अनूपास्तुण्डिकेराश्च वीतिहोत्रा ह्यवन्तयः
अनूप, तुण्डिकेर, वीतिहोत्र आणि अवंतीचे लोक,
अतो देशान्प्रवक्ष्यामि पर्वताश्रयिणश्च ये
आता मी पर्वतात राहणारे आणि त्यांच्या प्रदेशांचे वर्णन करतो.
अपप्राव रणाश्चैव ऊर्णा दर्वाः सहूहुकाः
अपप्राव, रण, ऊर्णा, दर्व, आणि सहूहुक हे पाच जण आहेत.
चत्वारि भारते वर्षे युगानि ऋषयो ऽब्रुवन्
भारतात चार युगं आहेत असं ऋषींनी सांगितलं आहे.
तेषां निसर्गं वक्ष्यामि उपरिष्टादशेषतः
त्यांचा स्वभाव मी आता तुला पूर्णपणे सांगतो.
आचक्ष्व नो यथातत्त्वं कीर्त्तितं भारतं त्वया
तू भारताबद्दल जे सांगितलं आहेस, ते जसं आहे तसं आम्हाला सांग.
प्लक्षखण्डः किंपुरुषे सुमहान्नन्दनोपमः
किंपुरुष प्रदेशातील प्लक्षखंड खूप मोठा असून तो नंदनवनासारखा आहे.
सुवर्णवर्णाः पुरुषाः स्त्रियश्चाप्सरसो पमाः
तिथे पुरुष सुवर्णासारखे तेजस्वी आहेत आणि स्त्रिया अप्सरांसारख्या सुंदर आहेत.
जायन्ते मानवास्तत्र निस्तप्तकनकप्रभाः
तिथे माणसं शुद्ध सोन्यासारख्या कांतीची जन्माला येतात.
तस्य किंपुरुषाः सर्वे ऽपिबन् हि रसमुत्तमम्
त्या प्रदेशातील सर्व किंपुरुष उत्तम रस पितात.
महारजतसंकाशा जायन्ते तत्र मानवाः
तिथे माणसं मोठ्या चांदीसारखी चमकदार जन्माला येतात.
हरिवर्षे नराः सर्वे पिबन्तीक्षुरसं शुफम्
हरिवर्षात सर्व पुरुष शुद्ध ऊसाचा रस पितात.
हरिवर्षे तु जीवन्ति सर्वे मुदितमानसाः
हरिवर्षात सर्वजण आनंदी मनाने जगतात.
मध्यमं यन्मया प्रोक्तं नाम्ना वर्षमिलावृतम्
मी सांगितलेला मधला प्रदेश इलावृत नावाने ओळखला जातो.
चन्द्रसूर्यै सनक्षत्रौ न प्रकाशाविला वृते
तिथे चंद्र, सूर्य आणि तारे आपलं प्रकाश देत नाहीत.
पद्मपत्रसुगन्धाश्च जायन्ते तत्र मानवाः
तिथे माणसं कमळाच्या पानासारख्या सुगंधाची जन्माला येतात.
मनस्विनो भुक्तभोगाः सत्कर्मफलभोगिनः
ते बुद्धिमान असतात, सुख उपभोगतात आणि चांगल्या कर्माचे फळ मिळवतात.
त्रयोदशसहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः
ते श्रेष्ठ पुरुष तेराशे वर्षं जगतात.
मेरोः प्रतिदिशं यच्च नवसाहस्रविस्तृतम्
मेरूच्या चारही दिशांना हा प्रदेश नव्ह हजार विस्तारलेला आहे.
यतुरस्रं समन्ताच्च शरावाकारसंस्थितम्
तो सर्व बाजूंनी चौकोनी असून ताटासारखा दिसतो.
चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि गन्धमादनपर्वतः
गंधमादन पर्वताची लांबी चौतीस हजार आहे.
चत्वारिंशत्सहस्राणि परिवृद्धो महीतलात्
तो पर्वत पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून चाळीस हजार इतका वाढला आहे.
पूर्वेण माल्यवाञ्छैलस्तत्प्रमाणः प्रकीर्त्तितः
पूर्वेला मालयवान पर्वत आहे, तोही एवढ्याच मापाचा सांगितला आहे.
तेषां मध्ये महामेरुः स्वैः प्रमाणैः प्रतिष्ठितः
त्यांच्या मध्ये महा मेरू पर्वत स्वतःच्या मापाने उभा आहे.
विस्तरस्तत्प्रमाणः स्यादायामो नियुतं स्मृतः
त्याची रुंदीही तितकीच असून, लांबी एक नियुत आहे असे म्हटले आहे.
आयामाः परिहीयन्ते चतुरस्रसमाः स्मृताः
त्याची लांबी कमी होत जाते आणि तो चौकोनी आकाराचा आहे असे मानले जाते.
प्रभिन्नाञ्जनसंकाशा जम्बूरसवती नदी
जांभू नदी काळ्या काजळासारखी दिसते आणि तिचे पाणी भरपूर आहे.
सुदर्शनो नाम महाञ्जम्बूवृक्षः सनातनः
तेथे 'सुदर्शन' नावाचा एक महान, सनातन जांभू वृक्ष आहे.
तस्य नाम्ना समा ख्यातो जम्बूद्वीपो वनस्पतेः
त्या वृक्षाच्या नावावरून ती भूमी 'जांभूद्वीप' म्हणून प्रसिद्ध आहे.
उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवं स्पृशति सर्वतः
त्या वृक्षराजाची उंची सर्व दिशांना आकाशाला भिडते.