तत्त्वानां संग्रहे यस्मान्महांश्च परिमाणतः
कारण त्यात सर्व तत्त्वांचा सार आहे आणि ते आकाराने मोठे आहे,
विभक्तिमानं मनुते विभागं मन्यते ऽपि वा
ते विभाग जाणते आणि वेगळेपण देखील ओळखते.
बृहत्त्वाद्वृंहणत्वाच्च भावानामखिलाश्रयात्
त्याच्या विशालतेमुळे, वाढवण्याच्या क्षमतेमुळे आणि सर्व वस्तूंचा आधार असल्यामुळे,
आपूरयति यस्माच्च सर्वान् देहाननुग्रहैः
आणि कारण ते सर्व देहांना आपल्या कृपेने भरते,
तस्मिंस्तु कार्यकरणं संसिद्धं ब्रह्मणः पुरा
त्यातच पूर्वी ब्रह्माचे कार्य आणि साधन निश्चित झाले होते.
स वै शरीरी प्रथमः पुरा पुरुष उच्यते
तोच देहधारी प्रथम पुरुष म्हणून ओळखला जातो.
आदिकर्त्ता स भूतानां ब्रह्माग्रे समवर्त्तिनाम्
तोच सर्व सृष्टींचा आदिकर्ता, आणि सुरुवातीला असलेला ब्रह्मा आहे.
सर्गे च प्रतिसर्गे च क्षेत्रज्ञो ब्रह्म संसितः
सृष्टी आणि प्रलयाच्या काळात क्षेत्रज्ञ ब्रह्मा कायमच स्थिर असतो.
भजन्ते च पुनर्देहांस्ते समाहारसंधिसु
आणि पुन्हा, युगांच्या संधीवर ते देह धारण करतात.
गर्तोदकं सबुदास्तु हरेयुश्चापि पञ्चताः
जसे खड्ड्यातले पाणी नाहीसे होते, तसेच ज्ञानी लोक समजतात की ते पंचमहाभूतांत विलीन होतात.
पृथिवी सप्तभिर्द्वीपैः समुद्रैः सह सप्तभिः
पृथ्वी सात द्वीपांसह आणि सात समुद्रांसह आहे.
अन्तःस्थस्य त्विमे लोका अन्तर्विश्वमिदं जगत्
ही सर्व लोकं त्यात आहेत; खरंतर हे संपूर्ण विश्व त्यातच आहे.
लोकालोकं च यत् किञ्चिदण्डे तस्मिन्प्रतिष्टितम्
या अंड्यात जे काही लोक आणि अलोक आहेत, ते सर्व त्यातच स्थिर आहेत.
तेजो दशगुणेनैव बाह्यतो वायुना वृतम्
बाहेरून ते वाऱ्याने वेढलेले आहे, आणि त्यावर दहा पट तेजाने आगीचे आवरण आहे.
आकाशमावृतं सर्वं बहिर्भूतादिना तथा
संपूर्ण आकाश देखील बाहेरून पृथ्वी आणि इतर पंचमहाभूतांनी वेढलेले आहे.
एभिरावरणैरण्डं सप्तभिः प्राकृतैर्वृतम्
हे अंड सात नैसर्गिक आवरणांनी पूर्णपणे झाकलेले आहे.
प्रसर्गकाले स्थित्वा च ग्रसंतस्च परस्परम्
सृष्टीच्या वेळी ही आवरणे स्थिर राहतात आणि मग एकमेकांना गिळतात.
आधाराधेयभावेन विकारास्ते विकारिषु
ही रूपे आधार आणि अधीन यांच्या नात्याने एकमेकांत राहतात.
इत्येवं प्राकृतः सर्गः क्षेत्रज्ञाधिष्ठितस्तु सः
अशा प्रकारे, हा नैसर्गिक सृष्टीक्रम क्षेत्रज्ञाच्या अधीन असतो.
आयुष्मान्कीर्तिमान्धन्यः प्रज्ञावांश्च न संशयः
तो दीर्घायुषी, कीर्तीमान, भाग्यवान आणि बुद्धिमान असतो—यात शंका नाही.
साधर्म्येणावतिष्ठेते प्रधानपुरुषौ तदा
त्या वेळी प्रधान आणि पुरुष एकत्र राहतात आणि त्यांचा स्वभाव सारखाच असतो.
अनुद्रिक्तावनुचरौ तेन प्रोक्तौ परस्परम्
ते एकमेकांचे सोबती म्हणतात, एकही पुढे किंवा मागे राहत नाही.
सत्त्ववृद्धौ स्थितिरभूद् ध्रुवं पद्म शिखास्थितम्
सत्त्व वाढले की स्थैर्य येते, जणू कमळाच्या टोकासारखे स्थिर होते.
रजः प्रवर्तकं तच्च बीजेष्विव यथा जलम्
रज हे क्रियेचे कारण आहे, जसे बियांसाठी पाणी असते.
गुणेभ्यः क्षोभ्यमाणेभ्यस्त्रयो ज्ञेया हि सादरे
गुण हलले की, तिघेही काळजीपूर्वक ओळखावे लागतात.
सत्त्वं विष्णू रजो ब्रह्मा तमो रुद्रः प्रजापतिः
सत्त्व म्हणजे विष्णू, रज म्हणजे ब्रह्मा, तम म्हणजे रुद्र, प्रजापती.
जायते च यतश्चत्रा लोकसृष्टिर्महोजसः
यांच्यापासूनच जगांची महान तेजस्वी सृष्टी निर्माण होते.
सत्त्वप्रकाशको विष्णुः स्थितित्वेन व्यवस्थितः
सत्त्व प्रकट करणारे विष्णू, हेच स्थिरतेचे मूळ आहेत.
एत एव त्रयो वेदा एत एव त्रजो ऽग्नयः
हेच तीन वेद आहेत, हेच तीन अग्नि आहेत.
परस्परेण वर्तन्ते प्रेरयन्ति परस्परम्
हे एकमेकांशी संबंध ठेवतात आणि एकमेकांना प्रेरणा देतात.