सत्यं जपस्तपो दानं त्रेताया धर्म उच्यते
सत्य, जप, तप आणि दान हे तृतायुगातील धर्म मानले जातात.
जायन्ते च तदा शूरा आयुष्मन्तो महाबलाः
तेव्हा शूर, दीर्घायुषी आणि बलवान वीर जन्म घेतात.
पद्मपत्रायताक्षाश्च पृथूरस्काः सुसंहताः
कमळाच्या पाकळीसारखी लांब डोळे, रुंद छाती आणि मजबूत शरीर असलेले.
महाधनुर्द्धराश्चैव त्रेतायां चक्रवर्त्तिनः
तृतायुगात महान धनुष्य धारण करणारे आणि सर्वत्र राज्य करणारे सम्राट होते.
न्यग्रोधौ तु स्मृतौ बाहू व्यामो न्यग्रोध उच्यते
परंपरेनुसार, बाहू म्हणजे न्यग्रोध; एक व्याम म्हणजे न्यग्रोध असे म्हणतात.
समोछ्रयपरीणाहो ज्ञेयो न्यग्रोधमण्डलः
ज्याची उंची आणि रुंदी सारखी असते, त्याला न्यग्रोध मंडळ म्हणतात.
सप्तैतानि च रत्नानि सर्वेषां चक्रवर्तिनाम
ही सात रत्ने सर्व सम्राटांना लाभतात.
केतुर्निधिश्च सप्तैव प्राणहीनानि चक्षते
पताका आणि सात निधी, जेव्हा प्राण नसतात, तेव्हा त्यांना असे म्हणतात.
मन्त्र्यश्वः कलभश्चैव प्राणिनः सप्त कीर्त्तिताः
घोडा, हत्ती आणि आणखी सात प्रकारची सजीव प्राणी सांगितले आहेत.
चतुर्दश विधेयानि सर्वेषां चक्रवर्त्तिनाम्
सर्व सम्राटांसाठी चौदा गोष्टी ठरविल्या आहेत.
मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह
सर्व मन्वंतरांमध्ये, गेलेल्यात आणि येणाऱ्यात, या जगात,
त्रेतायुगे च तान्यत्र जायन्ते चक्रवर्त्तिनः
त्रेतायुगात ते सम्राट तिथे जन्म घेतात.
अत्यद्भुतानि चत्वारि बलं धर्मः सुखं धनम्
चार फारच अद्भुत गोष्टी आहेत: बळ, धर्म, सुख आणि धन.
अर्थो धर्मश्च कामश्च यशो विजय एव च
समृद्धी, धर्म, इच्छा, कीर्ती आणि विजय देखील.
श्रुतेन तपसा चैव मुनीनभिभवन्ति वै
विद्या आणि तप यांच्या जोरावर ते ऋषींनाही मागे टाकतात.
लक्षणैश्चैव जायन्ते शरीरस्थैरमानुषैः
मानवी शरीरावरचे विशेष गुण घेऊन ते जन्माला येतात.
ताम्रप्रभोष्टनेत्राश्च श्रीवत्साश्चैद्ध्वरोमशाः
तांबूस ओठ आणि डोळे, श्रीवत्साचा चिन्ह आणि तेजस्वी केस असतात.
न्यग्रोधपरिणाहाश्च सिंहस्कन्धास्तु मेहनाः
वडाच्या झाडासारखा देह, सिंहासारखे खांदे आणि उठून दिसणारे गुप्तांग असतात.
पादयोश्चक्रमत्स्योन्तु शङ्खपद्मौ तुहस्तयोः
त्यांच्या पायांवर चक्र आणि मासा, तर हातांवर शंख आणि कमळाची चिन्हे असतात.
असंगगतयस्तेषां चतस्रश्चक्रवर्त्तिनाम्
त्यांच्यातील चार सम्राट निर्लिप्त गुणांनी युक्त असतात.
इज्या दानं तपः सत्यं त्रेतायां धर्म उच्यते
यज्ञ, दान, तप आणि सत्य — हे त्रेतायुगातील धर्म मानले जातात.
मर्यादास्थापनार्थं च दण्डनीतिः प्रवर्त्तते
मर्यादा राखण्यासाठी दंडनीती सुरू केली जाते.
एको वेदश्चतुष्पादस्त्रेतायुगविधौस्मृतः
एक वेद, जो चार भागात विभागलेला आहे, तो त्रेतायुगात ज्ञान म्हणून ओळखला जातो.
पुत्रपौत्रसमाकीर्णा म्रियन्ते च क्रमेण तु
मुलं आणि नातवंडांनी वेढलेले, ते योग्य वेळी मृत्युमुखी पडतात.
संध्यापादः स्वभावस्तु सोंऽशपदेन तिष्ठति
संध्याकाळचा काळ हा त्याचा स्वभाव आहे; तो 'सं' या नावाने ओळखला जातो.
पूर्वं स्वायंभुवे सर्गे यथावत्तच्च ब्रूहि मे
पूर्वीच्या स्वयंभुव सृष्टीबद्दल जशी घडली तशी मला सांग.
कालाख्यायां प्रवृत्तायां प्राप्ते त्रेतायुगे तदा
काल नावाच्या काळाचा अंत होऊन, जेव्हा त्रेतायुग सुरू झाले,
प्रतिष्ठितायां वार्त्तायां गृहाश्रमपरे पुनः
सर्व काही पूर्ववत झाले आणि गृहस्थाश्रमात राहणारे लोक पुन्हा आपल्या कर्तव्यात लागले,
संभारांस्तांस्तु मंभृत्य कथं यज्ञः प्रवर्त्तितः
त्यांनी आवश्यक वस्तू गोळा केल्या आणि मग यज्ञ कसा सुरू झाला?
यथा त्रेतायुगमुखे यज्ञस्य स्यात्प्रवर्तनम्
त्रेतायुगाच्या सुरुवातीला यज्ञाची प्रथा कशी प्रस्थापित झाली?