विषं कालानलप्रख्यं कालकूटमिति श्रुतम्
हे विष काळाच्या अग्नीप्रमाणे आहे आणि 'कालकूट' म्हणून प्रसिद्ध आहे.
तस्य विष्णुरहं वापि सर्वे वा सुरपुङ्गवाः
या विषासाठी, विष्णू असो किंवा मी असो, किंवा सर्व श्रेष्ठ देवता असोत—
इत्युक्त्वा पद्मगर्भाभः पद्मायोनिरयोनिजः
असे म्हणून, कमळासारखा तेजस्वी, स्वतः उत्पन्न झालेला आणि गर्भाशयातून न जन्मलेला तो—
ततः स्तोतुं समारब्धो ब्रह्मा वेद विदां वरः
मग वेदांचा जाणकार श्रेष्ठ ब्रह्मा स्तुती करायला लागला.
नमः पिनाकहस्ताय वज्रहस्ताय वै नमः
पिनाक धनुष्य धारण करणाऱ्या आणि वज्र धारण करणाऱ्या तुला नमस्कार.
नमः सुरारिहन्त्रे च सोमसूर्याग्निचक्षुषे
देवतांच्या शत्रूंना नष्ट करणाऱ्या, चंद्र, सूर्य आणि अग्नी हे ज्यांचे नेत्र आहेत अशा तुला नमस्कार.
सांख्याय चैव योगाय भूतग्रामाय वै नमः
सांख्य, योग आणि सर्व भूतांच्या समुदायाला नमस्कार.
सुरेतसे ऽथ रुद्राय देवदेवाय रंहसे
देवतांचा मूळ, रुद्र, देवांचा देव आणि अतिशय वेगवान अशा तुला नमस्कार.
कपालिने विरूपाय शिवाय वरदाय च
कपाल धारण करणाऱ्या, विचित्र रूप असलेल्या, मंगलमूर्ती आणि वर देणाऱ्या तुला नमस्कार.
वृद्धाय चैव शुद्धाय मुक्तायैव बलाय च
प्राचीन, शुद्ध, मुक्त आणि बलवान अशा तुला नमस्कार.
अग्राय चैव चोग्राय विप्रायानेकचक्षुषे
सर्वात श्रेष्ठ, उग्र, ज्ञानी आणि अनेक नेत्र असलेल्या तुला नमस्कार.
नित्याय चैवानित्याय नित्यानित्याय वै नमः
शाश्वत, अशाश्वत आणि शाश्वत-अशाश्वत अशा तुला नमस्कार.
चिन्त्याय चैवाचिन्त्याय चिन्त्याचिन्त्याय वै नमः
विचार करता येईल अशा, विचार करता न येणाऱ्या आणि दोन्ही स्वरूप असलेल्या तुला नमस्कार.
उमाप्रियाय शर्वाय नन्दिवक्त्राङ्किताय च
उमाप्रिय, शर्व आणि नंदीच्या मुखाची छाप असलेल्या तुला नमस्कार.
बहुरूपाय मुण्डाय दण्डिने च वरूथिने
अनेक रूपे असणाऱ्या, मुंडित डोक्याच्या, दंड धरणाऱ्या आणि कवच घातलेल्या तुला,
धन्विने रथिने चैव यमिने ब्रह्मचारिणे
धनुष्य बाळगणाऱ्या, रथावर बसणाऱ्या, संयम करणाऱ्या आणि ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्या तुला,
एवं स्तुत्वा ततो ब्रह्मा प्रणिपत्य वरानने
अशा प्रकारे स्तुती करून, मग ब्रह्मदेवाने सुंदर मुख असलेल्या तुझ्या चरणी वंदन केले.
सूक्ष्मो ऽसि योगातिशयादचिन्त्यो न हि प्रभो व्यक्तिमुफैषि रुद्रः
तू अत्यंत सूक्ष्म आहेस, श्रेष्ठ योगामुळे तुझा विचार करणं अशक्य आहे; प्रभो रुद्र, खऱ्या अर्थाने तू प्रकट रूप धारण करत नाहीस.
स्तुतो ऽहं विविधैः स्तोत्रैर्वेदवेदाङ्गसंभवैः
माझी विविध स्तोत्रांनी, वेद आणि त्यांच्या शाखांमधून निर्माण झालेल्या स्तुत्यांनी स्तुती झाली आहे.
भूतभव्यभवन्नाथ लोकनाथ जगत्पते
भूत, भविष्य आणि वर्तमानाचा स्वामी, लोकांचा अधिपती, जगाचा प्रभु,
श्रुत्वा वाक्यं ततो ब्रह्मा प्रत्युवाचांबुजेक्षणः
ही वाक्ये ऐकून, मग कमळासारख्या डोळ्यांच्या ब्रह्मदेवाने उत्तर दिले.
सुरासुरैर्मथ्यमाने पयोधौ पङ्कजेक्षण
देव आणि दैत्य समुद्र मंथन करत असताना, कमळासारख्या डोळ्यांनो,
प्रादुर्भूतं विषं घोरं संवर्त्ताग्निसमप्रभम्
तेव्हा एक भयंकर विष प्रकट झालं, जे संहारक अग्नीप्रमाणे प्रज्वलित होतं.
तत्पिबस्व महादेव लोकानां हितकाम्यया
हे महादेव, लोकांच्या कल्याणासाठी ते विष तू पिऊन टाक.
त्वदृते ऽन्यो महादेव वेगं सोढुं न विद्यते
तुझ्याशिवाय, हे महादेव, त्या विषाचा वेग सहन करण्यास दुसरा कोणीही समर्थ नाही.
बाढ मित्येव तद्वाक्यं प्रतिगृह्य वरानने
'तसं होईल' असं म्हणून, सुंदर मुख असलेल्या तुझ्या त्या वचनाला मी मान्यता दिली.
पिबतो मे महाघोरं विषं सुरभयप्रदम्
मी ते अत्यंत भयंकर, देवांना भीती वाटवणारं विष प्यायलो.
तं दृष्ट्वोत्पलपत्राभं कण्ठसक्तमिवोरगम्
तेव्हा, कमळाच्या पाकळीप्रमाणे दिसणारं, गळ्याला सापासारखं लटकलेलं ते पाहून,
अथोवाच महातेजा ब्रह्मा लोकपितामहः
मग तेजस्वी ब्रह्मदेव, लोकांचे पितामह, बोलू लागले.
ततस्तस्य वचःश्रुत्वा मया गिरिवरात्मजे
मग त्याचं वचन ऐकून, मी, हे गिरिराजकन्ये,