प्रस्यन्दमानात्सोमात्तु पित्रर्थं तु परिश्रवान्
सुरू असलेल्या सोमातून, तो पितरांसाठी अर्पण करतो.
उपास्ते पितृमन्तं तं सोमं दिवि समास्थितः
स्वर्गात स्थिर असलेल्या, पितरांनी युक्त अशा त्या सोमाचे तो पूजन करतो.
सिनीवालीप्रमाणेभ्यः सिनीवालीमुपास्य सः
सिनीवाळीच्या प्रमाणावरून, तो सिनीवाळीचे पूजन करतो.
स तदा तामुपासीनः कालापेक्षः प्रपश्यति
तेथे बसून, योग्य वेळेची वाट पाहत तो तिचे निरीक्षण करतो.
दशभिः पञ्चभिश्चैव सुधामृतपरिस्रवैः
दहा आणि पाच अशा अमृत आणि मधुर रसांच्या धारांनी,
सद्यः प्रक्षरता तेन सौम्येन मधुना तु सः
तो त्या सौम्य आणि लगेच वाहणाऱ्या मधुरतेने,
सुधामृतेन राजैन्द्रस्तर्प यामास वै पितॄन्
राजा इंद्राने आपल्या पितरांना अमृत आणि सुधा देऊन तृप्त केले.
ऋतमग्निस्तु यः प्रोक्तः स तु संवत्सरो मतः
ऋत असे जे म्हणतात, तेच अग्नी आहे आणि तोच एक वर्ष मानला जातो.
आर्तवा ह्यर्द्धमासाख्याः पितरो ह्यृतुसूनवः
ऋतू म्हणजेच अर्धा महिना असे ओळखले जाते, आणि पितर हे ऋतूंचीच संतती आहेत.
प्रपितामहास्तु वै देवाः पञ्चाब्दा ब्रह्मणः सुताः
पितामहांचे पितामह म्हणजे देव, आणि पाच वर्षांचे काळ हे ब्रह्माचे पुत्र आहेत.
उपहूताः स्मृता देवाः सोमजाः सोमपाः स्मृताः
जे देव बोलावले जातात, त्यांना सोमज असे म्हणतात; आणि जे सोम पितात, त्यांना सोमप म्हणतात.
काव्या बर्हिषद श्चैव अग्निष्वात्ताश्च तास्त्रिधा
काव्य, बर्हिषद आणि अग्निष्वात्त — हे तिघांचे तीन विभाग आहेत.
गृहस्थाश्चाप्ययज्वान अग्निष्वात्तास्तथार्त्तवाः
घरात राहून यज्ञ न करणारे गृहस्थ आणि आर्तव, यांना अग्निष्वात्त म्हणतात.
तेषां संवत्सरो ह्यग्निः सूयस्तु परिवत्सरः
त्यांच्यासाठी अग्नी म्हणजे वर्ष, आणि सूर्य म्हणजे परिवत्सर.
रुद्रस्तु वत्सरस्तेषां पञ्चाब्दास्ते युगात्मकाः
त्यांच्यासाठी रुद्र म्हणजे वर्ष, आणि पाच वर्षांचे काळ म्हणजे युगस्वरूप आहेत.
ये ते पिबन्त्यमावस्यां मासिमासि सुधां दिवि
जे दिव्यात प्रत्येक महिन्याच्या अमावस्येला सुधा पितात—
यस्मात्प्रस्रवते सोमान्मासि मासि धिनोति च
कारण सोम प्रत्येक महिन्याला वाहतो आणि त्यांना पोसतो—
एवं तदमृतं सौम्यं सुधा च मदु चैव ह
म्हणूनच ते अमर, कोमल सुधा, तसेच मध आणि मदू—
पिबन्त्यंबुमयं देवास्त्रयस्त्रिंशत्तु छन्दनाः
हे त्र्यस्त्रीस सुवासिक देव त्या जलमय साराचा आस्वाद घेतात.
इत्येवं पीयमानैस्तु देवैः सर्वैर्निशाकरः
अशा प्रकारे सर्व देव पित असताना, चंद्र कमी होत जातो.
सुषुम्णाप्यायितं चैव ह्यमावस्यां यथा क्रमम्
आणि अमावस्येला योग्य क्रमाने सुषुम्ना पुन्हा भरली जाते.
पीतक्षयं ततः सोमं सूर्यो ऽसावेकरश्मिना
सोम पिल्यावर, सूर्य एका किरणाने त्याला वाळवतो.
निः शेषायां कलायां तु सोममाप्याययत्पुनः
जेव्हा शेवटची एक कला उरते, तेव्हा सोम पुन्हा भरतो.
कलाः क्षीयन्ति ताः कृष्णाः शुक्ला चाप्याययन्ति तम्
कृष्ण कला कमी होत जातात, आणि शुक्ल कला चंद्राला भरतात.
दृश्यते पौर्णमास्यां वै शुक्लः संपूर्णमण्डलः
पौर्णिमेच्या रात्री तेजस्वी आणि पूर्ण चंद्र दिसतो.
इत्येवं पितृमान्सोमः स्मृत इड्वत्सरात्मकः
म्हणून सोम हा पितरांसह असून, तो वर्षाचा स्वरूप मानला जातो, इडप्रमाणे.
अतः पर्वाणि वक्ष्यामि वर्वणां संधयश्च ये
आता मी पवित्र दिवस आणि पक्षांच्या संधींबद्दल सांगतो.
तथार्द्धमासि पर्वाणि शुक्लकृष्णानि चैव हि
त्याचप्रमाणे, अर्ध्या महिन्यांचे पवित्र दिवस शुक्ल आणि कृष्ण पक्षात असतात.
अर्द्धमासं तु पर्वाणि द्वितीयाप्रभृतीनि तु
अर्ध्या महिन्यातील पवित्र दिवस हे द्वितीया पासून सुरू होतात.
तस्मात्तु पर्वणामादौ प्रतिपत्सर्वसंधिषु
म्हणून पवित्र दिवसांच्या सुरुवातीला, प्रतिपदेसह सर्व संधींना महत्त्व आहे.