परस्परविभिन्नैस्तैदृष्टीनां विभ्रमेण च
त्या वेगवेगळ्या मतांमधील फरक आणि त्यातून निर्माण होणाऱ्या गोंधळामुळे,
कारणानां च वैकल्प्यात्कार्याणां चाप्यनिश्चयात्
कारणांच्या विविधतेमुळे आणि परिणामांबद्दल अनिश्चिततेमुळे,
ततो दृष्टिविभन्नैस्तु कृतं शास्त्राकुलं त्विदम्
म्हणून वेगवेगळ्या मतांनी हे अनेक शास्त्रांचे समूह निर्माण झाले आहेत.
संक्षयादायुपश्चैव व्यस्यते द्वापरेषु च
आयुष्य कमी होणे आणि नाश यामुळे द्वापरयुगात हे विखुरले जाते.
मन्त्रब्राह्मणविन्यासैः स्वरवर्णविपर्ययैः
मंत्र आणि ब्राह्मणांच्या मांडणीने, तसेच स्वर आणि अक्षरांच्या बदलामुळे,
सामान्या वैकृताश्चैव दृष्टिभिन्ने क्वचित्क्वचित्
कुठे काही सामान्य राहतात, तर कुठे कुठे मतभेदामुळे बदलले जातात.
अन्ये ऽपि प्रस्थितास्तान्वै केचित्तान्प्रत्यवस्थिताः
इतर काहींनी नवे मार्ग सुरू केले, तर काहींनी त्यांना विरोध केला.
एकमाध्वर्यवं त्वासीत्पुनर्द्वैधमजायत
एकच आध्वर्यव परंपरा होती, पण नंतर ती दोन भागांत विभागली गेली.
आध्वर्यवस्य प्रस्थानैर्बहुधा व्याकुलीकृतैः
आध्वर्यवाच्या विविध पद्धतींमुळे हे फारच गोंधळले गेले.
व्याकुलेद्वापरे नित्यं क्रियते भिन्न दर्शनैः
द्वापरयुगात नेहमीच वेगवेगळ्या मतांनी हे गोंधळातच केले जाते.
द्वापरे संप्रवर्त्तते विनश्यन्ति ततः कलौ
द्वापरयुगात ते चालू राहते, पण नंतर कलियुगात नष्ट होते.
अवृष्टिर्मरणं चैव तथैव व्याध्युपद्रवाः
पर्जन्याचा अभाव, मृत्यू आणि आजारांचे त्रास असे दुःख येतात.
निर्वेदाज्जायते तेषां दुःखमोक्षविचारणा
निराशेमुळे त्यांच्यात दुःखातून मुक्त होण्याचा विचार निर्माण होतो.
दोषदर्शनतस्चैव द्वापरे ऽज्ञानसंभवः
दोष दिसू लागल्याने द्वापरयुगात अज्ञान उत्पन्न होते.
उत्पद्यन्ते हि शास्त्राणां द्वापरे परिपन्थिनः
द्वापरयुगात शास्त्रांना अडथळे निर्माण होतात.
अर्थशास्त्रविकल्पाश्च हेतुशास्त्रविकल्पनम्
अर्थशास्त्रात आणि तर्कशास्त्रात वेगवेगळ्या मतभेद निर्माण होतात.
स्मृतिशास्त्रप्रभेदश्च प्रस्थानानि पृथक्पृथक्
स्मृतीशास्त्रांचेही विभाग पडतात आणि वेगवेगळ्या परंपरा निर्माण होतात.
मनसा कर्मणा वाचा कृच्छ्राद्वार्ता प्रसिद्ध्यति
मन, कृती आणि वाणी यांच्या जोरावर आणि मोठ्या कष्टाने उपजीविका मिळते.
लोभो वृत्तिर्वणिक्पूर्वा तत्त्वानामविनिश्चयः
लोभ हा सर्वसाधारण स्वभाव होतो, व्यापार हे मुख्य काम बनते आणि गोष्टींचा खरा अर्थ कुणालाही ठाऊक राहत नाही.
वर्णाश्रमपरिध्वंसः कामक्रोधौ तथैव च
वर्णाश्रम व्यवस्था नष्ट होते आणि इच्छा व राग वाढतात.
वेदं व्यासश्चतुर्द्धा तु व्यस्यते द्वापरादिषु
द्वापर युगात आणि त्यानंतर व्यासांनी वेद चार भागांत विभागले.
प्रतिष्ठते गुणैर्हीनो धर्मो ऽसौ द्वापरस्य तु
द्वापर युगात धर्म असतो, पण त्यातले गुण हरवतात.
द्वापरस्यावशेषेण तिष्यस्य तु निबोधत
द्वापराच्या शेवटी, तिष्य युगात काय उरते ते आता ऐका.
हिंसासूयानृतं माया वधश्चैव तपस्विनाम्
हिंसा, मत्सर, खोटे बोलणे, फसवणूक आणि तपस्व्यांचा वध या गोष्टी प्रचलित होतात.
एष धर्मः कृतः कृत्स्नो धर्मश्च परिहीयते
हा धर्माचा पूर्ण ऱ्हास आहे आणि धर्म कमी होत जातो.
कलौ प्रमारकी रोगः सततं क्षुद्भयानि च
कलियुगात सतत जीवघेणे आजार, कायमची भूक आणि भीती असते.
न प्रमाणं स्मृतेरस्ति तिष्ये लोकेषु वै युगे
तिष्य युगात लोकांच्या स्मरणशक्तीला काहीच किंमत राहत नाही.
स्थविराः के ऽपि कौमारे म्रियन्ते वै कलौ प्रजाः
कलियुगात काही वयोवृद्ध माणसे लहानपणीच मरतात.
विप्राणां कर्मदोषैस्तैः प्रजानां जायते भयम्
ब्राह्मणांच्या कर्मातील दोषांमुळे लोकांमध्ये भीती पसरते.
तिष्ये भवन्ति जन्तूनां रागो लोभश्च सर्वशः
तिष्य युगात सर्व प्राण्यांमध्ये आसक्ती आणि लोभ वाढतो.