इत्येते चरकाः प्रोक्ताः संहिता वादिनो द्विजाः
हे चरक म्हणून ओळखले जाणारे द्विज, संहितेचे विवेचन करणारे आहेत.
किं चीर्णं कस्य वा हेतोश्चरकत्वं हि भेजिरे
काय घडले आणि कोणत्या कारणासाठी त्यांनी चरकत्व स्वीकारले हे काय होते?
मेरुपृष्ठं समासाद्य तैस्तदा त्विति मन्त्रितम्
ते सर्व मेरूच्या शिखरावर पोहोचले आणि तिथे त्यांनी एकत्र चर्चा केली.
स कुर्याद्ब्रह्महत्यां वै समयो नः प्रकीर्तितः
जो असे करेल तो ब्रह्महत्येचा दोषी ठरेल—हेच आपले ठरलेले आहे.
प्रययुः सप्तरात्रेण यत्र संधिः कृतो ऽभवत्
सात रात्रींमध्ये ते त्या ठिकाणी गेले जिथे करार झाला होता.
शिष्यानथ समानीय स वैशंपायनो ऽब्रवीत्
मग वैशंपायनाने आपले शिष्य एकत्र बोलावले आणि त्यांना सांगितले.
सर्वे यूयं समागम्य ब्रूत कामं हितं वचः
तुम्ही सर्व जण एकत्र या आणि जसे वाटेल तसे हिताचे बोल बोला.
बलेनोत्थापयिष्यामि तपसा स्वेन भावितः
माझ्या तपाच्या बळावर मी त्याला जोराने उचलून उभा करीन.
उवाच यत्त्वयाधीतं सर्वं प्रत्यर्पयस्व मे
त्याने सांगितले, 'तू जे काही शिकला आहेस ते सर्व मला परत दे.'
रुधिरेण तथाक्तानि च्छर्दित्वा ब्रह्मवित्तमाः
ते सर्व, रक्ताने माखलेले ज्ञान, त्यांनी उलटून टाकले, हे ब्रह्मवेत्त्यांनो.
सूर्ये ब्रह्म यदुत्पन्नं तं गत्वा प्रतितिष्ठति
सूर्यामध्ये जे ब्रह्म उत्पन्न झाले ते तिथे जाऊन स्थिर राहते.
तानि तस्मै ददौ तुष्टः सूर्यो वै ब्रह्मरातये
संतुष्ट होऊन सूर्याने ते सर्व ब्रह्मराताला दिले.
यजूंष्यधीयते तानि ब्राह्मणा येन केनचित्
ब्राह्मण त्या यजुर्वेदाच्या ऋचा आपापल्या पद्धतीने म्हणतात.
ब्रह्महत्या तु यैश्चीर्णा चरणाच्चरकाः स्मृताः
ज्यांनी ब्रह्महत्येचे पाप केले, त्यांच्या आचरणामुळे त्यांना चरक म्हणतात.
इत्येते चरकाः प्रोक्ता वाजिनस्तु निबोधत
हे चरक असे सांगितले गेले; आता वाजिनांविषयी ऐका.
मध्यन्दिनस्तु सापत्यो वैधेयश्चाद्धबौद्धकौ
मध्यंदिन हा योग्य पुत्र आहे, वैद्य आणि अढबौद्धक हेही आहेत.
आवटी च तथा पुण्ड्रो वैणोयः सपराशरः
आवटी, पुंड्र, वैणोय आणि सपाराशर हे देखील होते.
शतमेकाधिकं ज्ञेयं यजुषां ये विकल्पकाः
यजुर्वेदाचे विविध भाग करणारे एकशेएक जण होते, हे लक्षात घ्या.
सुमन्तुश्चापि सुत्वानं पुत्रमध्यापयत्पुनः
सुमंतु यांनी पुन्हा एकदा आपल्या मुलाला शिकवले.
स सहस्रमधीत्याशु सुकर्माप्यथ संहिताः
त्याने लवकरच हजार संहितांचा अभ्यास केला आणि तो उत्तम कर्म करणारा ठरला.
अनध्यायेष्वधीयानांस्तञ्जघान शतक्रतुः
ज्यांनी वर्ज्य काळात अभ्यास केला, त्यांना शतक्रतु (इंद्र) यांनी दंड दिला.
क्रुद्धं दृष्ट्वा ततः शक्रोवरं सो ऽथ पुनर्ददौ
मग त्याचा राग पाहून शक्राने त्याला आणखी एक वर दिला.
अधीयातां महाप्राज्ञौ सहस्रं संहिता उभौ
दोन्ही विद्वानांनी हजार संहितांचा अभ्यास करावा.
इत्युक्त्वा वासवः श्रीमान्सुकर्माणं यशस्विनम्
असे सांगून तेजस्वी वासवाने प्रसिद्ध सुकर्माला संबोधित केले.
तस्य शिष्यो ऽभवद्धीमान् पौष्यञ्जिर्द्विजसत्तमाः
त्याचा बुद्धिमान शिष्य पौष्यांजी हा श्रेष्ठ ब्राह्मण होता.
अध्यापयत पौष्याञ्जिः सहस्रार्द्धं तुसंहिताः
पौष्यांजीने हजार दीड संहितांचा उपदेश केला.
सत्त्वानि पञ्च कौशिल्यः संहिताना मधीतवान्
कौशिल्याने पाच संहितांचा अभ्यास केला.
पौष्यञ्जि शिष्याश्चत्वारस्तेषां भेदान्निबोधत
पौष्यांजीचे चार शिष्य होते; त्यांच्या शाखा ऐका.
सकोतिपुत्रः सुसहाः सुनामा चैतान्भेदान्वित्तलौगाक्षिणस्तु
सकोटिपुत्र, सुसह, सुनामा आणि वित्तलौगाक्षिण—हे त्यांचे विभाग आहेत.
त्रयस्तु कुशुमेः शिष्या औरसः स पराशरः
कुशुमाचे तीन शिष्य होते आणि पराशर त्याचा स्वतःचा मुलगा होता.