मत्प्रियार्थंमहाभाग वक्तुमर्हस्यशेषतः
माझ्या आनंदासाठी, भाग्यवान ऋषी, तू सर्व काही पूर्णपणे सांगावं.
प्रत्युवाच महातेजा देवारिबलसूदनः
तेव्हा देवांचे शत्रूंचं बळ नष्ट करणारा तेजस्वी पुरुष उत्तर देऊ लागला.
उमोत्संगोपविष्टेन यथापूर्वं मया श्रुतम्
उमा देवीच्या मांडीवर बसून, मी पूर्वी ऐकलेलं सर्व सांगतो.
तमहं संप्रवक्ष्यामि त्वत्प्रियार्थं महामुने
हे महर्षे, तुझ्या आनंदासाठी मी ते सर्व तुला सांगतो.
तरुणादित्यसंकाशे तप्तचामीकरप्रभे
तो तेजस्वी प्रदेश उगवत्या सूर्यासारखा चमकत होता, वितळलेल्या सोन्यासारखा झळकत होता.
जांबूनदमये दिव्ये नानाधातु विचित्रिते
तो दिव्य जांभू सोन्यापासून बनवलेला होता, विविध मौल्यवान धातूंनी सजवलेला होता.
हंसकारण्डवाकीर्णे चक्रवाकोपशोभिते
त्या ठिकाणी हंस, कारंडव आणि चक्रवाक पक्ष्यांनी परिसर भरलेला होता.
मत्तक्रैञ्चमयूराणां नादैर्विक्रुष्टकन्दरे
मद्यधुंद क्रौंच आणि मोर यांच्या आवाजांनी गुंजणाऱ्या गुंफा होत्या.
जीवं जीवकजातीनां विरावैरुपकूजिते
त्या ठिकाणी विविध जीव आणि पक्ष्यांच्या आवाजांनी परिसर भरून गेला होता.
सौरभेयनिनादाढ्यं मेघस्तनितनिस्वने
सौरभेय पक्ष्यांच्या गजरांनी आणि मेघांच्या गडगडाटाने तो प्रदेश निनादत होता.
वीणावादित्रनिर्घेषैः श्रोत्रेन्द्रियमनोरमैः
वीणा आणि वाद्यांच्या गजरांनी, जे कानांना आणि मनाला आनंद देतात, तो परिसर गुंजत होता.
ध्वजालंबितदोलानां घण्टानां निनदाकुले
ध्वजांनी सजवलेल्या झुलत्या डोल्यांवरच्या घंटांच्या निनादाने तो परिसर भरलेला होता.
मुखमर्द्दलवादित्रैर्वलितास्फोटितैस्तथा
मृदंग आणि इतर वाद्यांच्या वाजवण्याने, विविध प्रकारच्या तालांनी, तो परिसर भरून गेला होता.
हंसैः परावतैश्चैव बकराजैः सुखस्थिते
हंस, कबुतर आणि राजबक यांच्या आनंदी वासाने तो प्रदेश रम्य झाला होता.
सिंहव्याघ्रमुखैर्घोरवाशितैश्चण्डवेगितैः
सिंह आणि वाघ यांच्या भयंकर गर्जना, वेगवान आणि भीतीदायक, त्या ठिकाणी ऐकू येत होत्या.
बिडालवदनैश्चोग्रैः क्रोष्टुकाकारसूर्त्तिभिः
मांजरीसारख्या भीषण चेहऱ्यांनी, कोल्हा आणि कावळ्यासारख्या रूपांनी तो प्रदेश व्यापलेला होता.
ह्रस्वजङ्घैः प्रलेबोष्ठैस्तालजङ्घैस्तथापरैः
काहींच्या पायांचा आकार लहान, काहींचे ओठ जाड, तर काहींचे पाय ताडाच्या खोडासारखे होते.
बहुपादैर्महापादैरेकपादैरपादकैः
अनेक पाय असलेले, मोठ्या पायांचे, एक पायाचे आणि पाय नसलेले असे विविध जीव तिथे होते.
एकदंष्ट्रैर्महादंष्ट्रैर्बहुदंष्ट्रैरदंष्ट्रकैः
काहींच्या एकच दात, काहींच्या मोठे दात, काहींच्या अनेक दात, तर काहींच्या अजिबात दात नव्हते.
एवंरूपैर्महायोगैभूतर्भूतपतिर्वृतः
अशा विविध रूपांत, मोठ्या योगशक्तीने युक्त, भूतांचा स्वामी भूतांनी वेढला गेला.
सुखोपविष्टं मदनागनाशनं प्रोवाच वाक्यं गिरिराजपुत्री
मदनाचा नाश करणारा देव आरामात बसला असताना, गिरिराजाची कन्या त्याला म्हणाली—
तव कण्ठे महादेव भ्राजतेंबुदसन्निभम्
महादेव, तुझ्या गळ्यात मेघासारखे काहीतरी तेजस्वी दिसत आहे.
किमिदं दीप्यते देव कण्ठे कामाङ्गनाशन
देवा, मदनाचा नाश करणारा, तुझ्या गळ्यात हे काय चमकत आहे?
एतत्सर्वं यथान्यायं बूहि कौतूहलं हि मे
हे सर्व मला नीट सांग, कारण मला खूप कुतूहल आहे.
कथां मङ्गलसंयुक्तां कथयामास शङ्करः
शंकराने मग मंगलमय कथा सांगायला सुरुवात केली.
अग्रे समुत्थितं घोरं विषङ्कालानलप्रभम्
सुरुवातीला एक भयंकर विष प्रकट झाले, जे काळाग्नीप्रमाणे धगधगत होते.
विषण्णवदनाः सर्वे गतास्ते ब्रह्मणो ऽन्तकम्
सर्वांच्या चेहऱ्यावर चिंता पसरली, कारण ब्रह्मदेवाने ठरवलेला अंत जवळ आला होता.
किमर्थं वै महाभागा भीता उद्विग्नचेतनाः
म्हणून, हे भाग्यवान देवांनो, तुम्ही एवढे घाबरलेले आणि अस्वस्थ का आहात?
तेन व्यावर्त्तितैश्वर्या यूयं भो सुरसत्तमाः
त्या विषामुळे, हे श्रेष्ठ देवांनो, तुमचे सामर्थ्य हिरावले गेले.
प्रजासर्गे न सो ऽस्तीह यश्चाज्ञां मे ऽतिवर्तयेत्
सृष्टीच्या वेळी, येथे असा कोणी नाही जो माझ्या आज्ञेचे उल्लंघन करू शकेल.