एकैकमन्तरं तस्य वियुतान्येकसप्ततिः
त्यातील प्रत्येक अंतर एकाहून एकाहत्तरने कमी आहे.
लेखयोः काष्ठयोश्चैव बाह्याभ्यन्तरयोः स्मृतम्
रेषा आणि काष्ठ यांच्या बाह्य व अंतर्गत अंतर असे स्मरणात ठेवले जाते.
बाह्यतो दक्षिणे चैव सततं तु यथाक्रमम्
बाहेरच्या बाजूने आणि दक्षिणेकडून नेहमी योग्य क्रमाने.
चरते दक्षिणे चापि तावदेव विभावसुः
दक्षिणेकडूनही अग्नि तितक्याच प्रमाणात फिरतो.
योजनानां सहस्राणि सप्तादश समासतः
एकूण सत्रा हजार योजनांचे अंतर आहे.
एकविंशतिभिश्चैव योजनैरधिकैर्हि ते
त्यात आणखी एकवीस योजनांची भर पडते.
विष्कंभो मण्डलस्याथ तिर्यक् स तु विधीयते
मंडळाचा व्यास तिरका असा ठरवला आहे.
कुलालचक्रपर्यन्तो यथा शीघ्रं निवर्त्तते
मडके बनवणाऱ्या चाकासारखे, मर्यादेला पोहोचल्यावर ते झपाट्याने वळते.
तस्मात्प्रकृष्टां भूमिं तु कालेनाल्पेन गच्छति
म्हणून थोड्याच वेळात विस्तीर्ण पृथ्वी पार होते.
त्रयोदशार्द्धमृक्षाणामह्ना तु चरते रविः
रवि दररोज साडेतेरा नक्षत्रांतून प्रवास करतो.
कुलालचक्रमध्ये तु यथा मन्दं प्रसर्पति
मडक्याच्या चाकाच्या मध्यभागी जसं हळूहळू हालचाल होते,
तस्मा द्दीर्घेन कालेन भूमिं स्वल्पानि गच्छति
म्हणून खूप काळ गेला तरी ते फार थोडं अंतर जमिनीवर जाते.
अहो भवति तच्चापि चरते मन्दविक्रमः
तरीही, ते अगदी मंद गतीने पुढे सरकतं.
मुहूर्तैस्तावदृक्षाणि नक्तं द्वादशभिश्चरन्
रात्रीच्या वेळी, बारा मुहूर्तांत ते ताऱ्यांमधून जातं.
मृत्पिण्ड इव मध्यस्थो ध्रुवो भ्रमति वै तथा
मडक्याच्या मध्यभागी असलेला मातीचा गोळा जसा फिरतो, तसंच ध्रुवही फिरतो.
उभयोः काष्ठयोर्मध्ये भ्रमते मण्डलानि तु
दोन लाकडी खांबांच्या मध्ये वर्तुळं फिरतात.
ध्रुवस्तथा हि विज्ञेयस्तत्रैव परीवर्त्तते
ध्रुव हाच प्रकार समजावा; तो तिथेच फिरत राहतो.
दिवानक्तं च सूर्यस्य मन्दा शीघ्रा च वै गातिः
दिवस आणि रात्री सूर्याची गती कधी मंद, कधी वेगवान असते.
तथैव च पुनर्नक्तं शीघ्रा सूर्यस्य वै गातिः
तसंच, पुन्हा रात्री सूर्याची गती वेगवान होते.
गतिः सूर्यस्य नक्तं च मन्दा चैव गतिस्तथा
रात्री सूर्याची गती मंद असते, आणि त्याची हालचालही तशीच असते.
तजापि संचरन्मार्गं समेन विषमेण च
तरीही, आपला मार्ग चालताना, तो कधी सम, कधी विसंगत गतीने जातो.
अगस्त्यश्चरते तेषामुपरिष्टाज्जवेन तु
अगस्त्य त्यांच्यावरून वेगाने जातो.
दक्षिणे नागवीथ्यास्तु लोकालोकस्य चोत्तरे
दक्षिणेकडील नागवाटेवर आणि लोकालोकच्या उत्तरेकडील बाजूला,
पृष्टे यावत्प्रभा सौरी पुरस्तात्संप्रकाशते
जोपर्यंत सूर्यप्रभा मागे चमकत राहते, तोपर्यंत पुढे प्रकाश पसरतो.
योजनानां सहस्राणि दशकं तुच्छ्रितो गिरिः
तो डोंगर दहा हजार योजन उंच आहे.
नक्षत्रचन्द्रसूर्यश्च ग्रहैस्तारागणैः सह
तारे, चंद्र, सूर्य, ग्रह आणि नक्षत्रे यांच्यासह,
एतावानेव लोकस्तु निरालोकस्ततः परम्
हीच जगाची मर्यादा आहे; त्यापलीकडे प्रकाश नाही.
लोकालोकं तु संधत्ते यस्मात्सुर्यपरिग्रहम्
लोकालोक सूर्याला वेढून असल्यामुळे तो स्थिर आहे.
उषा रात्रिः स्मृता विप्रैर्व्युष्टिश्चापि त्वहः स्मृतम्
उषा आणि रात्र हे ऋषींनी ओळखले आहेत, आणि उषेच्या नंतरचा काळ दिवस म्हणून ओळखला जातो.
प्रजापतिनियोगेन शापस्त्वेषां दुरात्मनाम्
प्रजापतींच्या आज्ञेने या दुष्ट लोकांना शाप मिळाला आहे.