चतुर्थः पुष्पवान्नाम पञ्चमस्तु कुशेशयः
चौथा पुष्पवान नावाचा आहे, आणि पाचवा कुशेशय आहे.
मन्दा इति ह्यपा नाम मन्दरो दारणादयम्
मंदा हे त्या पाण्याचं नाव आहे; मंदर हा पर्वत असून दारण यापासून सुरू होतो.
उद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं वेणुमण्डलम्
पहिलं प्रदेश उद्भिद आहे, दुसरं वेणुमंडळ.
पञ्चमं धृतिमद्वर्षं षष्ठं वर्षं प्रभाकरम्
पाचवं प्रदेश धृतिमत आहे, सहावं प्रदेश प्रभाकर असं म्हणतात.
एतेषु देवगन्धर्वाः प्रजास्तु जगदीश्वराः
या प्रदेशांत देव, गंधर्व, लोक आणि जगाचे स्वामी राहतात.
न तेषु दस्यवः संति म्लेच्छ जातय एव च
तेथे चोर किंवा परदेशी जाती सापडत नाहीत.
तत्रापि नद्यः सप्तैव धूतपापाशिवा तथा
तेथेही सात नद्या आहेत, त्या पवित्र, पापरहित आणि मंगल आहेत.
अन्यास्ताभ्यो ऽपरिज्ञाताः शतशो ऽथ सहस्रशः
त्यांच्याशिवाय अजून असंख्य, शेकडो आणि हजारो नद्या आहेत, ज्या कुणालाही माहीत नाहीत.
घृतोदेन कुशद्वीपो बाह्यतः परिवारितः
कुशद्वीपाच्या बाहेर बाजूला तूपाच्या समुद्राने वेढलेलं आहे.
इत्येष सन्निवेशो वः कुशद्वीपस्य कीर्त्तितः
असा हा कुशद्वीपाचा मांडणीचा तपशील तुम्हाला सांगितला.
कुशद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणः स तु वै स्मृतः
कुशद्वीपाचा विस्तार मागच्या द्वीपाच्या दुप्पट आहे, असं म्हटलं जातं.
तस्मिन्द्वीपे नगश्रेष्ठः क्रैञ्चस्तु प्रथमो गिरिः
त्या द्वीपात सर्वात मोठा डोंगर क्रैञ्च आहे.
अन्धकारात्परश्चापि दिवावृन्नाम पर्वतः
अंधकाराच्या पलीकडे दिवावृण नावाचा पर्वत आहे.
द्विविदात्परतश्चापि पुण्डरीको महागिरिः
द्विविदाच्या पुढे पुंडरीक नावाचा मोठा डोंगर आहे.
एते रत्नमयाः सप्त क्रैञ्चद्वीपस्य पर्वताः
हे क्रैञ्चद्वीपाचे रत्नांनी मढवलेले सात पर्वत आहेत.
परस्परेण द्विगुणा विस्तृता हर्षवर्द्धनाः
हे पर्वत एकमेकांपेक्षा दुप्पट रुंद आहेत आणि आनंद वाढवतात.
क्रैञ्चस्य कुशलो देशो वामनस्य मनोनुगः
क्रैञ्चाचा देश कुशल आहे आणि वामनाचा देश मनाला आनंद देणारा आहे.
उष्णात्परः पीवरकः पीवरादन्धकारकः
उष्णाच्या पुढे पीवरक आहे, पीवराच्या पुढे अंधकारक आहे.
मुनिदेशात्परश्चैव प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः
मुनींच्या देशाच्या पुढे दुंदुभिस्वन असं सांगितलं जातं.
तत्रापि नद्यः सप्तैव प्रतिवर्ष स्मृताः शुभाः
तेथेही सात नद्या आहेत, प्रत्येक प्रदेशात प्रसिद्ध आणि शुभ.
ख्यातिश्च पुण्डरीका च गङ्गाः सप्तविधाः स्मृताः
ख्याती आणि पुंडरीका, तसेच सात प्रकारच्या गंगा, या आठवणींमध्ये आहेत.
अभिगच्छन्ति ताः सर्वा विपुलाः सुबहूदकाः
या सर्व नद्या मोठ्या आणि पाण्याने भरपूर असून, त्या एकत्र येतात.
आवृतः सर्वतः श्रीमान्क्रैञ्चद्वीपसमेन तु
श्रीमंत प्रदेश सर्व बाजूंनी वेढलेला आहे, आणि तो क्रौंचद्वीपाएवढाच आहे.
तेषां निसर्गोद्वीपानामानुपूर्व्येण सर्वशः
त्या नैसर्गिक द्वीपांच्या सर्वांची योग्य क्रमाने माहिती आहे.
निसर्गो यः प्रजानां तु संहारो यश्च तासु वै
त्या द्वीपांमध्येच सर्व प्राण्यांची उत्पत्ती आणि नाश घडतो.
शृणुध्वं तु यथातथ्यं ब्रुवतो मे यथार्थवत्
आता मी जशी खरी गोष्ट सांगतो, ती नीट ऐका.
परिवार्य समुद्रं स दधिमण्डोदकं स्थितः
समुद्राला वेढून, दधिमंडासारख्या पाण्याने तो स्थिर आहे.
कुत एव च दुर्भिक्षं जराव्याधिभयं कुतः
दुष्काळ कुठून येतो, आणि म्हातारपण व आजारपणाची भीती कुठून येते?
रत्नाकरास्तथा नद्यस्तेषां नामानि मे शृणु
त्यांच्या रत्नखाणी आणि नद्यांची नावे ऐका.
प्रागायतः स सौवर्णो ह्युदयो नाम पर्वतः
पूर्वेला सुवर्णाचा उदय नावाचा पर्वत आहे.