पीत्वार्द्ध मासं गच्छन्ति चामावास्यां सुरोत्तमाः
अर्धा महिना पिऊन, अमावस्येला श्रेष्ठ देव निघून जातात.
ततः पञ्चदशेकाले किञ्चिच्छिष्टे कलात्मके
मग, पंचदशीच्या वेळी, जेव्हा थोडं काही शिल्लक राहतं,
पिबन्ति द्विलवं कालं शिष्टास्तस्य कलास्तु याः
जे उरलेले असतात, ते दोन दिवस त्या शिल्लक राहिलेल्या कलांचा आस्वाद घेतात.
तां स्वधां मासतृप्त्यै च पीत्वा गच्छन्ति ते ऽमृतम्
मासभर तृप्तीसाठी ती स्वधा पिऊन, ते अमृताकडे जातात.
कृष्णपक्षे सुरैस्तद्वत्पीयते वै सुधामयः
कृष्ण पक्षातही, त्याचप्रमाणे, देव सुधामय रस पितात.
काव्यश्चैव तु ये प्रोक्ताः पितरः सर्व एव ते
जे पितर 'काव्य' म्हणून ओळखले जातात, ते सर्वच पितर आहेत.
सौम्यास्तु ऋतुवो ज्ञेया मासा बर्हिषदः स्मृताः
कोमल ऋतू ओळखावेत आणि मास 'बर्हिषद' म्हणून स्मरणात ठेवावेत.
पितृभिः पीयमानस्य पञ्चदश्यां कला तु वै
पंचदशीला पितर जे पितात, ती कला असते.
अमावास्यां तदा तस्य तत आपूर्यते परः
अमावस्येला मग ती कला पुन्हा भरून येते.
एवं सूर्यनिमित्तैष क्षयोवृद्धिर्निशाकरे
अशा प्रकारे सूर्यामुळे चंद्राचा क्षय आणि वृद्धी होत असते.
तेयतेजोमयः शुभ्रः सोमपुत्रस्य वै रथः
सोमपुत्राचा रथ तेजस्वी, प्रकाशमय आणि शुभ्र आहे.
भार्गवस्य रथः श्रीमांस्तेजसा सूर्यसन्निभः
भृगुवंशीयांचा रथ देखणा असून, तो तेजानं सूर्यासारखा चमकत असतो.
श्वेतः पिशङ्गः सारङ्गो नीलः पीतो विलोहितः
पांढरा, फिकट तपकिरी, चित्ती, गडद निळा, पिवळा आणि तेजस्वी लाल असे रंग आहेत.
दशभिस्तैर्महाभागैरकृशैर्वातरंहसैः
या दहा तेजस्वी, बलवान आणि वेगवान घोड्यांनी.
असंगैर्लोहितैरश्वैः सर्वगैरग्निसंभवैः
जोड न लागलेले, लाल रंगाचे, सर्वत्र जाणारे आणि अग्नीतून उत्पन्न झालेले घोडे.
ततश्चाङ्गिरसो विद्वान्देवाचार्यो बृहस्पतिः
मग अंगिरस कुळातील विद्वान, देवांचे गुरु बृहस्पती.
अब्जैस्तु वाजिभिर्दिव्यैरष्टभिर्वातरंहसैः
पाण्यातून जन्मलेले, दिव्य आणि वेगवान असे आठ घोडे.
ततः शनैश्चरो ऽप्यश्वैः सबलैर्व्योमसंभवैः
मग शनैश्चरही आकाशातून उत्पन्न झालेल्या बलवान घोड्यांसह.
स्वर्भानोश्च तथैवाश्वाः कृष्णा ह्यष्टौ मनोजवाः
स्वर्भानूचे आठ घोडे काळे आणि मनासारखा वेग असलेले आहेत.
आदित्यान्निःसृतो राहुः सोमं गच्छति पर्वसु
आदित्यांमधून निघून राहू पर्वकाळी चंद्राजवळ जातो.
अथ केतुरथस्याश्वा अष्टौ वै वातरंहसः
आता केतूच्या रथाला आठ वेगवान घोडे आहेत.
एते वाहा ग्रहाणां च ह्युपाख्याता रथैः सह
या ग्रहांच्या वाहनांची आणि त्यांच्या रथांची अशी माहिती सांगितली आहे.
तपन्ते ब्राम्यमाणास्तु यथायोगं भ्रमन्ति वै
हे सर्व आपल्या क्रमाने फिरताना तेजाने झळाळतात.
परिभ्रमन्ति तद्ब्रद्धांश्चन्द्रसुर्यग्रहा दिवि
चंद्र, सूर्य आणि ग्रह आकाशात त्या मार्गाला बांधलेले फिरतात.
यथा नह्युदके नौस्तु सलिलेन सहो ह्यते
जसे पाण्यातील होडी पाण्यामुळे थांबत नाही,
सर्प्पमाणा न दृश्यन्ते व्योम्नि देवगणास्तु ते
तसेच, सर्पासारखे फिरणारे ते देवांचे समुदाय आकाशात दिसत नाहीत.
सर्वा ध्रुवे निबद्धाश्च भ्रमन्त्यो भ्रामयन्ति ताः
सर्वजण ध्रुवाला बांधलेले आहेत आणि फिरताना इतरांनाही फिरवतात.
तथा भ्रमन्ति ज्योतींषि वातबद्धानि सर्वशः
त्याचप्रमाणे सर्व तेजस्वी तारे वाऱ्याने बांधलेले फिरतात.
यतो ज्योतींषि वहते प्रवहस्तेन स स्मृतः
वारा हे तेजस्वी तारे वाहून नेत असल्यामुळे त्याला हे नाव मिळाले आहे.
सैष तारामयो ज्ञेयः शिशुमारो ध्रुवो दिवि
हा तारांचा समूह म्हणजे शिशुमार, जो आकाशातील स्थिर ध्रुव आहे, असे समजावे.