प्राग्वंशकायो द्युतिमान् नानादीक्षाभिरन्वितः
त्याचं शरीर पूर्व दिशेसारखं तेजस्वी होतं, विविध दीक्षांनी ते सुशोभित झालं होतं.
उपाकर्मरुचिश्चैव प्रवर्ग्यावर्तभूषणः
त्याच्याकडे कर्मारंभाचा तेज होता आणि प्रवर्ग्याच्या वलयाने तो अलंकृत होता.
मायापत्नीसहायो वै गिरिशृङ्गमिवोच्छ्रयः
मायेच्या रूपातील पत्नीच्या सोबतीने तो डोंगरशिखरासारखा उंच उभा राहिला.
आज्यगन्धः स्रुवस्तुण्डः सामघोषस्वनो महान्
त्याच्याजवळ तुपाचा सुगंध होता, तोंड स्रुवासारखं होतं आणि त्याचा आवाज सामगानाच्या गजरासारखा घुमत होता.
प्रायश्चित्तनखो घोरः पशुजानुर्महामखः
त्याचे नख प्रायश्चित्तासारखे होते, तो भयंकर होता, त्याची गुडघी पशूंसारखी होती आणि तोच मोठा यज्ञ होता.
वाद्यन्तरात्मसत्रस्य नास्मिकासो मशोणितः
तो यज्ञातील वाद्यांचा अंतरात्मा होता, त्याच्यात मांस किंवा रक्त नव्हतं.
अग्निसंछादितां भूमिं समामिच्छन्प्रजापतिम्
अग्नीने झाकलेली पृथ्वी मिळवण्यासाठी त्याने प्रजापतीकडे जाऊन मागणी केली.
पृथक् तास्तु समीकृत्य पृथिव्यां सो ऽचिनोद्गिरीन्
त्याने त्या वेगळ्या करून पृथ्वीवर डोंगरांची रचना केली.
देनाग्निना विलीनास्ते पर्वता भुवि सर्वशः
ते डोंगर अग्नीने वितळून सगळ्या पृथ्वीवर पसरले.
निषिक्ता यत्रयत्रासंस्तत्रतत्राचलो ऽभवत्
जिथे जिथे ते ठेवले गेले, तिथे तिथे डोंगर उभे राहिले.
विश्वकर्मा विभजते कल्पादिषु पुनः पुनः
विश्वकर्मा प्रत्येक कल्पाच्या सुरुवातीला पुन्हा पुन्हा त्यांचं विभाजन करतो.
भूराद्यांश्चतुरो लोकान्पुनःपुनरकल्पयत्
त्याने भू पासून सुरू होणारे चारही लोक पुन्हा पुन्हा सजवले.
ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवाम् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः
स्वतः प्रकटलेले भगवंत ब्रह्मा, विविध सृष्टी निर्माण करण्याची इच्छा धरून,
तस्याभिध्यायतः सर्गं तदा वै बुद्धिपूर्वकम्
त्यांनी मनाशी सृष्टीचा विचार केला आणि मग विचारपूर्वक ती सृष्टी प्रकट झाली.
तमो मोहो महामोहस्तामिस्रो ह्यन्धसंज्ञितः
अंधार, गोंधळ, मोठा भ्रम, गडद काळोख आणि ज्याला पूर्ण अज्ञान म्हणतात, हे पाच प्रकार आहेत.
पञ्चधावस्थितः सर्गो ध्यायत साभिमानिनः
सृष्टी ही ध्यान करणाऱ्यांसाठी आणि अभिमान असणाऱ्यांसाठी पाच प्रकारांनी अस्तित्वात आहे.
बहिरन्तश्चाप्रकाशस्तथानिःसंज्ञ एव च
बाहेर आणि आत कुठेही प्रकाश नसतो, आणि त्याचप्रमाणे तिथे जाणीवही नसते.
तस्माच्च संवृतात्मानो नगा मुख्याः प्रकीर्तिताः
त्यातूनच आपली खरी ओळख लपवलेली जी मुख्य झाडे आहेत, ती निर्माण झाली असे सांगितले जाते.
अप्रती तमनाः सोथ तदोत्पत्तिममन्यत
ज्यांना समजण्याची शक्ती नव्हती, त्यांनी त्यालाच आपल्या उत्पत्तीचे कारण मानले.
यस्मात्तिर्यग्विवर्त्तेत तिर्यकस्रोतस्ततः स्मृतः
कारण ते वाकड्या प्रवाहासारखे वळते, म्हणून त्याला आडवा प्रवाह असलेले म्हणतात.
उत्पाद्यग्राहिमश्चैव ते ऽज्ञाने ज्ञानमानिनः
जे निर्माण करतात आणि धरतात, ते अज्ञानात असूनही स्वतःला ज्ञानी समजतात.
एकादशन्द्रियविधा नवधात्मादयस्तथा
अकरा प्रकारची इंद्रिये आणि त्याचप्रमाणे नवविध आत्मरूपे आहेत.
अन्तः प्रकाशास्ते सर्वे आवृताश्च बहिः पुनः
हे सर्व आतून उजळतात, पण बाहेरून पुन्हा झाकलेले असतात.
तिर्यक् स्रोतस उच्यन्ते वश्यात्मानस्त्रिसंज्ञकाः
ज्यांचा प्रवाह आडवा आहे, ते स्वतःवर ताबा ठेवणारे आणि तिहेरी जाणीव असलेले म्हणतात.
अभिप्रायमथोद्भूतं दृष्ट्वा सर्गं तथाविधम्
ज्याप्रमाणे हेतूपासून अशी सृष्टी निर्माण झालेली पाहिली.
ऊर्द्धस्रोतस्तृतीयस्तु तद्वै चोर्द्धं व्यवस्थितम्
तिसरा प्रवाह वरच्या दिशेने आहे, आणि तो वर स्थिर आहे.
ताः सुखं प्रीतिबहुला बहिरन्तश्च वावृताः
ते सुख आणि आनंदाने भरलेले असतात, आणि बाहेरून-आतून दोन्हीकडून झाकलेले असतात.
नवधातादयस्ते वै तुष्टात्मानो बुधाः स्मृताः
ही नवविध रूपे समाधानी आत्मा असलेली आणि ज्ञानी म्हणून ओळखली जातात.
ऊर्द्धस्रोतःसु सृष्टेषु देवेषु स तदा प्रभुः
वरच्या प्रवाहातील देवांची सृष्टी झाल्यावर, त्या वेळी प्रभू प्रकट झाला.
सर्गमन्यं सिमृक्षुस्तं साधकं पुनरीश्वरः
ईश्वराने पुन्हा एक दुसरी, फलदायी सृष्टी निर्माण करण्याची इच्छा केली.