कैलासाद्दक्षिणे प्राच्यां शिवसत्त्वौषधिं गिरिम्
कैलासाच्या आग्नेय दिशेला शिवस्वरूप औषधींचा पर्वत आहे.
लोहितो हेमशृङ्गश्च गिरिः सूर्यप्रभो महान्
तेथे लोहित नावाचा एक महान पर्वत आहे, ज्याच्या कडांवर सोन्याचे शिखर असून तो सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आहे.
तस्मात्पुण्यः प्रभवति लौहित्यः स नदो महान्
त्या ठिकाणाहून पवित्र आणि महान लोहित्या नदी वाहते.
तस्मिन्गिरौ निवसति यक्षो मणिधरो वशी
त्या पर्वतावर वशी मणिधर नावाचा यक्ष वास करतो.
कैलासाद्दक्षिणे पार्श्वे क्रूरसत्त्वौषधिर्गिरिः
कैलासाच्या दक्षिण बाजूला क्रूर स्वरूपाच्या औषधींचा पर्वत आहे.
सर्वधातुमयस्तत्र सुमहान्वैद्युतो गिरिः
तेथे सर्व धातूंनी बनलेला, अतिशय विशाल आणि वीजेसारखा चमकणारा पर्वत आहे.
तस्मात्प्रभवेते पुण्या सरयूर्लोकविश्रुता
म्हणून सर्व लोकांत प्रसिद्ध असलेली पवित्र सरयू नदी तिथून उगम पावते.
कुबेरा नुचरस्तत्र प्रहेतितनयो वशी
तिथे कुबेराचा सेवक, प्रहेतीचा मुलगा वशी राहतो.
अतरिक्षचरैर्घोरैर्यातुधानशतैर्वृतः
त्याच्या आजूबाजूला भयंकर आकाशात वावरणारे आणि शंभर यक्षांचे घोळके असतात.
अरुणः पर्वतश्रेष्ठो रुक्मधातुमयः शुभः
अरुण नावाचा सुंदर आणि सोन्याच्या धातूचा श्रेष्ठ पर्वत तिथे उभा आहे.
शातकैंभमयैः शुभ्रैः शिलाजालैः समावृतः
तो पर्वत शुद्ध शातकुंभ धातूच्या सुंदर खडकांनी वेढलेला आहे.
मुञ्जवास्तु महादिव्यो दुर्गः शैलो हिमाचितः
मुंज गवत आणि बर्फाने आच्छादलेला, दिव्य असा तो मोठा दुर्गम डोंगर तिथे आहे.
तस्या पादात्प्रभवति शैलोदं नाम तत्सरः
त्या पर्वताच्या पायथ्याशी शैलोद नावाचं सरोवर निर्माण झालं आहे.
सा चक्षुः सीतयोर्मध्ये प्रविष्टा लवणोदधिम्
ते सरोवर सीतेच्या दोन काठांमध्ये आणि खारट समुद्रात प्रवेश करते.
सव्योत्तरेण कैलासाच्छिवः सत्त्वौषधिर्गिरिः
कैलासाच्या डावीकडे आणि उत्तरेला, औषधी वनस्पतींनी समृद्ध असा शिवाचा डोंगर आहे.
हिरण्यशृङ्गः सुमहान् दिव्यो मणिमयो गिरिः
हिरण्यशृंग नावाचा भव्य, दिव्य आणि रत्नांनी बनलेला पर्वत तिथे आहे.
रम्यं बिन्दुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः
तिथे रमणीय बिंदुसर नावाचं सरोवर आहे, जिथे राजा भगीरथाने वास केला होता.
दिवं यास्यन्ति ते बुर्वे गङ्गतोयपरिप्लुताः
गंगाजलात स्नान केलेले ते पूर्वज स्वर्गात जातात.
सोमपादात्प्रसूता सा सप्तधा प्रतिपद्यते
सोमाच्या पायापासून ती जन्म घेते आणि सात प्रवाहांत विभागली जाते.
तत्रेष्ट्वा तु गतः सिद्धिं शक्रः सर्वैः सुरैः सह
तिथे यज्ञ करून इंद्राने सर्व देवांसह सिद्धी प्राप्त केली.
दृश्यते भास्वरो रात्रौ देवी त्रिपथगा तु सा
रात्री तिथे तेजस्वी त्रिपथगा देवी दिसते.
भवोत्तमाङ्गे पतिता संरूद्धा यौगमायया
भवाच्या श्रेष्ठ अंगावर पडल्यावर योगमायेने तिला थांबवले.
कृतं तु तैर्बिदुसरस्ततो बिन्दुसरः स्मृतम्
त्यांनी बिदुसर सरोवर निर्माण केले, म्हणून बिंदुसर सरोवर प्रसिद्ध झाले.
चिन्तयामास मनसा शङ्करक्षेपमं प्रति
त्याने मनात शंकरामुळे झालेल्या विलंबाचा विचार केला.
ज्ञात्वा तम्या अभिप्रायं क्रूरं देव्याश्चिकीर्षितम्
त्या देवीच्या काळ्या हेतूची आणि क्रूर इच्छेची कल्पना त्याला आली.
तस्यावलेपं ज्ञात्वा तु नद्याःक्रुद्धस्तुशङ्करः
तिचा गर्व ओळखून शंकर नदीवर रागावला.
एतस्मिन्नेव काले तु दृष्ट्वा राजानमग्रतः
त्याच वेळी, समोर राजा उभा असल्याचं पाहून,
अनेन तोषितश्चाहं नद्यर्थं पूर्वमेव तु
तो म्हणाला, "या नदीसाठी मी याच्यावर आधीच प्रसन्न झालो आहे."
ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा धारय स्वर्णदीमिति
ब्रह्माचे शब्द ऐकून, "सुवर्ण नदी धारण कर,"
नदीं भगीरथस्यार्थे तपसोग्रेण तोषितः
भगिरथासाठी, त्याच्या कठोर तपामुळे नदी प्रसन्न झाली.