गन्धरूपरसैर्हीनं शब्दस्पर्शविवर्जितम्
ज्यात गंध, रूप, आणि रस नाही, तसेच ध्वनी आणि स्पर्शही नाहीत.
विग्रहं सर्वभूतानामव्यक्तमभवत्किल
ते अव्यक्तच सर्व सृष्टींचं मूळ रूप झालं.
असांप्रतिकमज्ञेयं ब्रह्म यत्सदसत्परम्
ते ब्रह्म, जे अस्तित्व आणि नास्तित्व यापलीकडे आहे, सामान्य ज्ञानाने न समजणारे आहे.
गुणसाम्ये तदा तस्मिन्नविभातं तमोमयम्
त्या वेळी, गुण समत्वात असताना, ते प्रकट झालं नाही; ते पूर्णपणे अंधकारमय होतं.
गुणभावाद्भासमाने महातत्त्व बभूव ह
गुणांचा प्रकटपणा झाल्यावर महत्त्वत्त्व उत्पन्न झाले.
सत्त्वोद्रेको महानग्रे सत्त्वमात्रप्रकाशकः
सत्त्वगुण प्रबळ असताना सुरुवातीला ते शुद्ध अस्तित्वासारखे तेजस्वी झाले.
निङ्गमात्रं समुत्पन्नं क्षेत्रज्ञाधिष्टितं महत्
फक्त अप्रकटच उत्पन्न झाले, आणि महत्त्वत्त्व हे क्षेत्रज्ञाच्या अधीन होते.
महासृष्टिं च कुरुते वीतमानः सिसृक्षया
अहंकाररहितपणे, सृष्टीची इच्छा मनाशी धरून ते महान सृष्टी करायला सुरुवात करते.
मनो महात्मनि ब्रह्म दुर्बुद्धिख्यातिरीश्वरात्
ब्रह्मन्, मन हे महत्त्वत्त्वातून उत्पन्न होते आणि ते समजायला कठीण अशी ईश्वराची शक्ती म्हणून ओळखले जाते.
मनुते सर्वभूतानां तस्माच्चेष्टफलो विभुः
ते सर्व जीवांना जाणते; म्हणून सर्वव्यापी तोच कर्माचा फळ आहे.
तत्त्वानां संग्रहे यस्मान्महांश्च परिमाणतः
कारण त्यात सर्व तत्त्वांचा सार आहे आणि ते आकाराने मोठे आहे,
विभक्तिमानं मनुते विभागं मन्यते ऽपि वा
ते विभाग जाणते आणि वेगळेपण देखील ओळखते.
बृहत्त्वाद्वृंहणत्वाच्च भावानामखिलाश्रयात्
त्याच्या विशालतेमुळे, वाढवण्याच्या क्षमतेमुळे आणि सर्व वस्तूंचा आधार असल्यामुळे,
आपूरयति यस्माच्च सर्वान् देहाननुग्रहैः
आणि कारण ते सर्व देहांना आपल्या कृपेने भरते,
तस्मिंस्तु कार्यकरणं संसिद्धं ब्रह्मणः पुरा
त्यातच पूर्वी ब्रह्माचे कार्य आणि साधन निश्चित झाले होते.
स वै शरीरी प्रथमः पुरा पुरुष उच्यते
तोच देहधारी प्रथम पुरुष म्हणून ओळखला जातो.
आदिकर्त्ता स भूतानां ब्रह्माग्रे समवर्त्तिनाम्
तोच सर्व सृष्टींचा आदिकर्ता, आणि सुरुवातीला असलेला ब्रह्मा आहे.
सर्गे च प्रतिसर्गे च क्षेत्रज्ञो ब्रह्म संसितः
सृष्टी आणि प्रलयाच्या काळात क्षेत्रज्ञ ब्रह्मा कायमच स्थिर असतो.
भजन्ते च पुनर्देहांस्ते समाहारसंधिसु
आणि पुन्हा, युगांच्या संधीवर ते देह धारण करतात.
गर्तोदकं सबुदास्तु हरेयुश्चापि पञ्चताः
जसे खड्ड्यातले पाणी नाहीसे होते, तसेच ज्ञानी लोक समजतात की ते पंचमहाभूतांत विलीन होतात.
पृथिवी सप्तभिर्द्वीपैः समुद्रैः सह सप्तभिः
पृथ्वी सात द्वीपांसह आणि सात समुद्रांसह आहे.
अन्तःस्थस्य त्विमे लोका अन्तर्विश्वमिदं जगत्
ही सर्व लोकं त्यात आहेत; खरंतर हे संपूर्ण विश्व त्यातच आहे.
लोकालोकं च यत् किञ्चिदण्डे तस्मिन्प्रतिष्टितम्
या अंड्यात जे काही लोक आणि अलोक आहेत, ते सर्व त्यातच स्थिर आहेत.
तेजो दशगुणेनैव बाह्यतो वायुना वृतम्
बाहेरून ते वाऱ्याने वेढलेले आहे, आणि त्यावर दहा पट तेजाने आगीचे आवरण आहे.
आकाशमावृतं सर्वं बहिर्भूतादिना तथा
संपूर्ण आकाश देखील बाहेरून पृथ्वी आणि इतर पंचमहाभूतांनी वेढलेले आहे.
एभिरावरणैरण्डं सप्तभिः प्राकृतैर्वृतम्
हे अंड सात नैसर्गिक आवरणांनी पूर्णपणे झाकलेले आहे.
प्रसर्गकाले स्थित्वा च ग्रसंतस्च परस्परम्
सृष्टीच्या वेळी ही आवरणे स्थिर राहतात आणि मग एकमेकांना गिळतात.
आधाराधेयभावेन विकारास्ते विकारिषु
ही रूपे आधार आणि अधीन यांच्या नात्याने एकमेकांत राहतात.
इत्येवं प्राकृतः सर्गः क्षेत्रज्ञाधिष्ठितस्तु सः
अशा प्रकारे, हा नैसर्गिक सृष्टीक्रम क्षेत्रज्ञाच्या अधीन असतो.
आयुष्मान्कीर्तिमान्धन्यः प्रज्ञावांश्च न संशयः
तो दीर्घायुषी, कीर्तीमान, भाग्यवान आणि बुद्धिमान असतो—यात शंका नाही.