लवौ द्वावेव राकायां कालो ज्ञेयो ऽपराह्णकः
पौर्णिमेच्या रात्री फक्त दोन लव हा अपराह्नाचा काळ मानला जातो.
सायाह्ने प्रतिपन्ने च स कालः पौर्णमासिकः
सायंकाळी जेव्हा वेळ सुरू होतो, तेव्हा तो पौर्णिमेचा काळ मानला जातो.
युगान्तरोदिते चैव लेशार्द्धे शशिनः क्रमात्
युगाचा अंत आला की, त्या वेळी क्रमाने चंद्राचा अर्धा भाग उरतो.
यस्मिन्काले समौ स्यातां तौ व्यतीपात एव सः
ज्या वेळी दोघे एकत्र येतात, तोच संयोगाचा क्षण असतो.
स वै वषटाक्रियाकालः सद्यः कालं विधीयते
तोच वषट् या विधीसाठी योग्य काळ असून, तो तत्काळ ठरवला जातो.
ततो विरज्यते नक्तं पौर्णमास्यां निशाकरः
मग पौर्णिमेच्या रात्री चंद्र कलंकविरहित होतो.
चन्द्रार्कावपराह्णे तु पूर्णात्मानौ तु पूर्णिमा
चंद्र आणि सूर्य दोघेही अपराह्नात पूर्ण असतात, तेव्हा ती पौर्णिमा असते.
तस्मादनुमतिर्नाम पूर्णिमा प्रथमा स्मृता
म्हणूनच, पहिली पौर्णिमा अनुमती या नावाने ओळखली जाते.
रञ्जनाच्चैव चन्द्रस्य राकेति कवयो ऽब्रुवन्
चंद्राच्या रंगामुळे कवींनी तिला राका असे नाव दिले आहे.
राका पञ्चदशी रात्रिरमावास्या ततः स्मृता
राका ही पंधराव्या रात्री असते आणि त्यानंतर अमावस्या येते.
अन्योन्यं चन्द्रसूर्यौं तौ यदा तद्वर्श उच्यते
चंद्र आणि सूर्य एकत्र आले की, त्याला वर्ष असे म्हणतात.
द्व्यक्षर कुहुमात्रश्च पर्वकालास्त्रयः स्मृताः
कुहु, मात्रा आणि द्व्यक्षर हे तीन पवित्र काळ मानले जातात.
दिवसार्द्धेन रात्र्या च सूर्यं प्राप्य तु चन्द्रमाः
दिवसाचा आणि रात्रीचा अर्धा भाग मिळून, चंद्र सूर्याला मिळतो.
द्वौ कालौ संगमं चैव मध्याह्ने नियतं रविः
दोन काळ आणि त्यांचा संगम असतो, आणि दुपारी सूर्य स्थिर असतो.
विमुच्यमानयोर्मध्ये तयोर्मण्डलयोस्तु वै
त्यांच्या वेगळेपणाच्या मध्ये, त्यांच्या कक्षांमध्ये हे घडते.
एतदृतुमुखं ज्ञेयममा वास्यास्य पर्वणः
हे ऋतूच्या आरंभाचे किंवा चंद्राच्या पर्वाचा प्रारंभ समजावा.
तस्माद्दिवा ह्यमावास्यां गृह्यते ऽसौ दिवाकरः
म्हणून अमावस्येच्या दिवशी सूर्य ग्रहणात धरला जातो.
कलानामपि चैतासां वृद्धिहान्या जलात्मनः
या कलांमध्येही त्यांच्या जलस्वरूपाचे वाढ आणि घट होत असते.
दर्शयेतामथात्मानं सूर्याचन्द्रमसावुभौ
मग सूर्य आणि चंद्र दोघेही आपली रूपे दाखवतात.
द्विलवोनमहोरात्रं भास्करं स्पृशते शशी
दोन लवांसाठी, चंद्र दिवस आणि रात्री सूर्याला स्पर्श करतो.
कुहेति कोकिलेनोक्तो यः स कालः समाप्यते
कोकिळेने 'कूहू' असे जे काळाला म्हटले आहे, तो पूर्ण होतो.
सिनीवालीप्रमाणस्तु क्षीणशेषो निशाकरः
सिनीवाळीचे प्रमाण म्हणजे चंद्र क्षीण होत असताना उरलेला भाग.
अनुमत्याश्चराकायाः सिनीवाल्याः कुहूंविना
अनुमती, चर, सिनीवाळी आणि कूहू वगळून.
चन्द्रसूर्यव्यतीपाते संगते पूर्णिमान्तरे
चंद्र आणि सूर्य एकत्र येतात, पौर्णिमेच्या मध्ये.
कालः कहूसिनीवाल्योः सामुद्रस्य तु मध्यतः
कूहू आणि सिनीवाळीचा काळ समुद्राच्या मध्ये असतो.
एवं स शुक्लपक्षे वै रजन्यां पर्वसंधिषु
अशा प्रकारे शुक्ल पक्षात, रात्री पर्वांच्या संधीला हे घडते.
यस्मादा दाप्यायते सोमः पञ्चदश्यां तु पूर्णिमा
कारण चंद्र पंधराव्या दिवशी पौर्णिमेपर्यंत वाढतो.
तस्मात्कलाः पञ्चदश सोमेनास्य तु षोडशी
म्हणून पंधरा कला चंद्राच्या आहेत, आणि सोळावी त्याची आहे.
इत्येते पितरो देवाः सोमपाः सोमवर्द्धनाः
अशा प्रकारे हे देवपितर, सोमपान करणारे आणि सोम वाढवणारे आहेत.
अतः पितॄन्प्रवक्ष्यामि मासश्राद्धभुजस्तु ये
आता मी त्या पितरांचे वर्णन करतो, जे मासिक श्राद्धाचे भोग घेणारे आहेत.