त्रिंशत्कोट्यस्तु वर्षाणां मानुषेण प्रकीर्त्तिताः
मानवी मोजणीनुसार तीस कोटी वर्षे सांगितली आहेत.
विशतिश्च सहस्राणि कालो ऽयं साधिकं विना
हा कालावधी वीस हजारांचा आहे, थोडा अधिक आहे, कमी नाही.
मन्वन्तरस्य कालो ऽयं युगैः सार्द्धं च कीर्त्तितः
मन्वंतराचा हा काळ, युगांसह, सांगितला आहे.
त्रेताशिष्टं प्रवक्ष्यामि द्वापरं कलिमेव च
आता मी त्रेतायुगातील उरलेले, तसेच द्वापर आणि कलियुगाबद्दल सांगणार आहे.
क्रमागतं मया ह्येतत्तुभ्यं नोक्त युग द्वयम्
ही दोन युगे, जी क्रमाने येतात, मी अजून तुला सांगितली नाहीत.
अत्र त्रेतायुगस्यादौ मनुः सप्तर्षयश्च ये
त्रेतायुगाच्या सुरुवातीला मनु आणि सात ऋषी होते.
दाराग्निहोत्रसंबन्धमृग्यजुः सामसंहितम्
पत्नी, अग्निहोत्र यज्ञ, आणि ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद यांचे संहितासंबंध प्रस्थापित झाले.
परंपरागतं धर्म स्मार्त्तं चाचारलक्षणम्
परंपरेने आलेला धर्म आणि योग्य आचरणाची लक्षणे निश्चित झाली.
सत्येन ब्रह्मचर्येण श्रुतेन तपसा च वै
सत्य, ब्रह्मचर्य, वेदाध्ययन आणि तप या मार्गांनी.
सप्तर्षीणां मनोश्चैव ह्याद्ये त्रेतायुगे तथा
पहिल्या त्रेतायुगात सात ऋषी आणि मनु यांच्यासाठी देखील असेच होते.
अभिव्यक्तास्तु ते मन्त्रास्तारकाद्यैर्निदर्शनैः
ते मंत्र, तारकादी उदाहरणांसह, प्रकट झाले.
प्राणाशेष्वथ सिद्धीनामन्यासां च प्रवर्त्तनम्
सर्व प्राण्यांमध्ये विविध सिद्धींचे प्रकट होणे घडले.
ते मन्त्रा वै पुनस्तेषां प्रतिभायामुपस्थिताः
तेच मंत्र पुन्हा त्यांच्या प्रेरणेने प्रकट झाले.
सप्तर्षिभिस्तु ते प्रोक्ताः स्मार्त्तं धर्मं मनुर्जगौ
सात ऋषींनी ते शिकवले आणि मनुने स्मार्त धर्म सांगितला.
संरोधादायुषश्चैव वर्त्स्यन्ते द्वापरेषु वै
आयुष्याच्या मर्यादेमुळे हे द्वापरयुगात चालू राहतील.
अनादिनिधिना दिव्याः पूर्वं सृष्टाः स्वयंभुवा
अनादि आणि अनंत असणारे दिव्य लोक पूर्वी स्वयंभूने निर्माण केले.
विक्रियन्ते समानार्था वेदवादा यथायुगम्
वेदांचे अर्थ जरी सारखे असले तरी प्रत्येक युगानुसार ते बदलतात.
परिचारयज्ञाः शूद्रास्तु जपयज्ञा द्विजोत्तमाः
शूद्र सेवा-यज्ञ करतात, तर श्रेष्ठ द्विज जप-यज्ञ करतात.
क्रियावन्तः प्रजावन्तः समृद्धाः सुखिनस्तथा
ते कर्मशील, संततीने समृद्ध, भरभराटीचे आणि सुखी असतात.
वैश्यानुवर्त्तिनः शुद्राः परस्परमनुव्रताः
शूद्र वैश्यांचे अनुकरण करतात आणि एकमेकांशी निष्ठावान राहतात.
संकल्पितेन मनसा वाचोक्तेन स्वकर्मणा
मनाने ठरवून, बोलून आणि स्वतःच्या कृतीने,
आयुर्मेधा बलं रूपमारोग्यं धर्मशीलता
आयुष्य, बुद्धी, बळ, सौंदर्य, आरोग्य आणि धर्मशीलता,
वर्णाश्रमव्यवस्थानं तेषां ब्रह्मा तदाकरोत्
त्यांच्यासाठी ब्रह्मदेवाने वर्ण आणि आश्रमांची व्यवस्था केली.
परस्परविरोधेन मनुं ताः पुनरभ्ययुः
एकमेकांमध्ये वाद झाल्यावर त्या सर्वांनी पुन्हा मनूकडे धाव घेतली.
ध्यात्वा तु शतरूपायां पुत्रौ स उदपादयत्
शतारूपेवर ध्यान करून त्याने दोन पुत्रांना जन्म दिला.
ततः प्रभृति राजान उत्पन्ना दण्डधारिणः
तेव्हापासून दंडधारी राजे जन्माला आले.
प्रच्छन्न पापास्तैर्ये च न शक्यास्तु नराधिपैः
मानव राजे ज्या पापांना थांबवू शकत नाहीत, अशी लपलेली पापे त्यांनी दूर केली.
वर्णानां प्रविभागाश्च त्रेतायां संप्रकीर्त्तिताः
तृतायुगात वर्णांची विभागणी जाहीर करण्यात आली.
यज्ञाः प्रवर्त्तिताश्चैव तदा ह्येव तु दैवतैः
त्याच वेळी देवांनी स्वतः यज्ञ चालू केले.
सार्द्धं विश्वभुजा चैव देवेन्द्रेण महौजसा
विश्वभुज आणि तेजस्वी देवेन्द्र यांच्या सोबत.