वृष्ट्याभिवृद्धाभिरथौषधीभिर्मर्त्याः क्षुधं त्वन्नपानैर्जयन्ति
पर्जन्य आणि औषधींनी वाढलेले माणसे अन्नपाण्याने भूक भागवतात.
अन्नेन शश्वच्च दधाति मर्त्यान्सुर्यस्तपंस्तान्सुबिभर्त्ति गोभिः
सूर्य नेहमी अन्न देतो आणि उष्णतेने व गाईंच्या सहाय्याने माणसांचे पालन करतो.
विसर्गकाले विसृजंश्च ताः पुनर्बिभर्त्ति शश्वत्सविता चराचरम्
सविता विसर्जनाच्या वेळी त्या सर्व गोष्टी पुन्हा पुन्हा चालत्या आणि अचलांना पोसतो.
ततः प्रमुञ्चत्यपि तास्त्वसौ हरिः समूह्यमानो हरिभिस्तुरङ्गमैः
नंतर तो त्या सोडतो; तो हरि वेगवान घोड्यांनी वेढला जातो.
भद्रैस्तैरक्रमैरश्वैः स्पन्दने वैदिकक्षयः
त्या शुभ आणि निर्दोष अश्वांनी वेदांचा गतीशील प्रवाह साध्य होतो.
सप्तद्वीपसमुद्रान्तां सप्तभिः सप्तभिर्हयैः
सात घोड्यांनी तो सात द्वीप आणि समुद्र पार करतो.
कामरूपैः सकृद्युक्तैर्वामतस्तैर्मनोजवैः
ज्यांना हवे तसे रूप घेता येते, जे मनासारखे वेगवान आहेत, असे ते घोडे डाव्या बाजूला एकाच वेळी जोडलेले आहेत.
त्र्यशीतिमण्डलशतं भ्रमन्त्यब्देन ते हयाः
ते घोडे वर्षभरात त्र्याऐंशीशे मंडळे फिरतात.
कल्पादौ संप्र युक्तास्ते वहन्त्याभूतसंप्लवात्
कल्पाच्या सुरुवातीला असे जोडले गेलेले घोडे, महाप्रलय येईपर्यंत त्याला वाहून नेतात.
वचोभिरग्र्यैर्ग्रथितैः स्तूयमानो महर्षिभिः
महर्षी उत्तम आणि सुंदर शब्दांनी त्याचे स्तवन करतात.
पतङ्गैः पतगैरश्वैर्भ्रममाणो दिवस्पतिः
पंख असलेल्या आणि दिव्य घोड्यांनी ओढला जाणारा दिवसांचा स्वामी भ्रमण करतो.
वामदक्षिणतो युक्ता दश तेन चरन्त्यसौ
त्याच्याशी पाच घोडे डाव्या आणि पाच उजव्या बाजूला असे एकूण दहा जोडलेले आहेत, आणि तो अशा रीतीने फिरतो.
ह्रासवृद्धी तथैवास्य रश्मीनां सूर्यवत्स्मृते
त्याच्या किरणांचा वाढ व घट सूर्याच्या किरणांसारखाच सांगितला आहे.
अपां गर्णात्समुत्पन्नो रथः साश्वः ससारथिः
पाण्यांतून त्याचा रथ, घोडे आणि सारथीसह उत्पन्न झाला.
दशभिस्तु कृशैर्दिव्यैरसंगैस्तैर्मनोजवैः
दहा कृश, दिव्य, थकवा न येणारे आणि मनासारखे वेगवान असे घोडे त्याला जोडलेले आहेत.
संगृहीतरथे तस्मिञ्श्वेतश्चक्षुःश्रवाश्च वै
त्या एकत्र रथावर श्वेत आणि चक्षु:श्रवा हे घोडे आहेत.
यजुश्चण्डमनाश्चैव वृषो वाजी नरो हयः
यजु, चंड, मन:श, वृष, वाजी, नर आणि हय हेही आहेत.
इत्येते नामभिः सर्वे दश चन्द्रमसो हयाः
अशा प्रकारे, हे सर्व दहा चंद्राचे घोडे आहेत आणि त्यांची ही नावे आहेत.
देवैः परिवृतः सोमः पितृभिश्चैव गच्छति
सोम, देव आणि पितरांनी वेढलेला, पुढे जातो.
आपूर्यते परस्यान्ते सततं दिवसक्रमात्
पंधरवड्याच्या शेवटी, दिवसागणिक तो नेहमी भरला जातो.
क्षीणं पञ्चदशाहं तु रश्मिनैकेन भास्करः
कृष्ण पक्षात, पंधरा दिवस सूर्य एका किरणाने त्याला कमी करतो.
सुषुम्णाप्यायमानस्य शुक्ला वर्द्धन्ति वै कलाः
सुश्म्ना यांनी पोसला गेला की, त्याच्या शुद्ध कला वाढतात.
इत्येवं सूर्यवीर्येण चन्द्रश्चाप्यायितस्ततः
अशा प्रकारे सूर्याच्या तेजाने चंद्र पोसला जातो.
एवमाप्यायितः सोमः शुक्ल पक्षे दिनक्रमात्
अशा रीतीने, शुक्ल पक्षात सोम दिवसागणिक वाढतो.
अपां सारमयस्येन्दो रसमात्रात्मकस्य तु
पाण्याचं सार म्हणजेच चंद्राचा खरा स्वरूप आहे, आणि तो पूर्णपणे रसाचाच बनलेला आहे.
संभृतं त्वर्द्धमासेन ह्यमृतं सूर्यतेजसा
अर्ध्या महिन्यात हे अमृत सूर्याच्या तेजानं एकत्र केलं जातं.
एकां रात्रिं सुरैः सर्वैः पितृभिः सर्षिभिः सह
एक रात्र सर्व देव, पितर आणि ऋषी मिळून ते पितात.
प्रक्षीयन्ते पिदृदेवैः पीयमानाः कलाः क्रमात्
देव आणि पितर हे जेव्हा ते पितात, तेव्हा त्या भागांचं प्रमाण हळूहळू कमी होतं.
त्रयश्च त्रिसहस्राश्च देवाः सोमं पिबन्ति वै
तीन आणि तीन हजार देव खरंच सोम पितात.
क्षीयन्ति तस्माच्छुक्लाश्च कृष्णा आप्याययन्ति च
म्हणूनच शुक्ल पक्षातील कला कमी होत जातात आणि कृष्ण पक्षातील कला वाढतात.