लोकस्य संतानकराः पितृयानपथे स्थिताः
जगाचा विस्तार करणारे हेच पितृयान मार्गावर स्थिर आहेत.
प्रारभन्ते लोककामास्तेषां पन्थाः स दक्षिणाः
जगाची इच्छा असलेले हे लोक निघतात; त्यांचा मार्ग दक्षिणेकडील आहे.
संतप्तास्तपसा चैव मर्यादाभिः श्रुतेन च
ते तपश्चर्येने, नियमांचे पालन करून आणि शिक्षणाने शुद्ध होतात.
पश्चिमाश्चैव पूर्वेषां जायन्ते निधनेष्वपि
पुढील लोक मागील लोकांपासूनच जन्माला येतात, अगदी त्यांच्या मृत्यूसमयीही.
अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीमाङ्गृहमेधिनाम्
अठ्ठ्याऐंशी हजार गृहस्थ ऋषी आहेत.
क्रियावतां प्रसंख्यैषा ये श्मशानानि भेजिरे
ज्यांनी विधीपूर्वक कर्म केले आणि स्मशानात प्रवेश केला, त्यांची ही मोजणी आहे.
इच्छाद्वेषप्रवृत्त्या च मैथुनोपगमेन वै
इच्छा, द्वेष, कृती आणि मैथुन या मार्गाने,
एतैस्तैः कारणैः सिद्धा ये श्मशानानि भेजिरे
अशा अनेक कारणांनी सिद्ध झालेले लोक स्मशानात गेले.
नागवीथ्युत्तरो यश्च सप्तर्षिगणदक्षिणः
एक नागविथीच्या उत्तरेला आहे आणि दुसरा सप्तर्षींच्या दक्षिणेला आहे.
यत्र ते वासिनः सिद्धा विमला ब्रह्मचारिणः
तेथे सिद्ध, निर्मळ आणि ब्रह्मचर्याचे पालन करणारे लोक वास करतात.
अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम्
अठ्ठ्याऐंशी हजार ऋषी आहेत, जे ऊर्ध्वरेता आहेत.
ते संप्रयोगाल्लोकस्य मैथुनस्य च वर्जनात्
ते लोक संसाराच्या संयोगाचा आणि मैथुनाचा त्याग करून राहतात.
पुनश्चाकामसंयोगाच्छब्दादेर्देषदर् शनात्
पुन्हा, इच्छाशून्य संयोग आणि शब्दादी इंद्रियांच्या दोषांचे दर्शन करून,
आभूतसंप्लवस्थानाममृतत्वं विभाव्यते
सृष्टीच्या प्रलयकाळी जे उरतात, त्यांना अमरत्व प्राप्त होते.
ब्रूणहत्याश्वमेधाभ्यां पुण्यपापकृतो ऽपरे
काहीजण भ्रूणहत्येने आणि अश्वमेध यज्ञाने, पुण्य व पाप यामुळे वेगळे ओळखले जातात.
उर्द्ध्वोत्तरमृषिभ्यस्तु ध्रुवो यत्र स वै स्मृतः
सर्व ऋषींपेक्षा वरती, ध्रुव तेथे वास करतो असे स्मरणात आहे.
धर्मध्रुवाद्यास्तिष्ठन्ति यत्र ते लोकसाधकाः
तेथे धर्म, ध्रुव आणि लोकांचे पालन करणारे इतरही स्थिर आहेत.
भविष्याणि च सर्वाणि तेषां वक्ष्याम्यनुक्रमम्
त्यांच्या सर्व भविष्यातील घटना मी क्रमाने सांगणार आहे.
सूर्याचन्द्रमसोश्चारं ग्रहाणां चैव सर्वशः
सूर्य आणि चंद्र यांची गती, तसेच सर्व ग्रहांचीही गती.
अव्यूहेन च सर्वाणि तथैवासंकरेण वा
हे सर्व मी क्रमाने किंवा गोंधळ न करता सांगणार आहे.
एतद्वेदितुमिच्छामस्तन्नो निगद सत्तम
हे जाणून घ्यायचं आहे, कृपया आम्हाला सांग, हे श्रेष्ठ.
प्रत्यक्षमपि दृश्यं च संमोहयति यत्प्रजाः
जे प्रत्यक्ष डोळ्यांनी दिसतं, तरीही लोकांना गोंधळात टाकतं—
उत्तानपादपुत्रो ऽसौ मेढीभूतो ध्रुवो दिवि
उत्तानपादाचा मुलगा ध्रुव आकाशात स्थिर आहे.
भ्रमन्तमनुगच्छन्ति नक्षत्राणि च चक्रवत्
तयाच्या भोवती सर्व नक्षत्रं चाकासारखी फिरतात.
सूर्याचन्द्रमसौ तारा नक्षत्राणि ग्रहैः सह
सूर्य, चंद्र, तारे आणि ग्रह हे नक्षत्रांसोबत फिरतात.
तेषां योगश्च भेदश्च कालश्चारस्तथैव च
त्यांचे एकत्र येणे, वेगळे होणे, हालचाली आणि काळानुसार फिरणे—
विषुवद्ग्रहवर्णाश्च द्रुवात्सर्वं प्रवर्त्तते
विषुव, ग्रहांचे रंग—हे सर्व ध्रुवापासून सुरू होते.
शुभाशुभं प्रजानां च ध्रुवात्सर्वं प्रवर्त्तते
सर्व जीवांना मिळणारे शुभ आणि अशुभ फळ ध्रुवापासूनच मिळते.
तदेष दीप्त किरणः स कालग्निर्दिवाकरः
तोच तेजस्वी, प्रखर किरणांचा, काळाचा अग्नी असलेला सूर्य आहे.
सूर्यः किरमजालेन वायुयुक्तेन सर्वशः
सूर्य आपल्या किरणजाळ्याने, वाऱ्यासोबत, सर्वत्र व्यापून राहतो.