्तीने घडतो.
अथो ससर्ज वै ब्रह्मा मानसानात्मनः समान्
मग ब्रह्माने स्वतःसारखेच मानसपुत्र निर्माण केले.
संबुद्ध्य चैव नामाथो अपवृत्तास्त्रयस्तु ते
त्यांची नावे समजून, त्यातील तिघे दूर गेले.
ब्रह्मा तेषु व्यरक्तेषु ततो ऽन्यान्सा धकान्सृजन्
ते विरक्त झाले तेव्हा ब्रह्माने दुसरे साधक निर्माण केले.
अभूतसृष्ट्यवस्था चे स्थानिनस्तान्निबोध मे
आता निर्माण न झालेल्या स्थितीची आणि स्थिर असणाऱ्यांची माहिती माझ्याकडून ऐक.
स्वर्गो दिशः समुद्राश्च नद्यश्चैव वनस्पतीन्
स्वर्ग, दिशा, समुद्र, नद्या आणि वृक्ष हे सर्व निर्माण केले.