संवत्सरादयः पञ्च चतुर्मानविकल्पिताः
संवत्सरापासून सुरू होणारे पाच विभाग चार मनूंच्या मापानुसार ठरवले जातात.
संवत्सरस्तु प्रथमो द्वितीयः परिवत्सरः
पहिला संवत्सर, दुसरा परिवत्सर असतो.
पञ्चमोवत्सरस्तेषां कालस्तु युगसंहितः
त्यातला पाचवा वत्सर म्हणतात; हा काळ युगांशी जोडलेला आहे.
शतान्यष्टादश त्रिंशदुदयाद्भास्करस्य च
एक हजार आठशे तीस सूर्यउदये होतात.
पञ्च च त्रिशतं चापि षष्टिवर्षं च भास्करम्
आणि सूर्याचे तीनशे पासष्ट वर्षे देखील सांगितली आहेत.
एकषष्टि त्वहोरात्रमृतुरेको विभाव्यते
एकसष्ट दिवस आणि रात्री मिळून एक ऋतु मानला जातो.
मानं तच्चित्रभानोस्तु विज्ञेयमयनस्य ह
हेच चित्रभानूचे माप आहे, जे सौर वर्ष म्हणून ओळखावे.
मानान्येतानि चत्वारि यैःपुराणे हि निश्चयः
ही चार मापे आहेत, ज्यावरून पुराणांमध्ये निश्चिती केली जाते.
त्रीणितस्य तु शृङ्गाणि स्पृशन्तीव नभस्तलम्
त्याच्या तीन शिखरांना जणू आकाशाचा गाभा स्पर्शतो असे वाटते.
एकश्च मार्गविष्कंभविस्तारश्चास्य कीर्तितः
एक मार्गाची रुंदी आहे आणि त्याचा विस्तारही वर्णन केला आहे.
दक्षिणं राजतं चैव शृङ्गं तु स्फटिकप्रभम्
दक्षिणेकडील आणि चांदीसारखे शिखर, तसेच स्फटिकासारखे तेजस्वी एक शिखर आहे.
एवं कूटैस्त्रिभिः शैलः शृङ्गवानिति विश्रुतः
अशा तीन शिखरांनी युक्त तो डोंगर 'शृंगवान' म्हणून प्रसिद्ध आहे.
शरद्वसंतयोर्मध्ये मध्यमां गतिमास्थितः
शरद आणि वसंत यांच्या मध्ये तो मध्यम मार्गाने चालतो.
अनुलिप्ता इवाभान्ति पद्मरक्तैर्गभस्तिभिः
कमळासारख्या लाल किरणांनी जणू लिपलेले असल्यासारखे ते चमकत असतात.
मुहूर्त्ता दश पञ्चैव अहो रात्रिश्च तावती
दहा आणि पाच मुहूर्ते मिळून त्या प्रमाणाचा एक दिवस-रात्र होतो.
विशाखानां तदा ज्ञेयश्चतुर्थांश निशाकरः
त्या वेळी चंद्र विशाखा नक्षत्राच्या चौथ्या भागात आहे असे समजावे.
तदा चन्द्रं विजानीयात्कृत्तिकाशिरसि स्थितम्
त्या वेळी चंद्र कृतिका नक्षत्राच्या शिरावर आहे असे ओळखावे.
विषुवं तं विजानीयादेवमाहुर्महर्षयः
महर्षींनी सांगितल्याप्रमाणे, हे विषुव म्हणून ओळखावे.
समा रात्रिरहश्चैव यदा तद्विषुवं भवेत्
जेव्हा दिवस आणि रात्र सारखी असतात, तेव्हा ते विषुव म्हणतात.
ब्राह्मणेभ्यो विशेषेण मुखमेतत्तु दैवतम्
ब्राह्मणांमध्ये हे विशेषत्वाने दैवी मुख मानले जाते.
सिनीवाली कुहूश्चैव राका चानुमतिस्तथा
सिनीवाळी, कुहू, राका आणि अनुमती ह्या सुद्धा आहेत.
नभोनभस्याविषऊर्जसंज्ञौ सहःसहस्याविति दक्षिणं स्यात्
नभो आणि नभस्य, अविष आणि ऊर्ज, सह आणि सहस्य — हे सर्व दक्षिणेकडील आहेत.
आर्तवाश्च ततो ज्ञेया पञ्चाब्दा ब्रह्मणाः सुताः
यानंतर आर्तव समजावे, पाच वर्षे, हे ब्रह्माचे पुत्र आहेत.
तस्मादृतुमुखी ज्ञेया अमावास्यास्य पर्वणः
म्हणून या विधीसाठी अमावस्या ऋतूंचे प्रवेशद्वार समजावी.
पर्व ज्ञात्वा न मुह्येत पित्र्ये दैवे च मानवः
योग्य वेळ जाणून घेतल्यावर, माणसाला पितृकार्य किंवा दैवी विधीमध्ये संभ्रम येत नाही.
आलोकात्तु स्मृतो लोको लोकालोकः स उच्यते
प्रकाशामुळे लोकांची आठवण होते; त्याला लोकालोक म्हणतात.
चत्वारस्ते महात्मानस्तिष्टन्त्याभूतसंप्लवात्
त्या अभावाच्या महापुरातून चार महान जीव उभे आहेत.
हिरण्यरोमा पर्जन्यः केतुमान्राजसश्च यः
हिरण्यरोमा, पर्जन्य, केतुमान आणि राजस — हेच ते आहेत.
लोकपालाः स्थिता ह्येते लोकालोके चतुर्दिशम्
हेच लोकपाल लोकालोक पर्वती चारही दिशांना उभे आहेत.
पितृयानः स वै पन्था वैश्वानरपथाद्वहिः
पितृयात्रेचा मार्ग वैश्वानर मार्गाच्या बाहेर आहे.