दक्षिणं राजतं चैव शृङ्गं तु स्फटिकप्रभम्
दक्षिणेकडील आणि चांदीसारखे शिखर, तसेच स्फटिकासारखे तेजस्वी एक शिखर आहे.
एवं कूटैस्त्रिभिः शैलः शृङ्गवानिति विश्रुतः
अशा तीन शिखरांनी युक्त तो डोंगर 'शृंगवान' म्हणून प्रसिद्ध आहे.
शरद्वसंतयोर्मध्ये मध्यमां गतिमास्थितः
शरद आणि वसंत यांच्या मध्ये तो मध्यम मार्गाने चालतो.
अनुलिप्ता इवाभान्ति पद्मरक्तैर्गभस्तिभिः
कमळासारख्या लाल किरणांनी जणू लिपलेले असल्यासारखे ते चमकत असतात.
मुहूर्त्ता दश पञ्चैव अहो रात्रिश्च तावती
दहा आणि पाच मुहूर्ते मिळून त्या प्रमाणाचा एक दिवस-रात्र होतो.
विशाखानां तदा ज्ञेयश्चतुर्थांश निशाकरः
त्या वेळी चंद्र विशाखा नक्षत्राच्या चौथ्या भागात आहे असे समजावे.
तदा चन्द्रं विजानीयात्कृत्तिकाशिरसि स्थितम्
त्या वेळी चंद्र कृतिका नक्षत्राच्या शिरावर आहे असे ओळखावे.
विषुवं तं विजानीयादेवमाहुर्महर्षयः
महर्षींनी सांगितल्याप्रमाणे, हे विषुव म्हणून ओळखावे.
समा रात्रिरहश्चैव यदा तद्विषुवं भवेत्
जेव्हा दिवस आणि रात्र सारखी असतात, तेव्हा ते विषुव म्हणतात.
ब्राह्मणेभ्यो विशेषेण मुखमेतत्तु दैवतम्
ब्राह्मणांमध्ये हे विशेषत्वाने दैवी मुख मानले जाते.
सिनीवाली कुहूश्चैव राका चानुमतिस्तथा
सिनीवाळी, कुहू, राका आणि अनुमती ह्या सुद्धा आहेत.
नभोनभस्याविषऊर्जसंज्ञौ सहःसहस्याविति दक्षिणं स्यात्
नभो आणि नभस्य, अविष आणि ऊर्ज, सह आणि सहस्य — हे सर्व दक्षिणेकडील आहेत.
आर्तवाश्च ततो ज्ञेया पञ्चाब्दा ब्रह्मणाः सुताः
यानंतर आर्तव समजावे, पाच वर्षे, हे ब्रह्माचे पुत्र आहेत.
तस्मादृतुमुखी ज्ञेया अमावास्यास्य पर्वणः
म्हणून या विधीसाठी अमावस्या ऋतूंचे प्रवेशद्वार समजावी.
पर्व ज्ञात्वा न मुह्येत पित्र्ये दैवे च मानवः
योग्य वेळ जाणून घेतल्यावर, माणसाला पितृकार्य किंवा दैवी विधीमध्ये संभ्रम येत नाही.
आलोकात्तु स्मृतो लोको लोकालोकः स उच्यते
प्रकाशामुळे लोकांची आठवण होते; त्याला लोकालोक म्हणतात.
चत्वारस्ते महात्मानस्तिष्टन्त्याभूतसंप्लवात्
त्या अभावाच्या महापुरातून चार महान जीव उभे आहेत.
हिरण्यरोमा पर्जन्यः केतुमान्राजसश्च यः
हिरण्यरोमा, पर्जन्य, केतुमान आणि राजस — हेच ते आहेत.
लोकपालाः स्थिता ह्येते लोकालोके चतुर्दिशम्
हेच लोकपाल लोकालोक पर्वती चारही दिशांना उभे आहेत.
पितृयानः स वै पन्था वैश्वानरपथाद्वहिः
पितृयात्रेचा मार्ग वैश्वानर मार्गाच्या बाहेर आहे.
लोकस्य संतानकराः पितृयानपथे स्थिताः
जगाचा विस्तार करणारे हेच पितृयान मार्गावर स्थिर आहेत.
प्रारभन्ते लोककामास्तेषां पन्थाः स दक्षिणाः
जगाची इच्छा असलेले हे लोक निघतात; त्यांचा मार्ग दक्षिणेकडील आहे.
संतप्तास्तपसा चैव मर्यादाभिः श्रुतेन च
ते तपश्चर्येने, नियमांचे पालन करून आणि शिक्षणाने शुद्ध होतात.
पश्चिमाश्चैव पूर्वेषां जायन्ते निधनेष्वपि
पुढील लोक मागील लोकांपासूनच जन्माला येतात, अगदी त्यांच्या मृत्यूसमयीही.
अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीमाङ्गृहमेधिनाम्
अठ्ठ्याऐंशी हजार गृहस्थ ऋषी आहेत.
क्रियावतां प्रसंख्यैषा ये श्मशानानि भेजिरे
ज्यांनी विधीपूर्वक कर्म केले आणि स्मशानात प्रवेश केला, त्यांची ही मोजणी आहे.
इच्छाद्वेषप्रवृत्त्या च मैथुनोपगमेन वै
इच्छा, द्वेष, कृती आणि मैथुन या मार्गाने,
एतैस्तैः कारणैः सिद्धा ये श्मशानानि भेजिरे
अशा अनेक कारणांनी सिद्ध झालेले लोक स्मशानात गेले.
नागवीथ्युत्तरो यश्च सप्तर्षिगणदक्षिणः
एक नागविथीच्या उत्तरेला आहे आणि दुसरा सप्तर्षींच्या दक्षिणेला आहे.
यत्र ते वासिनः सिद्धा विमला ब्रह्मचारिणः
तेथे सिद्ध, निर्मळ आणि ब्रह्मचर्याचे पालन करणारे लोक वास करतात.