क्षीणं पञ्चदशाहं तु रश्मिनैकेन भास्करः
कृष्ण पक्षात, पंधरा दिवस सूर्य एका किरणाने त्याला कमी करतो.
सुषुम्णाप्यायमानस्य शुक्ला वर्द्धन्ति वै कलाः
सुश्म्ना यांनी पोसला गेला की, त्याच्या शुद्ध कला वाढतात.
इत्येवं सूर्यवीर्येण चन्द्रश्चाप्यायितस्ततः
अशा प्रकारे सूर्याच्या तेजाने चंद्र पोसला जातो.
एवमाप्यायितः सोमः शुक्ल पक्षे दिनक्रमात्
अशा रीतीने, शुक्ल पक्षात सोम दिवसागणिक वाढतो.
अपां सारमयस्येन्दो रसमात्रात्मकस्य तु
पाण्याचं सार म्हणजेच चंद्राचा खरा स्वरूप आहे, आणि तो पूर्णपणे रसाचाच बनलेला आहे.
संभृतं त्वर्द्धमासेन ह्यमृतं सूर्यतेजसा
अर्ध्या महिन्यात हे अमृत सूर्याच्या तेजानं एकत्र केलं जातं.
एकां रात्रिं सुरैः सर्वैः पितृभिः सर्षिभिः सह
एक रात्र सर्व देव, पितर आणि ऋषी मिळून ते पितात.
प्रक्षीयन्ते पिदृदेवैः पीयमानाः कलाः क्रमात्
देव आणि पितर हे जेव्हा ते पितात, तेव्हा त्या भागांचं प्रमाण हळूहळू कमी होतं.
त्रयश्च त्रिसहस्राश्च देवाः सोमं पिबन्ति वै
तीन आणि तीन हजार देव खरंच सोम पितात.
क्षीयन्ति तस्माच्छुक्लाश्च कृष्णा आप्याययन्ति च
म्हणूनच शुक्ल पक्षातील कला कमी होत जातात आणि कृष्ण पक्षातील कला वाढतात.
पीत्वार्द्ध मासं गच्छन्ति चामावास्यां सुरोत्तमाः
अर्धा महिना पिऊन, अमावस्येला श्रेष्ठ देव निघून जातात.
ततः पञ्चदशेकाले किञ्चिच्छिष्टे कलात्मके
मग, पंचदशीच्या वेळी, जेव्हा थोडं काही शिल्लक राहतं,
पिबन्ति द्विलवं कालं शिष्टास्तस्य कलास्तु याः
जे उरलेले असतात, ते दोन दिवस त्या शिल्लक राहिलेल्या कलांचा आस्वाद घेतात.
तां स्वधां मासतृप्त्यै च पीत्वा गच्छन्ति ते ऽमृतम्
मासभर तृप्तीसाठी ती स्वधा पिऊन, ते अमृताकडे जातात.
कृष्णपक्षे सुरैस्तद्वत्पीयते वै सुधामयः
कृष्ण पक्षातही, त्याचप्रमाणे, देव सुधामय रस पितात.
काव्यश्चैव तु ये प्रोक्ताः पितरः सर्व एव ते
जे पितर 'काव्य' म्हणून ओळखले जातात, ते सर्वच पितर आहेत.
सौम्यास्तु ऋतुवो ज्ञेया मासा बर्हिषदः स्मृताः
कोमल ऋतू ओळखावेत आणि मास 'बर्हिषद' म्हणून स्मरणात ठेवावेत.
पितृभिः पीयमानस्य पञ्चदश्यां कला तु वै
पंचदशीला पितर जे पितात, ती कला असते.
अमावास्यां तदा तस्य तत आपूर्यते परः
अमावस्येला मग ती कला पुन्हा भरून येते.
एवं सूर्यनिमित्तैष क्षयोवृद्धिर्निशाकरे
अशा प्रकारे सूर्यामुळे चंद्राचा क्षय आणि वृद्धी होत असते.
तेयतेजोमयः शुभ्रः सोमपुत्रस्य वै रथः
सोमपुत्राचा रथ तेजस्वी, प्रकाशमय आणि शुभ्र आहे.
भार्गवस्य रथः श्रीमांस्तेजसा सूर्यसन्निभः
भृगुवंशीयांचा रथ देखणा असून, तो तेजानं सूर्यासारखा चमकत असतो.
श्वेतः पिशङ्गः सारङ्गो नीलः पीतो विलोहितः
पांढरा, फिकट तपकिरी, चित्ती, गडद निळा, पिवळा आणि तेजस्वी लाल असे रंग आहेत.
दशभिस्तैर्महाभागैरकृशैर्वातरंहसैः
या दहा तेजस्वी, बलवान आणि वेगवान घोड्यांनी.
असंगैर्लोहितैरश्वैः सर्वगैरग्निसंभवैः
जोड न लागलेले, लाल रंगाचे, सर्वत्र जाणारे आणि अग्नीतून उत्पन्न झालेले घोडे.
ततश्चाङ्गिरसो विद्वान्देवाचार्यो बृहस्पतिः
मग अंगिरस कुळातील विद्वान, देवांचे गुरु बृहस्पती.
अब्जैस्तु वाजिभिर्दिव्यैरष्टभिर्वातरंहसैः
पाण्यातून जन्मलेले, दिव्य आणि वेगवान असे आठ घोडे.
ततः शनैश्चरो ऽप्यश्वैः सबलैर्व्योमसंभवैः
मग शनैश्चरही आकाशातून उत्पन्न झालेल्या बलवान घोड्यांसह.
स्वर्भानोश्च तथैवाश्वाः कृष्णा ह्यष्टौ मनोजवाः
स्वर्भानूचे आठ घोडे काळे आणि मनासारखा वेग असलेले आहेत.
आदित्यान्निःसृतो राहुः सोमं गच्छति पर्वसु
आदित्यांमधून निघून राहू पर्वकाळी चंद्राजवळ जातो.