त्वयि निष्पूयमाने तु शेषा वर्णप्रवृत्तयः
तू शुद्ध झाल्यावर, उरलेल्या अक्षरांची हालचाल सुरू होते.
त्वत्तो हि वर्णसद्भावः सर्वगस्त्वं सदानिल
अक्षरांचे अस्तित्व तुझ्यापासूनच आहे; तू सर्वत्र असणारा, नेहमीचा वारा आहेस.
एष वै जीवलोकस्ते प्रत्यक्षः सर्वतो ऽनिल
हेच तुझे जीवांचे जग आहे, अणिला, सर्वत्र प्रकट आणि प्रत्यक्ष दिसणारे.
ब्रूहि तत्कण्ठदेशे तु किं कृत्वा रूपविक्रिया
कंठाच्या भागात काय घडले, ज्यामुळे रूपात बदल झाला, ते सांग.
प्रत्युवाच महातेजा वायुर्ल्लोकनमस्कृतः
महातेजस्वी, जगांनी वंदन केलेला वायू उत्तर देऊ लागला.
वसिष्ठो नाम धर्मात्मा मानसो वै प्रजापतिः
वसिष्ठ नावाचा, धर्मशील, मनातून जन्मलेला, एक प्रजापती आहे.
महिषासुरनारीणां नयनाञ्जनतस्करम्
ते महिषासुराच्या स्त्रियांच्या डोळ्यांतून चोरलेले काजळ होते.
उमामनः प्रहर्षाणां बारकच्छद्मरूपिणम्
ते उमाच्या आनंदी मनाच्या भुवयांच्या लेपाचे रूप होते.
यदेतद्दृश्यते वर्य शुभ्रं शुभ्राञ्जनोपमम्
हे जे तुला दिसते, श्रेष्ठा, ते शुभ्र, शुभ्र काजळासारखे तेजस्वी आहे.
एतद्दीप्तांय दान्ताय भक्ताय ब्रूहि पृच्छते
हे सर्व तेजस्वी, संयमी आणि भक्त असणाऱ्याला, जो विचारतो त्याला सांग.
मत्प्रियार्थंमहाभाग वक्तुमर्हस्यशेषतः
माझ्या आनंदासाठी, भाग्यवान ऋषी, तू सर्व काही पूर्णपणे सांगावं.
प्रत्युवाच महातेजा देवारिबलसूदनः
तेव्हा देवांचे शत्रूंचं बळ नष्ट करणारा तेजस्वी पुरुष उत्तर देऊ लागला.
उमोत्संगोपविष्टेन यथापूर्वं मया श्रुतम्
उमा देवीच्या मांडीवर बसून, मी पूर्वी ऐकलेलं सर्व सांगतो.
तमहं संप्रवक्ष्यामि त्वत्प्रियार्थं महामुने
हे महर्षे, तुझ्या आनंदासाठी मी ते सर्व तुला सांगतो.
तरुणादित्यसंकाशे तप्तचामीकरप्रभे
तो तेजस्वी प्रदेश उगवत्या सूर्यासारखा चमकत होता, वितळलेल्या सोन्यासारखा झळकत होता.
जांबूनदमये दिव्ये नानाधातु विचित्रिते
तो दिव्य जांभू सोन्यापासून बनवलेला होता, विविध मौल्यवान धातूंनी सजवलेला होता.
हंसकारण्डवाकीर्णे चक्रवाकोपशोभिते
त्या ठिकाणी हंस, कारंडव आणि चक्रवाक पक्ष्यांनी परिसर भरलेला होता.
मत्तक्रैञ्चमयूराणां नादैर्विक्रुष्टकन्दरे
मद्यधुंद क्रौंच आणि मोर यांच्या आवाजांनी गुंजणाऱ्या गुंफा होत्या.
जीवं जीवकजातीनां विरावैरुपकूजिते
त्या ठिकाणी विविध जीव आणि पक्ष्यांच्या आवाजांनी परिसर भरून गेला होता.
सौरभेयनिनादाढ्यं मेघस्तनितनिस्वने
सौरभेय पक्ष्यांच्या गजरांनी आणि मेघांच्या गडगडाटाने तो प्रदेश निनादत होता.
वीणावादित्रनिर्घेषैः श्रोत्रेन्द्रियमनोरमैः
वीणा आणि वाद्यांच्या गजरांनी, जे कानांना आणि मनाला आनंद देतात, तो परिसर गुंजत होता.
ध्वजालंबितदोलानां घण्टानां निनदाकुले
ध्वजांनी सजवलेल्या झुलत्या डोल्यांवरच्या घंटांच्या निनादाने तो परिसर भरलेला होता.
मुखमर्द्दलवादित्रैर्वलितास्फोटितैस्तथा
मृदंग आणि इतर वाद्यांच्या वाजवण्याने, विविध प्रकारच्या तालांनी, तो परिसर भरून गेला होता.
हंसैः परावतैश्चैव बकराजैः सुखस्थिते
हंस, कबुतर आणि राजबक यांच्या आनंदी वासाने तो प्रदेश रम्य झाला होता.
सिंहव्याघ्रमुखैर्घोरवाशितैश्चण्डवेगितैः
सिंह आणि वाघ यांच्या भयंकर गर्जना, वेगवान आणि भीतीदायक, त्या ठिकाणी ऐकू येत होत्या.
बिडालवदनैश्चोग्रैः क्रोष्टुकाकारसूर्त्तिभिः
मांजरीसारख्या भीषण चेहऱ्यांनी, कोल्हा आणि कावळ्यासारख्या रूपांनी तो प्रदेश व्यापलेला होता.
ह्रस्वजङ्घैः प्रलेबोष्ठैस्तालजङ्घैस्तथापरैः
काहींच्या पायांचा आकार लहान, काहींचे ओठ जाड, तर काहींचे पाय ताडाच्या खोडासारखे होते.
बहुपादैर्महापादैरेकपादैरपादकैः
अनेक पाय असलेले, मोठ्या पायांचे, एक पायाचे आणि पाय नसलेले असे विविध जीव तिथे होते.
एकदंष्ट्रैर्महादंष्ट्रैर्बहुदंष्ट्रैरदंष्ट्रकैः
काहींच्या एकच दात, काहींच्या मोठे दात, काहींच्या अनेक दात, तर काहींच्या अजिबात दात नव्हते.
एवंरूपैर्महायोगैभूतर्भूतपतिर्वृतः
अशा विविध रूपांत, मोठ्या योगशक्तीने युक्त, भूतांचा स्वामी भूतांनी वेढला गेला.