तस्मान्मध्यन्दिनात्कालादपराह्ण इति स्मृतः
त्या मध्यान्हाच्या वेळेपासून पुढील काळ अपराह्न म्हणून ओळखला जातो.
अपराह्णे व्यतीते तु कालः सायाह्न उच्यते
अपराह्न संपल्यावरची वेळ सायंकाळ म्हणून ओळखली जाते.
दशपञ्चमुहूर्त्त वै ह्यहर्वैषुवतं स्मृतम्
दहावा आणि पाचवा मुहूर्त हे विषुवदिनाचे दिवस मानले जातात.
अहस्तु ग्रसते रात्रिं रात्रिश्च ग्रसते त्वहः
दिवस रात्र गिळतो आणि रात्र पुन्हा दिवस गिळते.
अहोरात्रे कलाश्चैव समं सोमः समश्नुते
चंद्र दिवस आणि रात्रीच्या कला समान प्रमाणात घेतो.
द्वौच पक्षौभवेन्मासो द्वौमासावर्कजावृतुः
दोन पक्ष मिळून एक महिना होतो, आणि दोन महिने मिळून एक ऋतु बनतो.
निमेषा विद्युतश्चैव काष्टास्ता दश पञ्च च
निमेष, विद्युत आणि काष्ठा मिळून एकूण पंधरा होतात.
सप्तैका द्व्यधिका त्रिशन्मात्रा षटत्रिंशदुत्तरा
सात, एक, दोन आणि तीस मिळून एकूण सदतीस मात्रा होतात.
चत्वारि शत्सहस्राणि शतान्यष्टौ च विद्युतः
चार हजार आणि आठशे विद्युत असतात.
चत्वार्येव शतान्याहुर्विद्युते द्वे च संयुते
चारशे आणि दोन विद्युत एकत्रितपणे सांगितल्या जातात.
संवत्सरादयः पञ्च चतुर्मानविकल्पिताः
संवत्सरापासून सुरू होणारे पाच विभाग चार मनूंच्या मापानुसार ठरवले जातात.
संवत्सरस्तु प्रथमो द्वितीयः परिवत्सरः
पहिला संवत्सर, दुसरा परिवत्सर असतो.
पञ्चमोवत्सरस्तेषां कालस्तु युगसंहितः
त्यातला पाचवा वत्सर म्हणतात; हा काळ युगांशी जोडलेला आहे.
शतान्यष्टादश त्रिंशदुदयाद्भास्करस्य च
एक हजार आठशे तीस सूर्यउदये होतात.
पञ्च च त्रिशतं चापि षष्टिवर्षं च भास्करम्
आणि सूर्याचे तीनशे पासष्ट वर्षे देखील सांगितली आहेत.
एकषष्टि त्वहोरात्रमृतुरेको विभाव्यते
एकसष्ट दिवस आणि रात्री मिळून एक ऋतु मानला जातो.
मानं तच्चित्रभानोस्तु विज्ञेयमयनस्य ह
हेच चित्रभानूचे माप आहे, जे सौर वर्ष म्हणून ओळखावे.
मानान्येतानि चत्वारि यैःपुराणे हि निश्चयः
ही चार मापे आहेत, ज्यावरून पुराणांमध्ये निश्चिती केली जाते.
त्रीणितस्य तु शृङ्गाणि स्पृशन्तीव नभस्तलम्
त्याच्या तीन शिखरांना जणू आकाशाचा गाभा स्पर्शतो असे वाटते.
एकश्च मार्गविष्कंभविस्तारश्चास्य कीर्तितः
एक मार्गाची रुंदी आहे आणि त्याचा विस्तारही वर्णन केला आहे.
दक्षिणं राजतं चैव शृङ्गं तु स्फटिकप्रभम्
दक्षिणेकडील आणि चांदीसारखे शिखर, तसेच स्फटिकासारखे तेजस्वी एक शिखर आहे.
एवं कूटैस्त्रिभिः शैलः शृङ्गवानिति विश्रुतः
अशा तीन शिखरांनी युक्त तो डोंगर 'शृंगवान' म्हणून प्रसिद्ध आहे.
शरद्वसंतयोर्मध्ये मध्यमां गतिमास्थितः
शरद आणि वसंत यांच्या मध्ये तो मध्यम मार्गाने चालतो.
अनुलिप्ता इवाभान्ति पद्मरक्तैर्गभस्तिभिः
कमळासारख्या लाल किरणांनी जणू लिपलेले असल्यासारखे ते चमकत असतात.
मुहूर्त्ता दश पञ्चैव अहो रात्रिश्च तावती
दहा आणि पाच मुहूर्ते मिळून त्या प्रमाणाचा एक दिवस-रात्र होतो.
विशाखानां तदा ज्ञेयश्चतुर्थांश निशाकरः
त्या वेळी चंद्र विशाखा नक्षत्राच्या चौथ्या भागात आहे असे समजावे.
तदा चन्द्रं विजानीयात्कृत्तिकाशिरसि स्थितम्
त्या वेळी चंद्र कृतिका नक्षत्राच्या शिरावर आहे असे ओळखावे.
विषुवं तं विजानीयादेवमाहुर्महर्षयः
महर्षींनी सांगितल्याप्रमाणे, हे विषुव म्हणून ओळखावे.
समा रात्रिरहश्चैव यदा तद्विषुवं भवेत्
जेव्हा दिवस आणि रात्र सारखी असतात, तेव्हा ते विषुव म्हणतात.
ब्राह्मणेभ्यो विशेषेण मुखमेतत्तु दैवतम्
ब्राह्मणांमध्ये हे विशेषत्वाने दैवी मुख मानले जाते.