फाल्गुनीषु समुत्पन्नः पूर्वासु च जगद्गुरुः
पूर्वा फाल्गुनी नक्षत्रात जगाचा गुरु जन्म घेतो.
आषाढास्विह पूर्वासु समुत्पन्न इति श्रुतिः
पूर्वा आषाढा नक्षत्रात जन्म होतो असे श्रुती सांगते.
सौम्यो बुधो धनिष्ठासु पञ्चार्चिरुदितो ग्रहः
मृदू बुध ग्रह धनिष्ठा नक्षत्रात, पाच तेजांनी चमकत, प्रकट होतो.
आर्श्लेषासु समुत्पन्नः सर्वहारी महाग्रहः
आश्रेषा नक्षत्रात सर्वांचा संहार करणारा महाग्रह जन्म घेतो.
तमोवीर्यमयो राहुः प्रकृत्या कृष्णमण्डलः
राहू हा अंधाराच्या तत्त्वाने बनलेला असून, त्याचा स्वभाव काळा गोल आहे.
एते तारा ग्रहाश्चापि बोद्धव्या भार्गवादयः
ही सर्व तारे आणि ग्रह, भृगु वगैरे धरून, समजून घ्यावेत.
स्पृश्यन्ते तेन दोषेण ततस्तद्ग्रहभक्तितः
त्या दोषामुळे हे तारे आणि ग्रह प्रभावित होतात आणि त्यांच्या विभागानुसार तसेच घडते.
ताराग्रहाणां शुक्रस्तु केतूनामपि धूमवान्
ताऱ्यांमध्ये आणि ग्रहांमध्ये शुक्र प्रमुख आहे; धूमकेतूंमध्ये धुरकट तो आहे.
नक्षत्राणां श्रविष्ठा स्यादयनानां तथोत्तरम्
नक्षत्रांमध्ये श्रविष्ठा श्रेष्ठ आहे आणि अयनांमध्ये उत्तरायण श्रेष्ठ आहे.
ऋतूनां शिशिरश्चापि मासानां माघ एव च
ऋतूंमध्ये शिशिर ऋतु श्रेष्ठ आहे आणि महिन्यांमध्ये माघ महिना श्रेष्ठ आहे.
अहोरात्रविभागानामहश्चापि प्रकीर्तितम्
दिवस आणि रात्रीच्या विभागांमध्ये दिवस श्रेष्ठ मानला जातो.
क्षणश्चापि निमेषादिः कालः कालविदां वराः
क्षण आणि निमिष हेच काळाचे प्रकार आहेत, हे काळ जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आहेत.
भानोर्गतिविशेषेण चक्रवत्परिवर्त्तते
सूर्याच्या विशेष गतीमुळे हे चक्रासारखे फिरते.
चतुर्विधानां भूतानां प्रवर्त्तकनिवर्त्तकः
चार प्रकारच्या जीवांचे आरंभ करणारे आणि समाप्त करणारे हेच आहे.
इत्येष ज्योतिषामेव संनिवेशोर्ऽथनिश्चयात्
अशा प्रकारे, या ज्योतींची रचना निश्चित हेतूने ठरवली गेली आहे.
उत्तराश्रवणेनासौ संक्षिप्तश्च ध्रुवे तथा
उत्तरश्रवण नक्षत्रामुळे हे संक्षिप्त होते आणि ध्रुवावर स्थिर होते.
बुद्धिबूर्वं भागवता कल्पदौ संप्रवर्त्तितः
पूर्वी, बुद्धिमान भगवंतांनी कल्पाच्या आरंभी ही रचना मांडली.
वैश्वरूपप्रधानस्य परिणामो ऽयमद्भुतः
ही वैश्विक मूर्तीची अद्भुत अशी रूपांतरण प्रक्रिया आहे.
गतागतं मनुष्येण ज्योतिषां सांसचक्षुषा
मानव आपल्या डोळ्यांनी या ज्योतींच्या येण्या-जाण्याचा अनुभव घेतो.
परिक्ष्य निपुणं बुद्ध्या श्रद्धातव्यं विपश्चिता
हे बुद्धीने नीट विचार करून तपासावे आणि ज्ञानी लोकांनी त्यावर विश्वास ठेवावा.
पञ्चैते हेतवो विप्रा ज्योतिर्गणविवेचने
हे पाच कारणे, हे ब्राह्मणांनो, ज्योतींच्या समूहाचा विचार करताना महत्वाची आहेत.
ज्जाप जप्यं भगवान्मध्यं प्राप्ते दिवाकरे
सूर्य मध्यभागी पोहोचल्यावर भगवंतांनी जपाचे पठण केले.
ते सर्वे नियतात्मानस्तस्थुः प्राञ्जलयस्तथा
सर्वजण शांत मनाने, हात जोडून, तिथे उभे राहिले.
नीलकण्ठ नमस्ते ऽस्तु इत्युवाच सदागतिः
सदैव पुण्यवान म्हणाला, 'नीलकंठा, तुला नमस्कार असो.'
वालखिल्येति विख्याताः पतङ्गसहचारिणः
ते वाळखिल्य म्हणून प्रसिद्ध आहेत, पक्ष्यांचे सोबती.
ते स्म पृच्छन्ति वायु च वायुपर्णांबु भोजनाः
ते वायूला विचारू लागले, ज्यांचे अन्न वारा आणि पाने आहे.
एतद्गुह्यं पवित्राणां पुष्णं पुण्यविदां वरः
हे शुद्ध लोकांमध्ये गुप्त आहे, आणि पुण्य जाणणाऱ्यांसाठी वरदान आहे.
तत्सर्व श्रोतुमिच्छामस्त्वत्प्रसादात्प्रभञ्जन
हे सर्व आम्हाला तुझ्या कृपेने ऐकायचे आहे, प्रभंजन.
श्रोतुमिच्छामहे देव तव वक्त्राद्विशेषतः
हे देवा, आम्हाला विशेषतः तुझ्या तोंडूनच हे ऐकायची इच्छा आहे.
वर्णस्थानगते वायो वाग्विधिः संप्रवर्त्तते
वायू अक्षरांच्या जागी पोहोचला की वाणीची क्रिया सुरू होते.