इह स्वर्गापवर्गार्थं प्रवृत्तिर्येषु मानुषी
इथे माणसांची सर्व कृती स्वर्ग आणि मोक्ष मिळवण्यासाठी केली जाते.
कृत्स्नं जयति यो ह्येनं सम्राडित्यभिधीयते
जो सर्व काही जिंकतो, त्याला सम्राट म्हणतात.
स्वराडसौ स्मृतो लौकः पुनर्वक्ष्यामि विस्तरात्
जो स्वतःच्या राज्यावर राज्य करतो, त्याला स्वराज्याधीश म्हणतात; हे मी पुन्हा सविस्तर सांगीन.
महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्वतः
महेन्द्र, मलय, सह्य, शुक्तिमान आणि ऋक्ष हे पर्वत आहेत.
तेषां सहस्रश्चान्ये पर्व तास्तु समीपगाः
त्यांच्यात हजारो इतर पर्वत आहेत आणि जवळपासचे पर्वतही आहेत.
संदरः पर्वतश्रेष्ठो वैहारो दुर्दुरस्तथा
संदर हा श्रेष्ठ पर्वत आहे, तसेच वैहार आणि दुर्दुर हेही आहेत.
वातन्धमो नागगिरिस्तथा पाण्डुरपर्वतः
वातंधम, नागगिरी आणि पांडुर पर्वत हे देखील आहेत.
पुष्पगिर्युज्जयन्तौ च शैलो रैवतकस्तथा
पुष्पगिरी, उज्जयंत आणि रैवत पर्वत हेही आहेत.
अन्ये तेभ्यो ऽपरिज्ञाता ह्रस्वाः स्वलपोपजी विनः
त्यांच्यातील इतर काही पर्वत ओळखीचे नाहीत, लहान आहेत आणि फारसा जीवसृष्टीला आधार देत नाहीत.
पीयन्ते यैरिमा नद्यो गङ्गा सिंधु सरस्वती
ज्यांच्यामुळे या नद्या प्यायल्या जातात, त्या म्हणजे गंगा, सिंधू आणि सरस्वती.
इरावती वितस्ता च विपाशा देविका कुहूः
इरावती, वितस्ता, विपाशा, देविका आणि कुहू.
कौशकी त्रिदिवा चैव निष्ठीवी गेडकी तथा
कौशिकी, त्रिदिवा, निष्ठीवी आणि गेढकी.
वेदस्मृतिर्वेदवती वृत्रघ्नी सिंधु रेव च
वेद, स्मृती, वेदवती, वृत्रघ्नी, सिंधू आणि रेवा.
पाशा चर्मण्वतीनूपा विदिशा वेत्रवत्यपि
पाशा, चर्मण्वती, नूपा, विदिशा आणि वेत्रवती.
शोणो महानदश्चैव नर्म्मदा सुरसा क्रिया
शोण, महानद, नर्मदा, सुरसा आणि क्रिया.
तमसा पिप्पला श्येना करमोदा पिशाचिका
तमसा, पिप्पला, श्येना, करमोदा आणि पिशाचिका.
सनेरुजा शुक्तिमती मङ्कुती त्रिदिवा क्रतुः
सनेरुजा, शुक्तिमती, मंकुती, त्रिदिवा आणि क्रतू.
तापी पयोष्णी निर्विन्ध्या सृपा च निषधा नदी
तापी, पयोष्णी, निर्विंध्य, सृपा आणि निषध ही नद्या.
तोया चैव महागौरी दुर्गा वान्नशिला तथा
तोया, महागौरी, दुर्गा आणि वन्नशिला.
गोदावरी भीमरथी कृष्णवेणाथ बञ्जुला
गोदावरी, भीमरथी, कृष्णवेणा आणि बंजुला.
दक्षिणप्रवहा नद्यः सह्य पादाद्विनिःस्मृताः
सह्य पर्वताच्या पायथ्यापासून वाहणाऱ्या दक्षिणेकडील नद्या.
नद्यो ऽभिजाता मलयात्सर्वाः शीतजलाः शुभाः
मलय पर्वतावरून उगम पावलेल्या सर्व थंड आणि पवित्र नद्या.
लाङ्गूलिनी वंशधरा महेन्द्रतनयाः स्मृताः
लांगूलीनी, वंशधारा आणि महेंद्राच्या कन्या म्हणून ओळखल्या जातात.
कृपा पलाशिनी चैव शुक्तिमत्प्रभवाः स्मृताः
कृपा आणि पलाशिनी या दोन्ही शुक्तिमतीपासून उत्पन्न झाल्या आहेत.
विश्वस्य मातरः सर्वा जगत्पापहराः स्मृताः
या सर्व नद्या विश्वाच्या मातांसारख्या मानल्या जातात आणि जगातील पापांचा नाश करणाऱ्या आहेत.
तास्विमे कुरुपाञ्चालाः शाल्वा माद्रेयजाङ्गलाः
या नद्यांच्या काठी कुरू, पांचाळ, शाल्व, माध्रेय आणि जंगलांचे लोक वसतात.
मत्स्याः कुशल्याः सौशल्याः कुन्तलाः काशिकोशलाः
मत्स्य, कुशल, सौशल, कुंतल आणि काशी-कोशल हे लोक.
मध्यदेश्या जनपदाः प्रायशस्त्त्र कीर्त्तिताः
हे सर्व मध्यदेशातील प्रमुख जनपद आहेत, जे येथे सांगितले आहेत.
पृथिव्यामपि कृत्स्नायां स प्रदेशो मनोरमः
संपूर्ण पृथ्वीवरही तो प्रदेश मनाला आनंद देणारा आहे.
रामप्रियाथ स्वर्गीया वृक्ष दिव्यास्त थौषधीः
रामाला प्रिय, स्वर्गासारखा, दिव्य वृक्ष आणि औषधींनी युक्त.