देवतानामृषीणां च सर्वपापप्रमोचनम्
देवतांना आणि ऋषींना सर्व पापांपासून पूर्ण मुक्ती मिळते.
विस्तरेणानुपूर्व्या च तस्य वक्ष्याम्यनुक्रमम्
मी ती कथा सविस्तर आणि योग्य क्रमाने सांगणार आहे.
कथ्यमानां मया चित्रां बह्वर्थां श्रुतिसंमताम्
मी जी अद्भुत आणि अर्थपूर्ण, वेदांनी मान्य केलेली कथा सांगतो आहे.
स्ववंशं धारणं कृत्वा स्वर्गलोके महीयते
आपल्या वंशाचं जतन केल्याने, स्वर्गलोकात मान मिळतो.
कीर्त्यमानं निबोधार्थं पूर्वेषां कीर्त्तिवर्द्धनम्
जी गोष्ट गौरवली जाते, ती ऐका; कारण ती पूर्वजांचा कीर्तिवर्धन करते.
कीर्त्तनं स्थिरकीर्तीनां सर्वेषां पुण्यकर्मणाम्
स्थिर कीर्ती असलेल्या आणि पुण्यकर्म करणाऱ्यांचं हे स्तवन आहे.
तस्मै हिरण्यगर्भाय पुरुषायेश्वराय च
त्या हिरण्यगर्भ, पुरुष आणि प्रभूला नमस्कार.
ब्रह्मणे लोकतन्त्राय नमस्कृत्य स्वयंभुवे
स्वयंभू, सर्व जगाचा अधिपती असलेल्या ब्रह्माला वंदन करून.
पञ्चप्रमाणं षद्श्रान्तः पुरुषाधिष्ठितं च यत्
पाच प्रमाणांनी सिद्ध झालेलं, सहा तत्त्वांवर आधारलेलं, पुरुषाने अधिष्ठित असलेलं ते.
अव्यक्तं कारणं यत्तन्नित्यं सदसदात्मकम्
जे अव्यक्त कारण आहे, शाश्वत आहे, आणि अस्तित्व-नास्तित्व दोन्ही स्वरूप असलेलं आहे.
गन्धरूपरसैर्हीनं शब्दस्पर्शविवर्जितम्
ज्यात गंध, रूप, आणि रस नाही, तसेच ध्वनी आणि स्पर्शही नाहीत.
विग्रहं सर्वभूतानामव्यक्तमभवत्किल
ते अव्यक्तच सर्व सृष्टींचं मूळ रूप झालं.
असांप्रतिकमज्ञेयं ब्रह्म यत्सदसत्परम्
ते ब्रह्म, जे अस्तित्व आणि नास्तित्व यापलीकडे आहे, सामान्य ज्ञानाने न समजणारे आहे.
गुणसाम्ये तदा तस्मिन्नविभातं तमोमयम्
त्या वेळी, गुण समत्वात असताना, ते प्रकट झालं नाही; ते पूर्णपणे अंधकारमय होतं.
गुणभावाद्भासमाने महातत्त्व बभूव ह
गुणांचा प्रकटपणा झाल्यावर महत्त्वत्त्व उत्पन्न झाले.
सत्त्वोद्रेको महानग्रे सत्त्वमात्रप्रकाशकः
सत्त्वगुण प्रबळ असताना सुरुवातीला ते शुद्ध अस्तित्वासारखे तेजस्वी झाले.
निङ्गमात्रं समुत्पन्नं क्षेत्रज्ञाधिष्टितं महत्
फक्त अप्रकटच उत्पन्न झाले, आणि महत्त्वत्त्व हे क्षेत्रज्ञाच्या अधीन होते.
महासृष्टिं च कुरुते वीतमानः सिसृक्षया
अहंकाररहितपणे, सृष्टीची इच्छा मनाशी धरून ते महान सृष्टी करायला सुरुवात करते.
मनो महात्मनि ब्रह्म दुर्बुद्धिख्यातिरीश्वरात्
ब्रह्मन्, मन हे महत्त्वत्त्वातून उत्पन्न होते आणि ते समजायला कठीण अशी ईश्वराची शक्ती म्हणून ओळखले जाते.
मनुते सर्वभूतानां तस्माच्चेष्टफलो विभुः
ते सर्व जीवांना जाणते; म्हणून सर्वव्यापी तोच कर्माचा फळ आहे.
तत्त्वानां संग्रहे यस्मान्महांश्च परिमाणतः
कारण त्यात सर्व तत्त्वांचा सार आहे आणि ते आकाराने मोठे आहे,
विभक्तिमानं मनुते विभागं मन्यते ऽपि वा
ते विभाग जाणते आणि वेगळेपण देखील ओळखते.
बृहत्त्वाद्वृंहणत्वाच्च भावानामखिलाश्रयात्
त्याच्या विशालतेमुळे, वाढवण्याच्या क्षमतेमुळे आणि सर्व वस्तूंचा आधार असल्यामुळे,
आपूरयति यस्माच्च सर्वान् देहाननुग्रहैः
आणि कारण ते सर्व देहांना आपल्या कृपेने भरते,
तस्मिंस्तु कार्यकरणं संसिद्धं ब्रह्मणः पुरा
त्यातच पूर्वी ब्रह्माचे कार्य आणि साधन निश्चित झाले होते.
स वै शरीरी प्रथमः पुरा पुरुष उच्यते
तोच देहधारी प्रथम पुरुष म्हणून ओळखला जातो.
आदिकर्त्ता स भूतानां ब्रह्माग्रे समवर्त्तिनाम्
तोच सर्व सृष्टींचा आदिकर्ता, आणि सुरुवातीला असलेला ब्रह्मा आहे.
सर्गे च प्रतिसर्गे च क्षेत्रज्ञो ब्रह्म संसितः
सृष्टी आणि प्रलयाच्या काळात क्षेत्रज्ञ ब्रह्मा कायमच स्थिर असतो.
भजन्ते च पुनर्देहांस्ते समाहारसंधिसु
आणि पुन्हा, युगांच्या संधीवर ते देह धारण करतात.
गर्तोदकं सबुदास्तु हरेयुश्चापि पञ्चताः
जसे खड्ड्यातले पाणी नाहीसे होते, तसेच ज्ञानी लोक समजतात की ते पंचमहाभूतांत विलीन होतात.