यदाहारा भवन्त्येते तासु तास्विह योनिषु
त्या त्या योनींमध्ये, त्या जीवांना जे अन्न मिळते,
काले न्यायागतं पात्रे विधिना प्रतिपादितम्
योग्य वेळी, योग्य पात्राला, नियमाप्रमाणे ते दिले जाते.
यथा गोषु प्रनष्टामु वत्सो विन्दति मातरम्
जसे हरवलेल्या गायींमध्ये वासरू आपली आई शोधून काढते,
एवं ह्यविफलं श्राद्धं श्रद्धादत्तं तु मन्त्रतः
तसे श्रद्धेने आणि मंत्राने केलेले श्राद्ध कधीच निष्फळ होत नाही.
गतागतज्ञः प्रेतानां प्राप्तिं श्राद्धस्य तैः सह
जो पितरांच्या येण्या-जाण्याचे ज्ञान ठेवतो, तो श्राद्धाने त्यांना मिळणारे फळ समजतो.
कृष्णपक्षस्त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी
कृष्णपक्ष त्यांच्या हातात असतो; शुक्लपक्ष त्यांच्या रात्रीच्या स्वप्नांसाठी असतो.
ऋत्वर्तवार्द्धमासास्तु अन्योन्यं पितरः स्मृताः
ऋतू, अर्धमहिना आणि महिने हे पितरांच्या स्मरणात एकमेकांशी जोडलेले आहेत.
प्रीतेषु तेषु प्रीयन्ते श्राद्धयुक्तेषु कर्मसु
ते प्रसन्न झाले असता, श्राद्धयुक्त कर्मांनी त्यांना समाधान मिळते.
एवं पितृसतत्त्वं हि पुराणे निश्चयं गतम्
अशा प्रकारे पितरांचे खरे स्वरूप पुराणात निश्चित सांगितले आहे.
सुधामृतस्य च प्राप्तिः पितॄणां चैव तर्प्पणम्
अमृताची प्राप्ती आणि पितरांचे तर्पण याचेही वर्णन झाले आहे.
समासात्कीर्तितस्तुभ्यमेष सर्गः मनातनः
हा सनातन सृष्टीचा संक्षिप्त वर्णन तुला सांगितला आहे.
न शक्यं परिसंख्यातुं श्रद्धेयं भूतिमिच्छता
ही गोष्ट पूर्णपणे मोजता येत नाही; समृद्धी इच्छिणाऱ्याने ती श्रद्धेने मानावी.
विस्तरेणानुपूर्व्या च भूयः किं वर्णयाम्यहम्
आता मी आणखी काय विस्ताराने आणि क्रमाने सांगू?
तेषां निसर्गं तत्त्वं च श्रोतुमिच्छामि विस्तरात्
त्यांचा जन्म आणि खरे स्वरूप मला सविस्तर ऐकायचे आहे.
तेषां चतुर्युगं ह्येतत्तद्वक्ष्यामि निबोधत
त्यांची चार युगे मी सांगतो, नीट लक्ष दे.
युगं च युगभेदश्च युगधर्मस्तथैव च
युग, युगांचे प्रकार आणि त्या त्या युगांचे धर्म.
षट्प्रकाशयुगाख्यैषा ता प्रवक्ष्यामि तत्त्वतः
ही सहा प्रकाशांची युगं म्हणून ओळखली जातात; मी ती तुला आता सविस्तर सांगतो.
निमेषकाल तुल्यं हि विद्याल्लघ्वक्षरं च यत्
डोळ्याची पापणी लवते तेवढ्या वेळेला लघु अक्षराचा काल समजावा.
त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहूर्त्तस्तै स्त्रिंशता रात्र्यहनी समे ते
तीस कला मिळून एक मुहूर्त होतो; आणि असे तीस मुहूर्त मिळून एक दिवस-रात्र बनते.
अहोरात्रौ विभजते सूर्यो मानुषलौकिकौ
सूर्य दिवस आणि रात्र मानवी आणि सांसारिक प्रमाणात विभागतो.
पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस्तयोः पुनः
पितरांच्या लोकात एक महिना म्हणजे एक दिवस आणि एक रात्र; या विभागणीचे पुन्हा स्पष्टीकरण केले आहे.
त्रिंशद्ये मानुषा मासाः पित्र्यो मासस्तु सः स्मृतः
तीस मानवी दिवस मिळून एक महिना होतो; हाच महिना पितरांचा मानला जातो.
पित्र्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण विभाव्यते
पितरांचा एक वर्ष मानवी गणनेनुसार समजला जातो.
पितॄणां त्रीणि वर्षाणि संख्यातानीह तानि वै
पितरांची तीन वर्षे येथे मोजली जातात; तीच त्यांची वर्षे आहेत.
लौकिकेनैव मानेन हृब्दो यो मानुषः स्मृतः
फक्त सांसारिक प्रमाणाने, जो वर्ष मानवी समजला जातो, तो लक्षात ठेवावा.
दिव्ये रात्र्यहनी वर्ष प्रविभागस्तयोः पुनः
दैवी लोकात एक वर्ष म्हणजे एक दिवस आणि एक रात्र; या विभागणीचे पुन्हा स्पष्टीकरण केले आहे.
ये ते रात्र्यहनी दिव्ये प्रसंख्यानं तयोः पुनः
दैवी लोकातील हे दिवस आणि रात्री पुन्हा मोजले जातात.
यन्मानुषं शतं विद्धि दिव्या मासास्त्रयस्तु ते
शंभर मानवी वर्षे म्हणजे तीन दैवी महिने समजावेत.
दिव्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण प्रकीर्त्तितः
हा दैवी वर्ष मानवी गणनेनुसार सांगितला आहे.
त्रिंशदन्यानि वर्षाणि मतः सप्तर्षिवत्सरः
इतर तीस वर्षे सप्तर्षींचे वर्ष मानले जाते.