भूर्लोको ऽथ भुवर्ल्लोकः स्वर्लोको ऽथ महस्तथा
मग भूर्लोक, भुवर्लोक, स्वर्लोक आणि त्याचप्रमाणे महर्लोक येतात.
एतावानेव विज्ञेयो लोकान्तश्चैव यः परः
हीच सीमा समजावी, आणि जी लोकांच्या कडेला आहे तीही.
आदितः शुक्लपक्षस्य वपुश्चाण्डस्य तद्विधम्
शुक्ल पक्षाच्या सुरुवातीपासून, अंडाचे रूप असेच असते.
तिर्यगूर्ध्वमधो वापि कारणस्याव्ययात्मनः
आडवे, वर किंवा खाली जरी पाहिले, तरी कारणरूप अविनाशी स्वरूप आहे.
दशाधिक्येन चान्योन्यं धारयन्ति परस्परम्
प्रत्येक एकमेकांना दहा अधिक प्रमाणात आधार देतात.
अण्डस्यास्य समन्तात्तु सन्निविष्टो घनोदधिः
या अंडाच्या सभोवताली घनदाट समुद्र आहे.
बाह्यतो घनतो यस्य तिर्यगूर्द्ध्वं तु मण्डलम्
बाहेरून, त्याच्या घनतेमुळे, त्याचे मंडल आडवे आणि वर पसरले आहे.
अयोगुडनिभो वाह्नः समन्ता न्मण्डलाकृतिः
वह्निचा प्रदेश सर्व बाजूंनी गोलाकार असून लोखंडाच्या गुऱ्यासारखा आहे.
घनवातं तथाकाशो दधानः खलु तिष्ठति
तो घन वायू आणि आकाश यांना धरून ठामपणे उभा आहे.
महाश्च सो ऽप्यनन्तेन ह्यव्यक्तेन तु धार्यते
तो महान प्रदेशही अनंत आणि अव्यक्त अशा तत्त्वाने धरून ठेवला आहे.
अनन्तम कृतात्मानमनादिनिधनं च यत्
तो अनंत आहे, स्वतःच निर्माण झालेला आहे आणि त्याला ना आरंभ आहे ना शेवट.
नैकयोजनसाहस्रं विप्रकृष्टमनावृतम्
ते हजारो योजनांनी दूर आहे, विशाल आहे आणि त्याला कुठेही मर्यादा नाही.
देवानामप्यविदितं व्यवहारविवर्जितम्
देवतांनाही ते माहीत नाही; ते सर्व व्यवहारांपलीकडे आहे.
मर्यादायामनन्तस्य देवस्यायतनं महत्
ही अनंत देवाची महान वस्ती आणि त्याची मर्यादा आहे.
महतो देवदेवस्य मर्यादा या व्यवस्थिताः
महान देवदेवतांच्या ज्या मर्यादा ठरवलेल्या आहेत—
ते लोका इत्यभिहिता जगतस्च न संशयः
त्यांनाच या जगाच्या लोकांची नावे दिली आहेत, यात शंका नाही.
सप्तस्कन्धस्तथा वायोः सब्रह्मसदना द्विजाः
सप्तकांडे आणि ब्रह्माच्या वस्तीही, हे द्विजांनो, येथे आहेत.
प्रमाणमेतज्जगत एष संसारसागरः
हेच या सृष्टीचे प्रमाण आहे, हेच संसाराचा महासागर आहे.
विचित्रा जगतः सा वै प्रकृतिर्ब्रह्मणः स्थिता
या जगाची ही अद्भुत प्रकृती म्हणजेच ब्रह्माची स्थिर झालेली स्वभाव आहे.
अतीन्द्रियेर्महाभागैः सिद्धैरपि न लक्षितः
महाभाग सिद्धांनाही हे इंद्रियांनी कधीच जाणवत नाही.
मानसस्य तु देहस्य अनन्तस्य द्विजोत्तमाः
हे श्रेष्ठ द्विजांनो, हा अनंताचा मानसिक देह आहे.
अनन्त एष सर्वत्र एवं ज्ञानेषु पठ्यते
हा अनंत सर्वत्र ज्ञानामध्ये सांगितला जातो.
यः पद्मनाभनाम्ना तु तत्कार्त्स्न्येन च कीर्त्तितः
जो पद्मनाभ नावाने ओळखला जातो, त्याचे हे पूर्ण वर्णन आहे.
भूमौ रसातले चैव आकाशे पवने ऽनले
पृथ्वीवर, रसातळात, आकाशात, वाऱ्यात आणि अग्नीत—
तथा तमसि विज्ञेय एष एव महाद्युतिः
तसेच अंधारातही, तोच महान तेजस्वी म्हणून ओळखावा.
सर्वलोकेषु लोकेश इज्यते बहुधा प्रभुः
सर्व लोकांत, लोकांचा स्वामी अनेक रूपांनी, सामर्थ्यवान म्हणून पूजला जातो.
आधाराधेयभावेन विकारास्ते ऽविकारिणः
आधार आणि आधेय या नात्याने, सर्व विकार हेच त्या अविकारीत आहेत.
परस्परधिकाश्चैव प्रविष्टास्ते परस्परम्
ते एकमेकांमध्ये प्रवेश करतात आणि परस्परांमध्ये वेगवेगळ्या प्रकारे श्रेष्ठ ठरतात.
प्रागासन्नविशेषास्तु विशेषो ऽन्यविशेषणात्
पूर्वीची अवस्था वेगळी नव्हती; वेगळेपणा दुसऱ्या वेगळेपणामुळे निर्माण होतो.
गुणोपचयसारेण परिच्छेदो विशेषतः
गुणांची वाढ जशी होते, तशी वेगळेपणाची ओळख स्पष्ट होते.