रुद्रोपेन्द्रेन्द्रचन्द्राणां विप्रेन्द्रास्त्रिदिवौकसाम्
रुद्र, उपेन्द्र, इन्द्र, चंद्र, श्रेष्ठ ब्राह्मण आणि स्वर्गातील देवता—
सर्वात्मा सर्वलोकेशो महादेवः प्रजापतिः
सर्वांचा आत्मा, सर्व लोकांचा स्वामी, महादेव आणि प्रजापती—
ततः संजायते सर्वं तत्र चैव प्रलीयते
त्याच्यापासून सर्व काही निर्माण होते आणि त्यातच सर्व काही विलीन होते.
जगज्ज्ञेयो ग्रहो विप्रा दीप्तिमान्सुप्रभो रविः
हे ब्राह्मणहो, तेजस्वी आणि प्रकाशमान सूर्यग्रहच जगाचा ज्ञाता आहे, असे समजा.
क्षणा मुहूर्त्ता दिवसा निशाः पक्षाश्च कृत्स्नशः
क्षण, मुहूर्त, दिवस, रात्र आणि पंधरवडा—हे सर्व पूर्णपणे—
तदादित्यादृते ह्येषा कालंसख्या न विद्यते
त्या सूर्याशिवाय काळाची मोजणीच होऊ शकत नाही.
ऋतूनामविभागाच्च पुष्पमूलफलं कुतः
ऋतूंच्या भेदांशिवाय फुले, मुळे किंवा फळे कशी मिळतील?
अभावो व्यवहाराणां जन्तूनां दिवि चैह च
स्वर्गात आणि पृथ्वीवर, सर्व जीवांच्या व्यवहारांचा अभावच राहील.
स एष कालश्चाग्निश्च द्वादशात्मा प्रजापतिः
तोच काळ आहे, तोच अग्नी आहे, आणि तोच बारा रूपांचा प्रजापती आहे.
स एष तेचसां राशिस्तमो घ्रन्सार्वलौकिकम्
तोच तेजाचा समूह आहे, अंधाराचा नाश करणारा आणि सर्व लोकांसाठी सार्वत्रिक आहे.
पार्श्वमूर्ध्वमधश्चैव तापयत्येष सर्वशः
तो सर्व बाजूंना, वर आणि खाली, पूर्णपणे तापवतो.
पार्श्वमूर्ध्वमधश्चैव तमो नाशयते समम्
तो बाजूंना, वर आणि खाली, अंधार समान रीतीने नष्ट करतो.
सूर्यो गोभिर्जगत्सर्वमादीपयति सर्वतः
सूर्य आपल्या किरणांनी संपूर्ण जग सर्व बाजूंनी उजळवतो.
तेषां श्रेष्ठाः पुनः सप्त रश्मयो ग्रहयो नयः
त्याच्या किरणांपैकी सात प्रमुख असून, ते ग्रहांना मार्ग दाखवतात.
विश्वश्रवाः पुनश्चान्यः संपद्वसुरतः परः
त्यातला आणखी एक, विश्वश्रवा, हा सर्वात श्रेष्ठ, संपन्न आणि पुण्यवान मानला जातो.
सुषुम्णः सूर्यरश्मिस्तु क्षीण शशिनमेधयेत्
सुषुम्ण नावाचा सूर्यकिरण, जेव्हा चंद्र क्षीण होतो, तेव्हा त्याला पोषण देतो.
हरि केशः पुरस्ताद्य ऋक्षयोनिः स कीत्यते
हरिकेश हा पुढच्या बाजूला असून, त्याला तारकांचा जन्मदाता म्हणतात.
विश्वश्रवास्तु यः पश्चच्छुक्रयोनिः स्मृतो बुधैः
विश्वश्रवा मागच्या बाजूला असून, तो शुक्राचा मूळ मानला जातो.
षष्ठस्त्वर्व्वावसू रश्मिर्योनिस्तु स बृहस्पतेः
सहावा किरण म्हणजे अर्वावसु, जो बृहस्पतीचा मूळ आहे.
एवं सूर्यप्रभावेण ग्रहनक्षत्रतारकाः
अशा प्रकारे सूर्याच्या तेजामुळे ग्रह, नक्षत्रे आणि तारे अस्तित्वात आहेत.
नक्षीयन्ते यतस्तानि तस्मान्नक्षत्रसंज्ञिताः
ही चिन्हे त्यांच्यावर असल्यामुळे त्यांना 'नक्षत्र' असे नाव मिळाले आहे.
तेषां क्षेत्राण्यथादत्ते सूर्यो नक्षत्रकारकाः
सूर्य नक्षत्रांचा निर्माता म्हणून त्यांची क्षेत्रे ठरवतो.
तारणात्तारका ह्येताः शुक्लत्वाच्चैव तारकाः
आकाश ओलांडतात म्हणून त्यांना 'तारा' म्हणतात आणि त्यांच्या शुभ्रतेमुळेही त्यांना 'तारा' असेच म्हणतात.
आदानान्नित्यमादित्यस्तेजसा तपसामपि
सूर्याचे तेज सतत घेतल्यामुळे, तपस्व्यांचे तपसुद्धा टिकून राहते.
स्वनात्तेजसो ऽपां च तेनासौ सविता मतः
पाण्याचे तेज घेतो म्हणून त्याला सविता असे म्हणतात.
शुक्लत्वे चामृतत्वे च शीतत्वे च विभाव्यते
तो शुभ्रतेमध्ये, अमरतेमध्ये आणि शीतलतेमध्ये जाणवतो.
जलतेचौमये शुक्ले वृत्तकुंभनिभे शुभे
तो पांढऱ्या, चांदीसारख्या, शुभ्र आणि गोल पात्रात चमकतो.
घनतेजोमयं शुक्लं मण्डलं भास्करस्य तु
सूर्याचे मंडल घन तेजाने भरलेले आणि शुभ्र रंगाचे असते.
मन्वन्तरेषु सर्वेषु ऋक्षसूर्यग्रहाश्रयाः
सर्व मन्वंतरांत तारे, सूर्य आणि ग्रह एकमेकांवर अवलंबून असतात.
सौरं सूर्यो विशेत्स्थानं सौम्यं सोमस्तथैव च
सूर्य सौर प्रदेशात प्रवेश करतो आणि चंद्र सुद्धा सोम प्रदेशात जातो.