यं गर्भं सुषुवे गङ्गा पावकाद्दीप्ततेजसम्
गंगेने ज्या गर्भाला जन्म दिला, तो अग्नीप्रमाणे तेजस्वी होता.
हिरण्मयं ततश्चके यज्ञवाटं महात्मनाम्
त्याने मग त्या महान आत्म्यांसाठी सुवर्णाचा यज्ञवाट बांधला.
स प्रविश्य ततः सत्रे तेषाममिततेजसाम्
मग तो त्या अमाप तेज असलेल्या लोकांच्या यज्ञात सहभागी झाला.
तं दृष्ट्वा महादाश्वर्यं यज्ञवाटं हिरण्मयम्
तो अद्भुत सुवर्णाचा यज्ञवाट पाहून,
नैमिषेयास्ततस्तस्य चुक्रुधुर्नृपतिं भृशम्
नंतर नैमिषीय लोक त्या राजावर फारच रागावले.
तपोनिष्ठाश्च राजानं मुनयो देवचोदिताः
मुनि, देवांच्या प्रेरणेने, त्या राजाला विरोध करू लागले.
और्वशेयैस्ततस्तस्य युद्धं चक्रे नृपो भुवि
मग त्या राजाने उर्वशीच्या वंशजांशी पृथ्वीवर युद्ध केले.
स तेष्ववभृथेष्वेव धर्म्मशीलो महीपतिः
त्या सर्वांच्या अभिषेकावेळी तो धर्मनिष्ठ राजा आपल्या धर्मावर ठाम राहिला.
शान्तयित्वा तु राजानं तदा ब्रह्मविदस्तथा
त्यावेळी ब्रह्मज्ञान असलेल्या त्या मंडळींनी राजाला शांत करून, योग्य ते कृती केल्या.
बभूव सत्रे तेषां तु ब्रह्मचर्यं महात्मनाम्
त्या महान आत्म्यांनी आपल्या यज्ञसभेत ब्रह्मचर्याचे पालन केले.
वैखानसैः प्रियसखैर्वाल खिल्यैर्मरीचिभिः
त्यांच्या प्रिय मित्रांसह, वैखानस, वालखिल्य आणि मरीचि हेही होते.
वितृदेवाप्सरःसिद्धैर्गन्धर्वोरगचारणैः
पितर, देव, अप्सरा, सिद्ध, गंधर्व, नाग आणि चारण यांच्यासह सर्व जण उपस्थित होते.
स्तोत्रशस्त्रैर्गृहैर्देवान्पितॄन्पित्र्यैश्च कर्मभिः
स्तोत्र, शस्त्र, घर आणि देव, पितर व पितृकार्य यांसाठीच्या कर्मांनी त्यांनी पूजा केली.
आराधने स सस्मार ततः कर्मान्तरेषु च
पूजेत आणि इतर कर्मांमध्येही त्याने त्यांचा स्मरण केला.
व्याजह्रुर्मुनयो वाचं चित्राक्षरपदां शुभाम्
मुनींनी सुंदर आणि विविध अक्षरांनी सजलेली मंगल वाणी उच्चारली.
वितण्डावचनैश्चैव निजघ्नुः प्रतिवादिनः
आणि विवादाच्या वचनांनी त्यांनी विरोधकांना पराभूत केले.
न तत्र हारितं किञ्चिद्विविशुर्ब्रह्मराक्षसाः
तेथे काहीच हरवले नाही; ब्रह्मराक्षस तिथे आले.
प्रायश्चित्तं दरिद्रं च न तत्र समजायत
तेथे ना प्रायश्चित्त झाले, ना दारिद्र्य निर्माण झाले.
एवं च ववृधे सत्रं द्वादशाब्दं मनीषिणाम्
अशा प्रकारे, त्या ज्ञानी लोकांची यज्ञसभा बारा वर्षे भरभराटली.
वृद्धाद्या ऋत्विजो वीरा ज्योतिष्टोमान् पृथक्पृथक्
वृद्ध ऋत्विजांसह सर्व पुरोहितांनी वेगवेगळे ज्योतिष्टोम यज्ञ केले.
समाप्तयज्ञो यत्रास्ते वासुदेवं महाधिपम्
जिथे यज्ञ पूर्ण झाला, तिथे वासुदेव हा महान अधिपती उपस्थित होता.
प्रचोदितः स्ववंशार्थं स च तानब्रवीत्प्रभुः
स्वतःच्या वंशाच्या हितासाठी प्रेरित होऊन, त्या प्रभूने त्यांना सांगितले.
अणिमादिभिरष्टाभिः सूक्ष्मैरङ्गैः समन्वितः
अणिमा वगैरे आठ सूक्ष्म अंगांनी युक्त तो होता.
सप्तस्कन्धा भृताः शाखाः सर्वतोयाजराजरान्
सात खोडे धारण करणाऱ्या त्या शाखा, नेहमी पाण्याने भरलेल्या आणि कधीही वृद्ध न होणाऱ्या होत्या.
व्यूहत्रयाणां सूतानां कुर्वन् सत्रं महाबलः
तीन विभागांच्या सारथ्यांसाठी त्या महाबलवानाने यज्ञसभा चालवली.
प्राणाद्या वृत्तयः पञ्च धारणानां स्ववृत्तिभिः
प्राणादी पाच वृत्ती, प्रत्येक आपल्या कार्यांसह, धारणांच्या स्वरूपात होत्या.
आकाशयोनिर्द्विगुणः शाब्दस्पर्शसमन्वितः
आकाशातून उत्पन्न झालेलं, दुहेरी स्वरूप असलेलं, ध्वनी आणि स्पर्श युक्त असं होतं.
भारत्यार्ः श्लक्ष्णया सर्वान्मुनीन्प्रह्लादयन्निव
मृदू आणि मधुर वाणीने, जणू सर्व ऋषींना आनंद देतो आहे असं वाटलं.
पुराम नियता विप्राः कथामकथयद्विभुः
पूर्वी, हे द्विजांनो, त्या पराक्रमीने ही कथा सांगितली होती.
ऋषीणां च परं चैतल्लोकतत्त्वमनुत्तमम्
आणि त्या ऋषींना, जगाचं हे श्रेष्ठ आणि उत्तम तत्त्व सांगितलं.