सुषुम्णाप्यायितं चैव ह्यमावस्यां यथा क्रमम्
आणि अमावस्येला योग्य क्रमाने सुषुम्ना पुन्हा भरली जाते.
पीतक्षयं ततः सोमं सूर्यो ऽसावेकरश्मिना
सोम पिल्यावर, सूर्य एका किरणाने त्याला वाळवतो.
निः शेषायां कलायां तु सोममाप्याययत्पुनः
जेव्हा शेवटची एक कला उरते, तेव्हा सोम पुन्हा भरतो.
कलाः क्षीयन्ति ताः कृष्णाः शुक्ला चाप्याययन्ति तम्
कृष्ण कला कमी होत जातात, आणि शुक्ल कला चंद्राला भरतात.
दृश्यते पौर्णमास्यां वै शुक्लः संपूर्णमण्डलः
पौर्णिमेच्या रात्री तेजस्वी आणि पूर्ण चंद्र दिसतो.
इत्येवं पितृमान्सोमः स्मृत इड्वत्सरात्मकः
म्हणून सोम हा पितरांसह असून, तो वर्षाचा स्वरूप मानला जातो, इडप्रमाणे.
अतः पर्वाणि वक्ष्यामि वर्वणां संधयश्च ये
आता मी पवित्र दिवस आणि पक्षांच्या संधींबद्दल सांगतो.
तथार्द्धमासि पर्वाणि शुक्लकृष्णानि चैव हि
त्याचप्रमाणे, अर्ध्या महिन्यांचे पवित्र दिवस शुक्ल आणि कृष्ण पक्षात असतात.
अर्द्धमासं तु पर्वाणि द्वितीयाप्रभृतीनि तु
अर्ध्या महिन्यातील पवित्र दिवस हे द्वितीया पासून सुरू होतात.
तस्मात्तु पर्वणामादौ प्रतिपत्सर्वसंधिषु
म्हणून पवित्र दिवसांच्या सुरुवातीला, प्रतिपदेसह सर्व संधींना महत्त्व आहे.
लवौ द्वावेव राकायां कालो ज्ञेयो ऽपराह्णकः
पौर्णिमेच्या रात्री फक्त दोन लव हा अपराह्नाचा काळ मानला जातो.
सायाह्ने प्रतिपन्ने च स कालः पौर्णमासिकः
सायंकाळी जेव्हा वेळ सुरू होतो, तेव्हा तो पौर्णिमेचा काळ मानला जातो.
युगान्तरोदिते चैव लेशार्द्धे शशिनः क्रमात्
युगाचा अंत आला की, त्या वेळी क्रमाने चंद्राचा अर्धा भाग उरतो.
यस्मिन्काले समौ स्यातां तौ व्यतीपात एव सः
ज्या वेळी दोघे एकत्र येतात, तोच संयोगाचा क्षण असतो.
स वै वषटाक्रियाकालः सद्यः कालं विधीयते
तोच वषट् या विधीसाठी योग्य काळ असून, तो तत्काळ ठरवला जातो.
ततो विरज्यते नक्तं पौर्णमास्यां निशाकरः
मग पौर्णिमेच्या रात्री चंद्र कलंकविरहित होतो.
चन्द्रार्कावपराह्णे तु पूर्णात्मानौ तु पूर्णिमा
चंद्र आणि सूर्य दोघेही अपराह्नात पूर्ण असतात, तेव्हा ती पौर्णिमा असते.
तस्मादनुमतिर्नाम पूर्णिमा प्रथमा स्मृता
म्हणूनच, पहिली पौर्णिमा अनुमती या नावाने ओळखली जाते.
रञ्जनाच्चैव चन्द्रस्य राकेति कवयो ऽब्रुवन्
चंद्राच्या रंगामुळे कवींनी तिला राका असे नाव दिले आहे.
राका पञ्चदशी रात्रिरमावास्या ततः स्मृता
राका ही पंधराव्या रात्री असते आणि त्यानंतर अमावस्या येते.
अन्योन्यं चन्द्रसूर्यौं तौ यदा तद्वर्श उच्यते
चंद्र आणि सूर्य एकत्र आले की, त्याला वर्ष असे म्हणतात.
द्व्यक्षर कुहुमात्रश्च पर्वकालास्त्रयः स्मृताः
कुहु, मात्रा आणि द्व्यक्षर हे तीन पवित्र काळ मानले जातात.
दिवसार्द्धेन रात्र्या च सूर्यं प्राप्य तु चन्द्रमाः
दिवसाचा आणि रात्रीचा अर्धा भाग मिळून, चंद्र सूर्याला मिळतो.
द्वौ कालौ संगमं चैव मध्याह्ने नियतं रविः
दोन काळ आणि त्यांचा संगम असतो, आणि दुपारी सूर्य स्थिर असतो.
विमुच्यमानयोर्मध्ये तयोर्मण्डलयोस्तु वै
त्यांच्या वेगळेपणाच्या मध्ये, त्यांच्या कक्षांमध्ये हे घडते.
एतदृतुमुखं ज्ञेयममा वास्यास्य पर्वणः
हे ऋतूच्या आरंभाचे किंवा चंद्राच्या पर्वाचा प्रारंभ समजावा.
तस्माद्दिवा ह्यमावास्यां गृह्यते ऽसौ दिवाकरः
म्हणून अमावस्येच्या दिवशी सूर्य ग्रहणात धरला जातो.
कलानामपि चैतासां वृद्धिहान्या जलात्मनः
या कलांमध्येही त्यांच्या जलस्वरूपाचे वाढ आणि घट होत असते.
दर्शयेतामथात्मानं सूर्याचन्द्रमसावुभौ
मग सूर्य आणि चंद्र दोघेही आपली रूपे दाखवतात.
द्विलवोनमहोरात्रं भास्करं स्पृशते शशी
दोन लवांसाठी, चंद्र दिवस आणि रात्री सूर्याला स्पर्श करतो.